بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Ҳизб ут-Таҳрир амири олим, шайх Ато ибн Халил Абу Раштанинг Фейсбук саҳифасидаги зиёратчиларнинг берган саволларига жавобларидан

ثمان بن رزقнинг аҳли ҳарбнинг Дорул Исломда яшаш нияти ҳақидаги саволига жавоб

Савол:

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим, Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ, улуғ шайхимиз, сиздан қуйидаги ишни тиниқлаштириб беришингизни илтимос қиламан, Аллоҳ сизга барча яхшиликни мукофот айласин: иқтисод низоми китобининг 302 саҳифасида қуйидагилар келган: Аҳли ҳарбнинг ўзига берилган омонлик унинг молига ҳам берилган омонлик ҳисобланади. Аҳли ҳарб Дорул Исломда қолишни ният қилса ва қолса, сўнгра дорул ҳарбга қайтмоқчи бўлса… Негаки, Ислом диёрида яшаш нияти тургани ҳолда дорул-ҳарбга борган аҳли ҳарбнинг ҳукми дорул-ҳарбга борган зиммийнинг ҳукми кабидир…». Савол: менинг тушунишимча, давлат ниятни қандай билади, ҳолбуки ният сезилмайдиган воқе ҳисобланади-ку, энди агар ҳолат аҳли ҳарбнинг Дорул Исломда қолиш ҳақидаги ўз қарорини давлат идораларида билдириши бўлса унда ҳолат қуруқ ниятнинг ўзигина эмас, у ишора билан билдирадиган бир қарор бўлади, шунинг учун мен «унинг ниятига биноан эмас, қарорига биноан» деб айтиш керак деб биламан. Чўзиб юборганим учун узр сўрайман.

Жавоб:

Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ,

Сиз савол бераётганингиз матн иқтисод низоми китобида тўлиқ ҳолда қуйидагича келган:

(Аҳли ҳарбнинг ўзига берилган омонлик унинг молига ҳам берилган омонлик ҳисобланади. Диёрларимизда яшаётган аҳли ҳарб дорул-ҳарбга қайтмоқчи бўлиб, молини бир мусулмон ёки зиммийга омонат қолдирса ё қарзга берса, унинг мақсадига қараб иш тутилади. Агар мақсади савдогарлик, элчилик, саёҳат каби ишларни бажариб, Ислом диёрига қайтиш бўлса, ўзига ва молига олган омонлиги ўз кучида туради. Негаки, Ислом диёрида яшаш нияти тургани ҳолда дорул-ҳарбга борган аҳли ҳарбнинг ҳукми дорул-ҳарбга борган зиммийнинг ҳукми кабидир. Модомики, нияти Ислом диёрига қайтиш экан, дорул-ҳарбга бориши омонлигини бекор қилмайди. Агар дорул-ҳарбга боришдан мақсади ўша ерда яшаш бўлса, ўзи учун олган омонлиги мутлақо бекор қилинади. Диёримизга қайта кирмоқчи бўлса, янги омонлик олиши керак бўлади).

Бу сўз оқимидаги ниятдан мақсад ибодатларда бўлганидек ўрни қалб бўлган ният эмас, балки мақсад хоҳиш ва қарорнинг ҳосил бўлишидир, яъни агар аҳли ҳарб кофир Дорул Исломда қолишга (яшашга) қарор қилса деганидир… «Ният қилса» ва «ният» лафзини хоҳиш ва қарор маъносида ишлатиш исломий фиқҳ китобларида кенг тарқалган, шу билан бирга матнда «ният қилса» деган лафз билангина кифояланмаган балки унга «қолиш» деган лафзни ҳам қўшиб: «Аҳли ҳарб Дорул Исломда қолишни ният қилса ва қолса», яъни қолишга қарор қилса ва ҳақиқатдан ҳам қолса деб айтган…

Шунинг учун бунда «ният қилса … ва қолса» деб айтишда бир нозик нуқта (маъно) бор, у нуқта унинг ҳақиқатда қолиш қасдида бўлишидир, бундан бошқа нарса эмас… Бу эса шунга алоқадор, шуни тасдиқлайдиган идоранинг вазифаларидан биридир…

Халифалик давлатида Аллоҳ изни билан ғайримусулмонларнинг ва исломий тобеликка эга бўлмаганларнинг – агар улар давлат ерларига киришадиган бўлса – қолишни тартибга соладиган бир қонун бўлади, бу қонундан давлат идораларидаги чора-тадбирлар ўрин олади, Дорул Исломда қолмоқчи бўлган кимса бу тадбирларни бажаради…

Биродарингиз Ато ибн Халил Абу Рашта                                       

23 шаъбон 1436ҳ

10 июн 2015м