Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!

-6-

Аллоҳдан қўрқиб ва Аллоҳнинг эслаб йиғлаш

بسم الله الرحمن الرحيم

Аллоҳ Таъолодан қўрқиб йиғлаш мандубдир. Бунга Қуръон ва суннатдан далиллар бор.

Қуръондан далиллар:

أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُ  وَتَضْحَكُونَ وَلاَ تَبْكُونَ

– „(Эй мушриклар), ҳали сизлар мана шу Сўздан (Қуръондан) ажабланурсизларми?! Йиғламасдан, кулурсизларми?!“       (53:59,60)

وَيَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا

– „Улар йиғлаган ҳолларида юзлари билан йиқилурлар ва (Қуръон) уларнинг ҳокисорлигини зиёда қилур“,     (17:109)

إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَانِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا

– „Қачон уларга Раҳмон оятлари тиловат қилинса сажда қилган ва йиғлаган ҳолларида йиқилурлар“. (19:58)

Суннатдан далиллар:

Ибн Масъуд ривоят қилади:

«اقْرَأْ عَلَيَّ الْقُرْآنَ, قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ آقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ؟ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي, فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ سُورَةَ النِّسَاءِ حَتَّى جِئْتُ إِلَى هَذِهِ الآيَةِ: }فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاَءِ شَهِيدًا قَالَ حَسْبُكَ الآنَ, فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ»

«Пайғамбар (с.а.в.): «Менга Қуръон ўқиб бер», дедилар. Мен: «Қуръон ўзи сизга нозил бўлган-у, мен сизга ўқиб бераманми, эй Расулуллоҳ?», дедим. У киши: «Мен уни бошқадан эшитишни яхши кўраман», дедилар. Мен «Нисо» сурасини ўқиб бердим: «(Эй Муҳаммад алайҳис-салом), Биз ҳар бир умматдан (ўша умматнинг пайғамбарини) гувоҳ келтирганимизда ва сизни ана ўшаларнинг (барчалари) устида гувоҳ қилганимизда (инсонларнинг ҳоли) қандоқ бўлур?!» (4:41), оятига келганимда: «Бўлди, бас қил», дедилар. Қарасам, кўзларидан ёш оқаётган экан» (муттафақун алайҳ).

Анас р.а. ривоят қилади: «Пайғамбар (с.а.в.) бир хутба ўқидилар, ҳечам унақасини эшитмаган эдим. Унда:

«لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا, فَغَطَّى أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ r وُجُوهَهُمْ لَهُمْ خَنِينٌ»

«Агар мен билган нарсани билганингларда, оз кулиб, кўп йиғлаган бўлар эдинглар», дедилар. Буни эшитган саҳобалар юзларини ёпиб олиб, пиқиллар эдилар» (муттафақун алайҳ).

Абу Ҳурайра ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:

«سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمْ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَ ظِلُّهُ … وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ»

«Етти хил тоифа одамни Аллоҳ соя йўқ кунда ўз соясига олади… Ёлғиз ҳолида Аллоҳни эслаб, кўзлари ёшга тўлган киши» (муттафақун алайҳ).

Ибн Умар ривоят қилади: «Пайғамбар (с.а.в.)нинг касаллари оғирлашган пайтда намоз ҳақида гапирилди. У киши:

«مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ, قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ غَلَبَهُ الْبُكَاءُ …»

«Абу Бакрга айтинглар, одамларга (имом бўлиб) намоз ўқиб берсин», дедилар. Шунда Оиша (р.а.): «Абу Бакр нозик таъб одам, қироат қилганда уни йиғи эгаллаб олади», деди».

Анас (р.а.) ривоят қилади:

«إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ }لَمْ يَكُنْ الَّذِينَ كَفَرُوا{ قَالَ وَسَمَّانِي؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَبَكَى أُبَيٌّ»

«Пайғамбар (с.а.в.) Убай ибн Каъбга: «Улуғ Аллоҳ сенга «Баййина» сурасини: «Кофир кимсалар… бўлмадилар» (98:1) ўқиб беришимни менга буюрди», дедилар. У: «Менинг номимни айтдими?», деди. Пайғамбар (с.а.в.): «Ҳа», дедилар. Шунда Убай йиғлаб юборди» (муттафақун алайҳ).

Абу Ҳурайра ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:

«لاَ يَلِجُ النَّارَ رَجُلٌ بَكَى مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ حَتَّى يَعُودَ اللَّبَنُ فِي الضَّرْعِ, وَلاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ»

«Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши то сут кўкракка қайтмагунча дўзахга кирмайди. Аллоҳнинг йўлидаги ғубор билан дўзахнинг тутуни бирлашмайди».

Абдуллоҳ Шахир ривоят қилади:

«أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ  وَهُوَ يُصَلِّي وَلِجَوْفِهِ أَزِيزٌ كَأَزِيزِ الْمِرْجَلِ مِنْ الْبُكَاءِ»

«Пайғамбар (с.а.в.)нинг намоз ўқиётганлари устига бориб қолдим. Шу қадар йиғлар эдиларки, ичларидан қозон овозига ўхшаш овоз чиқарди».

