Бугунги ҳокимларнинг ғами нима?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг қуйидаги сўзлари: “Бизнинг энг катта мақсадимиз – Учинчи Ренессанс пойдеворини яратишдир. Бу пойдеворни эса фақат ва фақат таълим ва тарбия соҳасидаги ислоҳотлар орқали барпо эта оламиз” ёки “Таълимга киритилган сармоя – бу энг катта ва самарали сармоядир. Биз бу йўналишда ҳеч қачон харажатларни қисқартирмаймиз. Чунки бизнинг бугунги саъй-ҳаракатларимиз Ўзбекистоннинг эртанги кунини белгилайди” ёки “Тинчлик ва соғлиқ – инсон ҳаёти учун энг керакли неъматлар. Бу икки йўналиш давлатимиз ижтимоий сиёсатининг муҳим негизлари этиб белгиланган” каби кучли баёнотлар янграган юртда таълим ва тиббиёт соҳалари гуллаб-яшнаётган бўлса керак, деган ўйга боради одам. Бироқ асл воқелик қандай?

Афсуски, бу икки ҳаётий муҳим соҳа, айниқса, юртимизнинг чекка ҳудудларида энг абгор ва унутиб юборилган тизимлардан ҳисобланади. Uzdiplomat Телеграм каналида “Янги Ўзбекистоннинг қирлар оша мактабга қатнаётган болалари…” сарлавҳаси остида видеолавҳа эълон қилинди. Унда Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани, “Дарё” МФЙ “Яккақайрағоч” қишлоғидаги ҳолат ёритилади. Аҳолининг шикоят қилишича, ушбу ҳудудларда Қишлоқ врачлик пунктлари (ҚВП), мактаблар ва боғчалар аҳолини етарли даражада қамраб ололмаяпти. Беморлар узоқ йўл босиб, марказдаги шифохоналарга мурожаат қилишса, 100 га яқин ўқувчилар совуқда яёв йўл босиб, 5 километр олисдаги мактабга қатнашга мажбурдирлар. Ота-оналар йўлда бўрилар ҳам учрашидан хавотирда. Узоқдаги мактаб ҳам исимайдиган бинода жойлашган. Гўдаклар эса боғчалар йўқлиги боис мактаб ёшига етгунча уйда тўрт девор ичида катта бўлишади… Ҳар йили масъуллар келиб ваъда бериб, қайтиб кетишади.

Видео муаллифи Элмурод Одиловнинг таъкидлашича, унинг олдинги мурожаатларидан кейин ҳам маҳаллий “катталар” муаммони ҳал қилиш ўрнига, мурожаатчиларнинг оғзини ёпиш билан шуғулланишган. Бу каби муаммолар деярли барча чекка ва тоғли ҳудудларда мавжудлиги ҳеч кимга сир эмас. Яъни ушбу муаммоларни – аҳоли маҳаллий ва марказдаги раҳбарларга шикоят қилмаган тақдирда ҳам – пайқаш қийин эмас. Бироқ улар бир неча йиллардан бери “оғизларни ёпиш” билан “ҳал қилиняпти”. Шунинг учун кўпчилик мурожаатчилар маҳаллий ва ҳатто вилоятдаги ҳокиму раҳбарлардан бирор натижа кутишдан аллақачон умидини узиб, охирги чора сифатида шахсан президент Шавкат Мирзиёевдан ёрдам сўрашмоқда. Яъни маҳаллий даражада ҳам осонгина ечим топадиган муаммолар президентгача етиб бормоқда. Бу шунга далолат қиладики, ҳокиму раҳбарлар аллақачон халқнинг ғам-ташвишидан узилиб, ўзларининг тор манфаатлари доирасида айланишдан четга чиқмайдиган аҳволга келиб бўлишган. Бундай касалликка маҳаллий даражадан тортиб ҳукуматнинг энг юқорисигача бўлган деярли барча лавозим эгалари чалинган.

