Дарфур ва Кордофан минтақаларида ўтказилган йиғиннинг якуний эълони
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Дарфур ва Кордофан минтақаларида ўтказилган йиғиннинг якуний эълони
Ҳавокир, ўз-ўзини бошқариш, қабилачилик курашлари
Буюк Ислом асосида қараш
Ҳижрий 1436 йил 23 жумодул аввал, милодий 2015 йил 14 март шанба куни Ҳизб ут-Таҳрир-Судан вилоятининг чақириғи билан ўтказилган Хартумдаги «Садоқат» залидаги анжуманда бир гуруҳ сиёсатчилар, қабилалар оқсоқоллари, муфаккирлар, журналистлар қатнашдилар. Анжуман қуйидагича эълон билан якунланди:
• Юртдаги кризиснинг асл илдизи одил сиёсий мафкуранинг, яъни Ислом мабдасининг йўқлиги сабаблидир. Ислом мафкураси зулмни даф қилиб, ҳақни рўёбга чиқаради ва хавфсизликни таъминлайди.
• Хавфсизликнинг издан чиқиши, Дарфур ва Кордофан минтақаси ундан азият чекаётган ҳаром қон тўкилишига интилиш, давлатга қарши қурол кўтариш бирин-кетин юртни бошқариб келаётган режимлар зулмининг самараси ҳамда адолатли Ислом низоми татбиқ қилинмаслиги оқибатидир. Бу нарса ҳавокирда (ерга эгалик қилишдаги қабилачилик ҳуқуқлари), қабилачилик кўринишларида, қабилачилик маъмуриятида гавдаланган муҳитни яратди. Бунинг оқибатида вазият таранглашди, жоҳилий қабилачилик ёки ирқчилик асосида бўлинишлар, қарама-қаршиликлар, ўлдириш ва қочоққа айлантириш келиб чиқди. Чунки ғаризавий туйғулар қўзғалди ва соғлом мабдаий фикр йўқолди.
• Буюк Ислом мабдаи асосида қараш:
– Шариат ҳукмига қайтиш, Ислом ақидаси асосида ҳалол ва ҳаром ўлчови билан ҳаётни қайта шакллантириш мусулмонларга вожиб. Чунки улар фақат шариат ҳукмигагина рози бўлишлари лозим ва ҳеч бир доиранинг ўзига тарафкашлик ёки қабилачиликни асос қилиб шариат ҳукмини татбиқ қилинишини тақиқлашига йўл қўйилмайди.
Аллоҳ Субҳанаҳу бундай дейди:
فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجاً مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيماً
«Йўқ, Парвардигорингизга қасамки, то улар ўз ўрталарида чиққан келишмовчиликларда сизни ҳакам қилмагунларича ва кейин сиз чиқарган ҳукмдан дилларида ҳеч қандай танглик топмай, тўла таслим бўлмагунларича-бўйсунмагунларича зинҳор мўмин бўлолмайдилар» [Нисо 65]
– Исломий биродарлик шундай бир алоқаки, бошқа бирор алоқа ундан устун бўлолмайди. Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло бундай дейди:
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ
«Албатта мўминлар биродардирлар» [Ҳужурот 10]
– Ҳавокир деган нарса шариатда йўқ. Яъни исломий ҳаёт соясида қабилачилик диёри, деган нарса бўлмайди. Чунки ер Аллоҳники, унга инсонни халифа қилган. Шахс эса ерга истиқомат қилиш ёки экин экиш учун Исломда белгиланган шаръий сабаблар орқали шахс сифатида эгалик қилади. Мусулмон киши бировнинг ерга эга бўлишини қабилачилик ё тарафкашлик ёки бошқа асосида тақиқлашга ҳаққи йўқ. Яҳё ибн Урва отасидан ривоят қиладики, Росулуллоҳ САВ бундай дедилар:
«مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيْتَةً فَهِيَ لَهُ»
«Ким ўлик ерни тирилтирса, бу ер уникидир» (Абу Довуд ривояти).
Амр ибн Шуайбдан ривоят қилинадики, Умар РА бундай дедилар: «Бир киши ерни экин экмай уч йил қолдирсаю, иккинчи киши келиб уни тирилтирса, бу ер уникидир» (Имом Бухорий ривояти).
– Яйловлар, ўрмонлар, чакалакзорлар омма мулклари бўлиб, улардан ҳамма инсонлар фойдаланадилар. Абу Ҳурайра РАдан ривоят қилинадики, Росулуллоҳ САВ бундай дедилар:
–«ثَلاثٌ لاَ يُمْنَعْنَ: المَاءُ وَالكَلأُ وَالنَّارُ»
«Уч нарса ман этилмайди: сув, ўт-ўлан ва олов» (Ибн Можа суннатлари).
Абдуллоҳ ибн Ҳассон Анбарийдан ривоят қилинадики, менга Улайбанинг Сафия ва Дуҳайза исмли қизлари Росулуллоҳ САВнинг бундай деганларини айтиб бергандилар:
«الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ يَسَعُهُمَا الْمَاءُ وَالشَّجَرُ وَيَتَعَاوَنَانِ عَلَى الْفَتَّانِ»
«Мусулмон мусулмонга биродар, иккаласига сув ва дарахтзор етарли, иккаласи ҳам фаттонга қарши бир-бирларига ёрдам берадилар». Фаттон шайтон, демакдир.