Абдурраҳмон ибн Авфнинг ўғли Иброҳим ривоят қилади: «Абдурраҳмон ибн Авф рўза тутган эди, ифторликка таом келтирилди. Шунда у:

«قُتِلَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ  وَهُوَ خَيْرٌ مِنِّي, كُفِّنَ فِي بُرْدَةٍ, إِنْ غُطِّيَ رَأْسُهُ بَدَتْ رِجْلاَهُ, وَإِنْ غُطِّيَ رِجْلاَهُ بَدَا رَأْسُهُ, وَأُرَاهُ قَالَ وَقُتِلَ حَمْزَةُ وَهُوَ خَيْرٌ مِنِّي, ثُمَّ بُسِطَ لَنَا مِنْ الدُّنْيَا مَا بُسِطَ, أَوْ قَالَ أُعْطِينَا مِنْ الدُّنْيَا مَا أُعْطِينَا, وَقَدْ خَشِينَا أَنْ تَكُونَ حَسَنَاتُنَا عُجِّلَتْ لَنَا, ثُمَّ جَعَلَ يَبْكِي حَتَّى تَرَكَ الطَّعَامَ»

«Мусъаб ибн Умайр (р.а.) ўлдирилди. Ҳолбуки у мендан яхшироқ эди. Чопонига кафанланди, бошини ёпсалар, оёғи очилиб қоларди, оёғни ёпсалар, боши очилиб қоларди. Ҳамза ҳам қатл этилди, у ҳам мендан яхшироқ эди. Кейин эса бизга дунё оққанича оқиб келди, бойиганимизча бойидик, яхшиликларимизнинг мукофоти шу дунёнинг ўзида берилаётган бўлмасайди, деб қўрқаман», деб йиғлаб юборди, таомни ҳам емади».

Ирзбон ибн Сория айтади:

«وَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ r مَوْعِظَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ …»

«Пайғамбар с.а.в. бизга шундай ваъз айтдиларки, ундан қалблар титради, кўзлар ёшланди…»

Анас(р.а.) ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:

«مَنْ ذَكَرَ اللَّهَ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ, حَتَّى يُصِيبَ الأَرْضَ مِنْ دُمُوعِهِ, لَمْ يُعَذَّبْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»

«Ким Аллоҳни эслаб, Аллоҳдан қўрққанидан кўзлари ёшга тўлиб, кўз ёшлари ерга оқиб тушса, қиёмат кунида азобланмайди».

Абу Райҳона ривоят қилади: «Пайғамбар (с.а.в.) билан бирга ғазотга чиққанимизда у кишининг:

«حُرِّمَتْ النَّارُ عَلَى عَيْنٍ دَمَعَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ, حُرِّمَتْ النَّارُ عَلَى عَيْنٍ سَهِرَتْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَنَسِيتُ الثَّالِثَةَ وَسَمِعْتُ بَعْدُ أَنَّهُ قَالَ حُرِّمَتْ النَّارُ عَلَى عَيْنٍ غَضَّتْ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ»

«Аллоҳдан қўрқиб ёш тўккан кўзга дўзах ҳаром қилинди, Аллоҳнинг йўлида бедор бўлган кўзга дўзах ҳаром қилинди», деганларини эшитдим. Учинчисини унутиб қўйибман, кейинроқ эшитсам, «Аллоҳ ҳаром қилган нарсалардан юмилган кўзга дўзах ҳаром қилинди», деган эканлар».

Ибн Аби Мулайка ривоят қилади: «Ҳужрада Абдуллоҳ ибн Амр билан ўтирган эдик, у:

«ابْكُوا فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا بُكَاءً فَتَبَاكَوْا, لَوْ تَعْلَمُونَ الْعِلْمَ لَصَلَّى أَحَدُكُمْ حَتَّى يَنْكَسِرَ ظَهْرُهُ, وَلَبَكَى حَتَّى يَنْقَطِعَ صَوْتُهُ»

«Йиғланглар, йиғи тополмасанглар, ўзларингни йиғлаганга солинглар, агар моҳиятини билганингларда, белингиз синиб кетгунига қадар намоз ўқиган, овозингиз чиқмай қолгунига қадар йиғлаган бўлур эдинглар», деди».

Али (р.а.) айтади:

«مَا كَانَ فِينَا فَارِسٌ يَوْمَ بَدْرٍ غَيْرُ الْمِقْدَادِ, وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا وَمَا فِينَا قَائِمٌ إِلاَّ رَسُولَ اللَّهِ  تَحْتَ شَجَرَةٍ يُصَلِّي وَيَبْكِي حَتَّى أَصْبَحَ»

«Бадр кунида орамизда Миқдоддан бошқа отлиқ одам йўқ эди. Мен (тунда) Расулуллоҳ (с.а.в.)дан бошқа бирон намоз ўқиган кишини кўрмадим. У киши тонг отгунча бир дарахт остида намоз ўқиб йиғладилар»..

Савбон (р.а.) ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:

«طُوبَى لِمَنْ مَلَكَ نَفْسَهُ, وَوَسَعَهُ بَيْتُهُ, وَبَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ»

«Ўзини ушлаб олган, уйи сиғдирган (яъни, уйида хотиржам бўлган), хатосига йиғлаган одамга жаннат бўлсин».

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

12.04.2017й.