Нарх-навонинг ўсиши капиталистик иқтисодий низомнинг яроқсизлиги оқибатидир

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Юртимиз аҳлини қийнаб келаётган муаммолардан бири бу турли товарларнинг, айниқса озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг тез суратда ўсиб бораётганидир. Бундай ўсиш аксар қисми қўл учида кун кўрадиган халқ аҳволини янада оғирлаштиряпти. Ўзи шу пайтгача ҳам даромадининг асосий қисмини озиқ-овқат учун сарфлайдиган, яъни оз даромадга нисбатан қиммат нархда озиқ-овқат сотиб олаётган халқ учун бу қўшимча оғир юк бўлиб тушмоқда. Маълумотларга кўра, шу йилнинг 27 апрел ҳолатига Тошкент бозорларидаги айрим маҳсулотларнинг ўртача нархлари қуйидагича кўриниш олган:

Кунгабоқар ёғи (1л): 22000 сўм (март 2021й – 20000 сўм, апрел 2020й – 20000 сўм);

Суякли мол гўшти (1кг): 68000-70000 сўм (март 2021й – 60000-65000 сўм, апрел 2020й – 55000 сўм);

Шакар (1кг): 8200-8300 сўм (март 2021й – 7500-8000 сўм, апрел 2020й – 6000 сўм);

Картошка (1кг): маҳаллий – 7000-10000 сўм, импорт – 5000-6000 сўм (апрел 2020й – 2500 сўм).

Ушбу нархлар ҳали яна ўсиши мумкинлиги башорат қилиняпти. Албатта, товарлар нархларининг арзонлашиб, қимматлашиб туриши воқеликда учраб турадиган ҳолат. Бу бозордаги талаб ва таклиф мувозанатининг бузилиши натижасида юзага келади. Содда қилиб айтганда, талаб таклифдан ортиб кетса, нарх ошади, таклиф талабдан ортиб кетса, нарх тушади. Бундай табиий жараёнга ечим ҳам табиий, яъни тўғри бўлиши лозим. Яъни муаммонинг ечими сунъий ёки вақтинча, масалан, нархни давлат томонидан назоратга олиниб, савдогарлар ва товар ишлаб чиқарувчиларга нархни тушириш борасида босим қилиш билан бўлмаслиги лозим. Бу ҳеч қачон муаммони ҳал қилмайди, балки уни янада чуқурлаштиради. Бунга жуда кўп гувоҳ бўлганмиз.

Бу ҳолатда талаб ва таклиф ўртасидаги мувозанатни тиклаш энг тўғри ечим бўлади. Нархларнинг ўта қимматлашиб кетмаслиги борасида Исломда энг тўғри ечимлар берилган. Бунинг учун, аввало, юртнинг ички имкониятларидан оқиллик билан фойдаланиб, маҳсулот ишлаб чиқарилишини кўпайтириш учун кенг шароитлар яратиб берилади. Фабрика ва заводлар очишга, уларни хом-ашё билан етарли даражада таъминлашга катта эътибор берилади. Шундан сўнг ҳам тақчиллик юзага келса, четдан маҳсулот импорт қилиб бўлса ҳам тақчилликни лозим даражада камайтириш ёки тугатишга ҳаракат қилинади. Бу йўлда Ислом низомини татбиқ қиладиган давлат тадбиркорлар, деҳқонлар ва савдогарларга турли оғир шартлар қўймайди ҳамда турли солиқлар ва тўловлар ундирмайди, айрим шахслар ва гуруҳлар манфаати учун қонунлар чиқармайди. Шунингдек, бозорни монополия қилинишига ҳам йўл қўймайди. Асосийси эса, Ислом қонунлари ҳукмрон бўлган жамиятда инсон манфаатлари фақат тиллардагина айланадиган баландпарвоз гапларга айланиб қолмайди, балки амалда ҳам кўринадиган воқеликка айланади.

Нарх-наво масаласида бугунги тузумлар бераётган ечимларнинг яроқсизлиги одамлар аҳволини янада оғирлаштираётгани катта-ю кичикка сир бўлмай қолди. Одамлар ҳатто тўғри ечим берилишидан ҳам умид қилмай қўйишди. Шунинг учун биз учун ягона йўл қолган, у ҳам бўлса Исломдаги иқтисодий низомни татбиқ қилишдир. Ушбу низом бугунги кундаги барча иқтисодий муаммоларга тўғри ечим бериб, ваниҳоят, уларни муолажа қиладиган ягона низомдир.    

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин

11.05.2021й