– Чўпонлар ўз чорваларини ўтлатадиган ерларнинг бўлишига ҳақлидирлар. Деҳқонлар ҳам ўз далаларига чўпонлар чорвалари томонидан ҳужум қилинмаслигига ҳақлидирлар. Агар ҳужум қилинса, етказилган талофатни чўпонлар тўлайдилар. Давлатнинг ҳайбати ва салтанати ҳақни рўёбга чиқишининг, ботилни яксон этилишининг гаровидир. Росулуллоҳ САВ бундай марҳамат қиладилар:
«لاَ ضَرَرَ وَلاَ ضِرَارَ»
«Зарар кўрилмасин, зарар етказилмасин».
Саид ибн Муҳаййиса ривоят қилади: Баро ибн Озибнинг туяси бир кишининг қўрғонига кириб кетиб, экинига талофат етказди, шунда Росулуллоҳ САВ бундай ҳукм қилдилар:
«أَنَّ عَلَى أَهْلِ الْحَوَائِطِ حِفْظَهَا بِالنَّهَارِ وَأَنَّ مَا أَفْسَدَتْ الْمَوَاشِي بِاللَّيْلِ ضَامِنٌ عَلَى أَهْلِها»
«Қўрғони бор кишилар уларни кундузда ўзлари ҳимоя қилсинлар, чорвалар тунда талофат етказса, уни чорва эгалари тўлайдилар».
– Қабилага келсак, Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло уни одамлар бир-бирларини танишлари учун яратган, бир-бирларидан афзал бўлиш ёки фахрланиш учун эмас. Биз уни шу доирада ушлаб турамиз, одамлар ўртасида ўзаро нафратланиш ва қирпичоқ бўлиш доирасига чиқармаймиз. Аллоҳ Таоло бундай деди:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
«Эй инсонлар, дарҳақиқат Биз сизни бир эркак ва бир аёлдан яратдик ҳамда бир-бирларингиз билан танишинглар учун сизларни халқлар ва қабилалар қилиб қўйдик, албатта сизнинг Аллоҳ наздидаги энг ҳурматлиларингиз энг тақволийингиздир, албатта Аллоҳ билгучи ва огоҳдир» [Ҳужурот 13]
– Бировни ўлдирган ҳар бир киши ўз қилмишининг оғир жавобгарлигини кўтаради ва унинг иши ўша ўлган кишининг валийларига ҳавола қилиниб, улар қасос олиш ё товон олиш ё авф қилиш ҳуқуқига эга. Аллоҳ Субҳанаҳу
وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاْ أُولِيْ الأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
«Сизлар учун қасосда ҳаёт бор, эй аҳли донишлар, шояд (жиноятлардан) сақлансангиз» [Бақара 179]
дейди. Бирор тараф ёки қабила ўлдирилган кишининг валийлари ишига аралашиб, танловлардан бирига мажбурлаши дуруст эмас.
– Исломий ҳаётда қабилачиликка асосланган ички бошқарув низоми бўлмайди. Исломдаги идорий низомни Росулуллоҳ САВ чизиб кўрсатган бўлиб, қўлингизда очиқ батафсил равишда мавжуд. Унга қуйидагича сифат берилган: «Низомда оддийлик – муомалаларни амалга оширишда суръат – иш қилиши лозим бўлган кишида қодирлик ва қобилият». Росулуллоҳ САВ бундай дейдилар:
«إنَّ اللهَ كَتَبَ الإحْسَانَ فِي كُلِّ شَيْءٍ …»
«Аллоҳ ҳар бир ишда иҳсонни (ҳар бир ишни буюрилгандай бажаришни) фарз қилди …» (Имом Муслим ривояти).
– Давлатга қарши қурол кўтарилаётгани зулмнинг самарасидир. Бу муаммо табиий равишда ҳал бўлади. Бунинг учун Исломнинг одил низомини татбиқ этиш, давлат ҳайбати ва салтанатини ёйиш ҳамда юртларимизда мавжуд бўлиб турган элчихоналар ва халқаро ташкилотлар каби фитна ўчоғларини йўқ қилиш керак.
– Қачон буюк Ислом низоми ўзининг Исломий Халифалик давлатида татбиқ этилса, фақат шунинг ўзи бир-бирлари билан қирпичоқ бўлаётган қабилалар, ирқлар ва турли жинсларни ўзаро муҳаббатли, ҳамжиҳат битта Уммат сифатида тоблайди. Аллоҳ Азза ва Жалла бундай деди:
وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِي الأَرْضِ جَمِيعاً مَّا أَلَّفَتْ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَـكِنَّ اللّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
«(Аллоҳ) қалбларини бирлаштирди ва агар (сиз) ердаги бор нарсани сарфласангиз ҳам, уларнинг қалбларини бирлаштира олмасдингиз, лекин Аллоҳ уларни бирлаштирди, албатта, У қудратли, ҳикматлидир» [Анфол 63]
Ҳизб ут-Таҳрир 23 жумодул-аввал 1436ҳ
Судан вилояти 14 март 2015м
