بسم الله الرحمن الرحيم

ИНСОНЛАР ҚАЛБИГА ЙЎЛ

ОДАМЛАР ҚАНДАЙ КАСБ ҚИЛИНАДИ

Одамлар қалбини касб қилишдаги набавий воситалар

(давоми)

Еттинчи восита: чиройли сўзлаш

Набиий с.а.в. ёқимли, ширин сўзларни айтишга ва чиройли сўзлашга ундадилар. Пайғамбаримиз с.а.в. бундай дедилар:

الكلمة الطيبة صدقة

“Ширин сўз садақадир”. Чунки ширин ва чиройли сўзнинг қалбларни улфат қилишда ва нафсларга ҳузур бағишлашда ўз таъсири бор. Зеро, одамларга ҳақиқатни етказишнинг ўзигина муҳим бўлиб қолмасдан, балки бу ҳақиқатни кўтариб юрадиган “идиш” янада муҳимроқдир. Агар Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:

زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ

“Қуръонни овозларингиз билан зийнатланглар, чунки яхши (ёқимли) овоз Қуръон ҳуснини янада зиёда қилади” деган бўлсалар, демак, даъватчиларга “даъватни чиройли гапларингиз билан зийнатланглар, чунки чиройли гап даъватнинг ҳусни ва жозибасини янада оширади” деб айтишимиз авло ишлардан бўлади. Айниқса, насиҳат пайтида шундай бўлиши зарур. Чунки насиҳат аччиқ муолажадир. Шунинг учун унга бир оз ширин калом ҳам қўшилиши керак. Шунда киши ҳаққа ҳаракат қиладиганлардан ва халққа раҳм қиладиганлардан бўлади. Яҳё ибн Маознинг ушбу сўзларига қулоқ тут: “Энг гўзал нарса рақиқ (мулойим, хушмуомала) киши тилидаги амиқ (чуқур) баҳр-денгиздан чиқадиган рақиқ каломдир”. Қанча-қанча ёмон, ножўя сўзлар борки, уларни айтган кимса бундай сўзларнинг натижаларига ва оқибатларига эътибор бермайди. Бундай сўзлар қалблар ўртасига раҳна солиб, сафларни бузиб ташлайди, нафсларга кек-адоват, ёмон кўриш, нафрат уруғини экади. Набий с.а.в. дан шундай деганлиги ривоят қилинган:

إنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا يَرْفَعُهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَاتٍ وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا يَهْوِي بِهَا فِي جَهَنَّمَ

“Банда шундай бир сўзни – ундаги нарсанинг нима эканлигини аниқ билиб-билмай туриб – айтадики, у сабабли машриқ билан мағриб ўртасидаги нарсадан ҳам йироқроқ бўлган дўзах ўтига қулайди”.

Эй ҳурматли биродар… бу воситани Росулуллоҳ с.а.в. билан Оиша розияллоҳу анҳо ўртасида кечган суҳбатдаги ушбу тарбиявий ҳолат билан хотималайман. Оиша р.а. деди:

أَنَّ رَهْطًا مِنَ الْيَهُودِ دَخَلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالُوا : السَّامُ عَلَيْكَ أَبَا الْقَاسِمِ ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَلَيْكُمْ " ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ : بَلْ عَلَيْكُمُ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا عَائِشَةُ ! إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ " ، قَالَتْ : قُلْتُ : أَوَلَمْ تَسْمَعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا قَالُوا ؟ قَالُوا : السَّامُ عَلَيْكُمْ ، فَقَالَ : " قَدْ قُلْتُ عَلَيْكُمْ

“Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурига яҳудлардан бир гуруҳи кириб “ассому алайкум” (сизларга зарар, ўлим бўлсин) дейишди. Мен бу сўзни тушуниб “сизларга ҳам сом ва лаънат бўлсин” дедим. Шунда Росулуллоҳ с.а.в: эй Оиша, ўзингни бос, шошилма, дедилар. Мен: ё Росулуллоҳ, ахир уларнинг нима деганини эшитмадингизми?! – дедим. Шунда Росулуллоҳ с.а.в: мен ҳам “ваалайкум” деб айтдим, дедилар”. Демак биз Росулуллоҳ с.а.в. нинг фисқу фужур ва куфр аҳли билан сўзлашган каломни диққат билан ўрганиб чиқишимиз зарур. Зеро унда ўткир кўра олиш ва етук ҳикмат турибди.

