ПУЛ

Маъданий пуллар

(“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)

Маъданий пуллар

Иқтисодчилар бўлиши мумкин бўлган турли хил маъданий пулларни асосан икки турга ажратадилар:

1. Якка маъдан низоми.
2. Икки маъдан низоми.

Якка маъдан низомида асосий пуллар бир маъдан тангалари билан чекланади. Икки маъдан низомида эса, олтин тангалар ҳам, кумуш тангалар ҳам асосий пуллар ҳисобланаверади. Икки маъдан низоми уч белгига эга бўлади:

1. Олтин ва кумуш тангаларнинг чекланмаган муолажа қувватига эга бўлиши.
2. Ҳар икки маъдан қуймаларини эркин зарб қилиш.
3. Олтин тангалар билан кумуш тангалар нархлари ўртасидаги қонуний нисбатнинг бўлиши.

Икки маъдан низоми муомалага қўйилган пуллари миқдорининг кўплиги билан ажралиб туради, чунки ҳар икки маъдан тангалари ҳам асосий пул сифатида ишлатилаверади. Бу билан нархларнинг юқорилиги сақланиб қолади ва натижада ишлаб чиқаришни кўпайтиришга иштиёқ кучаяди. Айни пайтда пулларнинг нархи барқарорлашади. Нархлар ҳадеб иқтисодий кризисга олиб борувчи катта ўзгаришларга дуч келавермайди. Шулардан маъданий пулларда икки маъданни қўллаш бир маъданни қўллашдан кўра яхшироқлиги кўриниб турибди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

29.10.2019й