بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

“Деворга суялган таёқни “Шу сени бошлиғинг” десалар бўйсунасан”. Бизнинг “таёқ”лар кимнинг қўлида экан – а?

Бу иборани отамдан эшитганман. Афсуски, бу ибора менга қарата айтилган эди, умримнинг охиригача унутмасам керак. Нотўғри қабул қилманг, отамни айблаш ниятим йўқ, чунки бу ибора халқимизнинг қон – қонига сингиб кетгани хеч кимга сир эмас. Отамни қанчалар хурмат қилсам ҳам бу иборани қабул қила олмаганман, ўзимга сингдира олмаганман, яъни бу иборани отамнинг айтишига сабабчи бўлган “таёқ”ларга шу иборага мувофиқ “хизмат кўрсата” олмаганман. Ва бундан афсусланмайман ҳам.

Нима учун биз шунақамиз – а? Бу холатни нима деб аташни ҳам билмайман. Ўша “таёқ”нинг хурмат иззатини ўрнига қўядиган мулозаматли, одоб аҳлоқлиларни бизнинг орамизда кўп деб айтайми, ёки буларнинг барчаси “таёқ”нинг савалашидан қўрқувнинг махсули дейми? Хуллас, нима бўлганда ҳам бу “таёқ”ларга ёқмайдиган гапларни гапириб, ёқмайдиган амаллар қиладиган “юзсиз, тарбиясиз”ларни шу “таёқ”ларнинг ўзи тугул халқимиз ҳам тушунмаган холда ёмон кўради. Бу ёмон кўрувчиларнинг баъзилари “таёқ”ларнинг савалашидан бахраманд бўлган “юзсиз, тарбиясизлар” тўғрисида “Ўзлари айбдор, “таёқ” савалаб боплади” дейишса, яна бошқалари “Замонга қараб тилларини тийиб, “сабр” қилиб юришмайдими, “таёқ”нинг бошқаларни ҳам савалашларига сабаб бўлишяпти” дейдилар.

Мен ҳам шу “юзсиз, тарбиясизлар”га озроқ бўлсада ўхшасам керак, йўқса ўша қуриб кетгур иборани отамни менга айтишига сабабчи бўлмаган, ёки аниқроғи шу иборани эшитишимга сабаб бўлган “таёқ”ларга ёқмайдиган ишлар қилмаган бўлармидим. Ва отам бечора ҳам “таёқ”лар хоҳлаган иборани менга айтиб ўзи қийналмаган бўларди.

“Таёқ”га ёқмайдиган амаллар қилишга ўша “юзсиз, тарбиясизлар”ни нима мажбур қилаётганлиги тўғрисида ўйлаб кўриш кўпчиликнинг хаёлига ҳам келмаслиги менда уларга нисбатан ачинишни пайдо қилади. Чунки жонлар чиқадиган даражада “савалаш”ларга қарамай “таёқ”га қарши чиқишга куч топиш учун нимадир туртки бўлиши, қандайдир сабаб бўлиши керак – ку.

Хар қандай таёқ ҳаракатланиши учун кимнидир қўлида бўлиши шарт эканлигини биламиз, ўша қўл ушламаса таёқнинг ўзи ҳаракатга келмайди. Тасаввур қилишингиз учун чўпонни қўлидаги таёқни мисол қиладиган бўлсак қўйлар таёқнинг ҳаракатидан, уларга тегишидан қўрқаётган бўлишсада, лекин таёқни чўпон ҳаракатлантиради. Ва қўйлар шу таёқни ушлаб турган чўпон хайдаган томонга боради. Бу тасаввур қилиш осон бўлиши учун оддий мисол холос. Қизиқ савол бор, шу ерда озроқ ўйлаб кўринг. Савол: Сизнингча ўша қўйларда ақл бўлганида чўпоннинг қўлидаги таёқдан қўрқиб у хоҳлаган томонга қараб юраверармиди? Ўйлаб кўришга арзийдими йўқми билмадик, лекин бизларни қизиқтириб қўйди.

Аслида, “таёқ”ларимизнинг кўплари таёқ бўлишга ҳам лойиқ эмас. Айнан “савалаш”нигина билганлари учун бизларга “таёқ”лик қилиб юришибди. Шу ерда оталарга маслахат берган бўлардим, асло фарзандларингизга юқоридаги каби иборани айтиб хар қандай “таёқ”қа сўзсиз бўйсунишларини талаб қилманг. Чунки Буюк Аллоҳ адолат билан, “таёқ”ларга бўсунишнинг ҳам чегарасини белгилаб берган.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

14.03.2015й.