Халифалик Давлатида моллар بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Байтулмол девонларининг қисмлари                                        Нафақотлар қисми Нафақа қилиш жиҳатига ва байтулмол зиммасига ҳақли бўлган молга тобе бўладиган иккинчи қисм девонлар, бўлимлар, идоралар ва қуйидаги ҳақли бўлган муассасаларни ўз ичига олади. Дорул хилофа девони Бу девон қуйидагиларни ўз ичига олади: а) Дорул хилофа; б) Маслаҳатчилар идораси; г) Тафвиз (халифа ...

Халифалик Давлатида моллар بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Байтулмол девонлари «Девон» сўзи умумий маънода бўлиб, ундан котиблар ўтириши, қайд дафтарлар сақланиши учун макон бўлган жой тушунилади. Шунингдек, қайднома дафтарларининг ўзи ҳам ишлатилади. Ва бу икки маъно орасида ўзаро алоқадорлик бор. Девонларнинг ташкил топиши Девонларнинг ташкил топиши ва унга муайян макон ажратилиши Умар ибн Хаттоб замонларида, ҳижратнинг ...

Халифалик Давлатида моллар بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم БАЙТУЛМОЛ Байтулмол бу, давлатга келадиган ёки давлатдан чиқадиган мусулмонлар ҳақли бўлган барча молларга ихтисослашган идорадир. Мусулмонлар шаръий аҳкомга мувофиқ ҳақли бўлган ва гарчи ўрни тайин бўлса ҳам, эгасининг шахси тайин бўлмаган молларнинг ҳаммаси  ер, бино, кон, пул ёки мато бўладими, хуллас, қийматга эга мулкнинг барчаси, байтулмол ҳимоясига киргизилган ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ўн биринчи: Байтулмол (4) Хулафои рошидинлар Росулуллоҳ ﷺ йўлидан юрдилар. Чунки улар мол ва молиявий ишларга бошқаларни раҳбар қилардилар. Ибн Исҳоқ ва Халифа ривоят қилиб, айтишади: «Абу Бакр Абу Убайда ибн Жарроҳни байтулмолга бошлиқ қилди. Кейин уни Шомга юборди». Муайқибнинг таржимаи ҳолида Заҳабий «Уни Абу ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ўн биринчи: Байтулмол (3) Расулуллоҳ ﷺ гоҳида тақсимотга асҳобларидан бирини бошлиқ қилардилар ёки уни айрим молиявий ишларга қўярдилар. Бухорийдаги Уқбанинг ҳадисида Набий ﷺ: «ذَكَرْتُ شَيْئًا مِنْ تِبْرٍ عِنْدَنَا, فَكَرِهْتُ أَنْ يَحْبِسَنِي, فَأَمَرْتُ بِقِسْمَتِهِ» «Уйимиздаги бир бўлак олтин эсимга тушиб кетди, уни ушлаб туришни маъқул кўрмай, ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ўн биринчи: Байтулмол (2) Байтулмолдан жиҳат ирода қилинишига келсак, бунинг боиси ерлар, нефт ва газ қувурлари, тоғ маъданлари ҳамда бойлардан йиғиб олиниб, байтулмолга келтирилмасдан ўша ердаги ҳақдорларга сарфланадиган садақа (закот) моллари каби айрим ҳолларда байтулмолга келтирилмайдиган мол-мулкларнинг ҳам бўлишидир. Айрим ҳолларда «байтулмол»дан жой ирода қилишнинг ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ўн биринчи: Байтулмол (1) Байтулмол икки сўздан таркиб топган атоқли отдир. У – давлат даромадлари сарфлаб тугатилгунча сақланиб турадиган жойга нисбатан айтилади ва шу жой ирода қилинади. Мол қабул қилиниб, у ҳақдор бўлган мусулмонларга бериладиган махсус тарафга ҳам қўлланади ва шу ирода қилинади. Айтиб ўтганимиздек, ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم БАЙТУЛМОЛ Бойликни одамлар ўртасида тақсимлаш  (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан) وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ – “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم БАЙТУЛМОЛ Солиқлар  (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан) وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ – “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم БАЙТУЛМОЛ Хирож  (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан) وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ – “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани ...