بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ислом жамиятга мослаштирилмайди, балки жамият Исломга мослаштирилади

Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. Ислом динига даъват қилишни бошлаганларида Макка жамиятида ботил фикр, туйғу ва қонунлар ҳукмрон эди. Одамлар ҳар хил бут-санамларга сиғинишар, судхўрлик, фоҳишабозлик, ўғирлик каби иллатлар жамиятда тўлиб-тошган эди. Ҳатто одамлар қизларини тириклай кўмадиган даражада жаҳолат ботқоғига ботган эдилар. Мана шундай жамиятда Расулуллоҳ с.а.в. Исломни ёйишга киришдилар. У зот Исломни жамиятга мослаштириш учун даъват юкини кўтармадилар. Балки мавжуд воқеликни ўзгартириш, яъни исломийлаштириш учун ҳаракат қилдилар. Ҳа, айнан жамият воқелигини, мавжуд фикр, туйғу ва қонунларни исломийлаштириш учун даъват қилдилар. Ҳатто энг майда ва эътиборсиздек кўринган масалаларда ҳам Исломдан ечим олдилар. Охир-оқибат Макка жамияти исломий жамиятга айланди. Ундаги фикр, туйғу ва қонунлар бир неча йил аввалги ҳолатдан бутунлай бошқа бир ҳолатга кўчди. Энди олдинги Макка билан Ислом ҳукмрон бўлган Макка орасида ер билан осмонча фарқ бор эди.

Расулуллоҳ с.а.в. дан кейинги халифалар ҳам Исломни даъват ва жиҳод орқали дунёга ёйишди. Улар ҳам бошқа халқларга Исломни етказишда улар яшаётган жамиятни исломийлаштириш учун ҳаракат қилдилар, асло Исломни уларнинг ҳаёт тарзига мослаштириш учун эмас. Хуллас Ислом татбиқ қилинган жамият борки албатта асосидан бошлаб ўзгарган, яъни содда қилиб айтсак, нотўғри ҳолатдан тўғри ҳолатга ўтган.

Бугун эса, Исломнинг мазмун-моҳиятига зид равишда уни аксар қисми мусулмон бўлган жамиятлардаги мавжуд бўлган нотўғри урф-одатлар, фикрлар, туйғулар, қонунлар ва ҳоказоларга мослаштириш ҳаракатлари авж олди. Бошқача айтганда, тўғри нарсани нотўғри нарсага мослаштириб, ўша нотўғри нарсани Исломга мувофиқ келади, дейишгача боришмоқда. Аслида жамиятда юзага келган нотўғри ҳолатни тўғри ҳолатга кўчириш лозим эди. Бу иш ҳатто ўта мураккаб ва иложсиздек кўринаётган бўлса ҳам, тўғри йўл айнан шундай, бошқача йўл йўқ. Расулуллоҳ с.а.в. даврида жамиятни исломийлаштириш деярли иложи йўқ бўлган ҳамда ўта катта тўсиқ ва қийинчиликларга тўла бўлган иш эди. Лекин Расулуллоҳ с.а.в. мана шу қийин йўлдан юрдилар. Чунки ягона тўғри йўл шу эди, бошқа йўллар жамиятнинг исломийлашувига олиб бормас эди. Яъни жамиятдаги нотўғри ҳолатнинг тўғри ҳолатга кўчиши амалга ошмас эди.

Хулоса шуки, жамиятни ўзгартириш учун жамият Исломга мослаштирилиши лозим. Бошқача айтганда, жамият Ислом қолипига туширилиши керак. Чунки Ислом инсоннинг асосий ва иккинчи даражалари муаммоларига тўғри ечим берадиган тўғри ақидадир. Бундай ақидага асосланган жамиятда адолат ва фаровонлик ҳукм суради, одамлар бахтли ҳаёт кечирадилар.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

28.02.2019й.