بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

БАЙТУЛМОЛ

 (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)

Байтулмол

Байтулмол – мусулмонларнинг ҳаққи бўлган молларнинг кирим-чиқими билан шуғулланувчи идорадир. Шунга кўра, мусулмонлар ҳаққи бўлган ҳар бир мол – гарчи бирон жиҳат унинг эгаси этиб тайин қилинган тақдирда ҳам, мусулмонлардан ким унга эга бўлиши тайин бўлмаса – байтулмолнинг ҳаққи бўлиб қолаверади. Шунинг учун агар, мол байтулмолда ушлаб турилса, шу ушлаб турилиши сабабли мол байтулмол ҳаққига қўшилади. Бунда молнинг байтулмолга кириш ёки кирмаслигида фарқ йўқ. Чунки байтулмол жой эмас, идорадир. Энди агар ўз ўрнига сарфланса, байтулмолнинг чиқими ҳисобланади. Бунда мол байтулмолнинг ўзидан чиқдими ёки чиқмадими бунинг фарқи йўқ. Чунки мусулмонлар волийлари ва омиллари ихтиёрига ўтган ёки қўлларидан чиққан мол байтулмол кирими ва чиқими ҳукмида бўлади.

Идора маъносидаги байтулмолни дастлаб барпо қилиш Бадр жанги тугаб, ўлжалар хусусида талашиб-тортишилганда, Бадр ҳақида Аллоҳ таолонинг мана бу ояти тушгандан кейин содир бўлди:

يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْأَنْفَالِ قُلْ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنتُمْ مُؤْمِنِينَ

– “(Эй, Муҳаммад), Cиздан ўлжалар ҳақида сўрайдилар.  Айтинг:  “Ўлжалар Аллоҳ ва пайғамбарникидир. Бас, Аллоҳдан қўрқингиз ва ўз ораларингизни ислоҳ қилингиз. Агар мўмин бўлсангизлар Аллоҳ ва Унинг Расулига итоат қилингиз””. (Анфол:1)

Саъийд ибн Жубайрдан ривоят қилинган ҳадисда Саъийд айтадиларки: “Мен Ибн Аббосга Анфол сураси қачон нозил бўлган?  дедим, у: “Бадр урушида”, деди”. Бадр ўлжалари Абдуллоҳ ибн Жаҳш сарийяси қўлга киритган дастлабки мол бўлиб, Аллоҳ уни тақсимлаш ҳукмини баён қилиб, бу молни мусулмонларнинг ҳаққи қилди ва Расул с.а.в.га мусулмонларнинг манфаати йўлида тасарруф қилиш ҳуқуқини берди. Демак, бу ўлжалар (мусулмонларнинг иш бошилари мусулмонларнинг манфаатларини рўёбга чиқариш ниятида тасарруф қиладилар) байтулмолга оид бўлди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

04.04.2019й.