Саккизинчи восита: тавозелик ва юмшоқ муомалали бўлиш.

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз тавозеси ва юмшоқ муомаласи билан атрофидаги одамларнинг қалбларини касб қилганлар. Анас розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз алайҳис солату вассаломнинг тавозеси кўринишларидан бири ҳақида гапириб бундай деди:

أَنَّ امْرَأَةً كَانَ فِي عَقْلِهَا شَيْءٌ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً، فَقَالَ: «يَا أُمَّ فُلَانٍ انْظُرِي أَيَّ السِّكَكِ شِئْتِ، حَتَّى أَقْضِيَ لَكِ حَاجَتَكِ» فَخَلَا مَعَهَا فِي بَعْضِ الطُّرُقِ، حَتَّى فَرَغَتْ مِنْ حَاجَتِهَا

“Ақлига бир оз халал етган (ақли пастроқ) бир аёл бор эди. У Пайғамбаримиз олдига келиб: менинг сенга бир ҳожатим бор, деди. Пайғамбаримиз: ўтиринг, эй умму фалон, сизнинг эҳтиёжингизни ўтаб беришим учун Мадина йўлларидан қайсинисида сизнинг олдингизда ўтиришимни истайсиз, дедилар. Шундан кейин у аёл ўтирди, Пайғамбаримиз с.а.в. ҳам то у ҳожатидан фориғ бўлгунга қадар ўтирдилар”. Бухорийда эса бундай дейилган:

إِنْ كَانَتِ الأَمَةُ مِنْ إِمَاءِ أَهْلِ المَدِينَةِ، لَتَأْخُذُ بِيَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَتَنْطَلِقُ بِهِ حَيْثُ شَاءَتْ

“Мадина аҳли чўриларидан бири Росулуллоҳ с.а.в. нинг қўлидан ушлаб у кишини ўзи хоҳлаган томонга олиб борди. Пайғамбаримиз унинг эҳтиёжини ўтаб бердилар. Бир киши Росулуллоҳ с.а.в. ҳузурига кирган пайтда у пайғамбаримизнинг ҳайбатидан қалтираб қолди. Шунда Росулуллоҳ с.а.в. унга: “тинчлан, мен подшоҳ эмасман, мен қадид (қуритилган гўшт) еган қурайшлик бир аёлнинг ўғлиман, холос, дедилар””. Мана шу услуб, мана шу тавозе ва юмшоқ муомала билан Росулуллоҳ с.а.в. ўз атрофидаги одамлар қалбининг тўрига кириб бордилар.

Аммо ўзини устоз кўринишида кўрсатиш ва мусулмонларга паст назар билан қараш шайтоний сифат бўлиб, у фақат буғзу (жирканч бўлган , ёмон кўрилган) адоватни ва алоқа ришталари узилишини келтиради, холос.

قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ

“У айтади: “Мен ундан яхшироқдирман. Сен мени оловдан яратгансан, уни эса лойдан яратдинг””. (Сод 76)

Пайғамбримиз бундай дедилар:

أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلى الله عَلَيه وسَلمَ قَالَ: أَلاَ أُخْبِرُكُمْ عَلَى مَنْ تُحَرَّمُ النَّارُ غَدَا؟ عَلَى كُلِّ هَيِّنٍ لَيِّنٍ قَرِيبٍ سَهْلٍ

“Кимки хушмуомала, юмшоқ, мулойим бўлса, Аллоҳ уни дўзах ўтига ҳаром қилади”.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

20.11.2017й.