Мана, ҳукумат “халқаро даражада Ўзбекистон имижини яхшилаш деган” важ-карсон билан саммит кетидан саммит, пўрим конференциялару фестиваллар ўтказиш билан банд. Ёки “Янги Тошкент” каби имиж лойиҳаларига ёки “Tashkent City” каби кўнгилочар марказларга кўп миллиард долларлик пуллар сарфланяпти. Бу ёқда эса, бечора халқимиз ўз муаммолари билан ёлғиз курашишга ташлаб қўйилган. Ҳолбуки, шу маблағларнинг жуда кичик бир қисми билан Ўзбекистоннинг чекка ҳудудларидаги ўнлаб мактаб ва ҚВП муаммоларини ҳал қилиш мумкин… Хўш, аҳвол шу экан, Ўзбекистонни “имижи” ҳақида яна қандай гап-сўз бўлиши мумкин?! Демакки, жозибали қарорлар ва минбардан туриб айтилган баландпарвоз гаплар халқни қуруқ умидлантиришдан бошқа нарса эмас.

Бундай аҳволнинг бош сабабчиси – раҳбарларни худбин ва манфаатпараст қилиб тарбиялайдиган Ғарбнинг бузуқ демократиясидир. Бу тузумда одамлар муаммосига тўғри ечим бериб, уларни бартараф қилиш эмас, балки муаммони йўқ қилиб кўрсатиш, ёлғон ваъдалар бериш, қоғозбозлик ёки хўжакўрсинга “ечим бериш” каби йўллар билан халқни чалғитиш устунлик қилади. Ўзбек режими ҳам шундай йўл тутмоқда, яъни одамлар муаммоларни кўтармасликлари учун “оғизларни ёпиш” ёки вақтинчалик ечим бериш билан қутулиш “механизми”ни ишга солмоқда.  

Бироқ Ислом тузумида раҳбарлик Аллоҳнинг омонатидир. Аллоҳ таоло айтади:

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ

– “Албатта, Аллоҳ сизларга омонатларни ўз аҳлига топширишингизни ва агар одамлар орасида ҳакамлик қилсангиз, адолат билан ҳукм қилишингизни буюради”  (Нисо:58)

Росулуллоҳ ﷺ шундай марҳамат қиладилар: “Аллоҳ раъиятга бирор бандасини бошлиқ қилса ва у раъиятга сидқидилдан муомала қилмаса, жаннатнинг ҳидини ҳам топмайди”. Яна дедилар: “Мусулмонлар раъиятига бошчилик қиладиган волий мусулмонлар ҳақ-ҳуқуқини поймол қилган ҳолда ҳаётдан ўтса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилади”.  Бошқа ҳадисларида шундай дедилар: “Кимки Аллоҳдан ўзгани ғамида тонг оттирса, у Аллоҳдан йироқда. Кимки мусулмонлар ҳақида қайғурмасдан тонг оттирса, мусулмонлардан эмас”.  

Исломда давлатнинг асосий вазифаси – бошқарувда мутлақ адолатни ўрнатиш ва бу адолатни ҳар бир фуқаронинг ҳаётий эҳтиёжларига татбиқ этишдан иборат. Бу ўринда, Ислом ҳокимлар зиммасига масъулият ва омонатни ҳис қилиш ҳамда қўл остидаги фуқароларга раҳм-шафқатли ва ғамхўр бўлишни юклайди. Одамлар муаммосига қараш ҳам бошқача, яъни кимдир шикоят қилиб чиқиши кутиб ўтирилмайди, балки муаммолар ўрнида ва зудлик билан бартараф қилиниши вожиб саналади. Агар қайсики вилоят ёки туман ҳокими ўз ишини бажара олмаса ёки халқ ундан норози бўлса, давлат раҳбари – Халифа уни зудлик билан ишдан бўшатиши вожиб бўлади. Чунки ҳокимлар ўша ҳудуд ё минтақа учун жавобгар шахслардир ва одамларнинг ғам-ташвиши билан яшамаган ҳокимларга давлат бошқарувида умуман ўрин йўқ, деб қаралади. Масалан, Умар (р.а.)нинг Саъд ибн Абу Ваққосни одамларнинг шикоятлари туфайли ишдан олгани каби тарихий мисол бунинг исботидир.

Албатта, бугунги кунда биз айтган бундай адолатли тузум хомхаёл эмас. Чунки Ислом тузум сифатида ҳаётга қайтадиган бўлса, биринчидан, адолатли раҳбарлар яна етишиб чиқади, иккинчидан эса, Шариатга мувофиқ мусулмонларнинг ҳоким борасидаги фикри сўзсиз эътиборга олинади. Бу эса, Ислом аҳкомлари билан ҳукм юритадиган Халифалик давлатидир!

Салоҳиддин

20.11.2025й