Россия Марказий Осиёдан воз кечмоқчи эмас: Душанбе форуми ортидаги геосиёсий уринишлар
Россия Марказий Осиёдан воз кечмоқчи эмас: Душанбе форуми ортидаги геосиёсий уринишлар
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
2025 йил 22 июл куни Душанбе шаҳрида “Евроосиё Юрагига Саёҳат” Халқаро экспедициясининг якунловчи тадбири – биринчи Марказий Осиё халқаро иқтисодий форуми ўз ишини якунлади. Экспедиция 2025 йил 6 июнда Москвада бошланиб, қарийб икки ой давом этди. 51 кун давомида иштирокчилар 8 минг км.дан зиёд масофани босиб ўтиб, Россия, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонда жами 27 та шаҳарда 160 га яқин ишбилармонлик ва таълимий тадбирлар ўтказилди. (news)
Форум дастурига иқтисодий ҳамкорликни фаоллаштириш, инфратузилма боғлиқлигини ривожлантириш, илмий ҳамкорлик ва маданий алмашинув масалалари киритилган бўлиб, айниқса рус тили ва рус тилидаги таълимни оммалаштиришга алоҳида эътибор қаратилди. (specialeurasia) Тадбирда иштирок этган Россия расмийлари ва тарғиботчилари рус тили гўёки бизнес, фан ва Россия Федерациясида олий таълим олишга йўл очади, деган ғояни қайта-қайта таъкидлашди. Рус тилини илгари суришда “Россотрудничество” раҳбари Евгений Примаков етакчи роль ўйнади. Маълумот учун, “Россотрудничество” ташкилоти “гуманитар ёрдам” ниқоби остида Россия таъсирини мамлакат ташқарисига кенгайтириш устида тизимли равишда иш олиб боради. Эътиборли томони, МО минтақаси билан яқин алоқаларни олиб бораётган Озарбайжон ушбу ташкилотдаги фаолиятини тўхтатиб қўйган.
Шунингдек, форумдаги муҳокамалар давомида алоҳида эътибор Россия, Эрон ва Ҳиндистонни Марказий Осиё орқали боғловчи “Шимол–Жануб” халқаро транспорт йўлаги (МТК) ролига, шунингдек, рақамли тадбиркорлик, энергия самарадорлиги ва ёшлар таълими масалаларига қаратилди. Делегациялар кичик ва ўрта бизнесни ривожлантириш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва рус тилини ўқитиш соҳаларидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш мақсадида ўзаро тушуниш ҳақида қатор меморандумлар имзолашди.
Форум якунида бир қатор ҳамкорлик шартномалари имзоланди. Тадбирда Россия ва Марказий Осиё мамлакатларидан 500 дан ортиқ иштирокчи қатнашди – давлат органлари, жамоат ташкилотлари, бизнес доиралар, экспертлар ҳамжамияти, халқаро ташкилотлар ва интеграцион бирлашмалар вакиллари.
Россия иқтисодий ривожланиш вазири Максим Решетников форум иштирокчиларига йўллаган мурожаатида Марказий Осиёнинг улкан иқтисодий салоҳиятига урғу берди. Шунингдек, “Марказий Осиё бугун дунёдаги энг жадал ривожланаётган минтақалардан бирига айланган. Бу макон Евроосиё ҳудудида янги иқтисодий ўсиш марказини шакллантирмоқда. Россия анъанавий равишда бутун минтақанинг асосий савдо ҳамкори ҳисобланади. 2024 йил якунларига кўра, Россиянинг Марказий Осиё давлатлари билан товар айирбошлаш ҳажми бутун минтақанинг ташқи савдосининг деярли 20 фоизини ташкил этди. Бу ҳамкорлик асосида минтақаларимиз ўртасидаги фаол алоқалар ётади”, – дейилади мурожаатда.
Россия иқтисодий ривожланиш вазири ўринбосари Мурат Керефовнинг сўзларига кўра, 2025 йилда Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистон ЯИМи 6-7% атрофида ўсиши кутилмоқда. Жаҳон иқтисодиёти эса 3% дан ошмайди. Россия ҳозирги кунда ҳам бутун минтақа учун стратегик ҳамкор бўлиб қолмоқда – у энергетика соҳасида асосий таъминловчи, шу билан бирга, Марказий Осиё маҳсулотлари учун асосий бозор ҳисобланади.
Душанбедаги форум МО минтақасидаги икки йирик тадбир –Самарқанддаги “Европа Иттифоқи – Марказий Осиё” саммити ва иккинчи “Хитой – Марказий Осиё” саммитидан кейин ўтказилмоқда. Бу шуни англатадики, Россия ҳам ушбу форум орқали ўз тарихий мустамлака ҳудудларидан воз кечмаслигини минтақага кўз олайтираётган давлатларга кўрсатиб қўймоқчи.
Specialeurasia.com чоп этган хабарга кўра, Брюссел ва Пекин минтақадаги мавжудлигини дипломатия, инвестициялар ва инфратузилма лойиҳалари орқали янада кучайтирди. Ушбу ўзгаришлардан келиб чиқиб, Марказий Осиё иқтисодий форуми Москва ролини Марказий Осиёдаги ўзгариб бораётган геосиёсий ва иқтисодий муҳитда мустаҳкамлашга интилади. (specialeurasia.com)
Юқоридагилардан тушуниш мумкинки, собиқ Совет Иттифоқи парчаланганига 30 йилдан зиёд вақт ўтганига қарамай, Марказий Осиёдаги ҳеч бир давлат тўлиқ мустақилликка эриша олмади. Бу ҳақиқатни эса мустамлакачи ўрис расмийларининг сўзлари тасдиқлаб турибди. Шу боис ҳар йили “мустақиллик” номида ўтказиладиган байрамлар аслида халқни алдашдан, сохта ғурур уйғотишдан бошқа нарса эмас. Чунки ҳозирги қул даражасидаги раҳбарлар халқнинг эмас, Россия ва бошқа кофир давлатлар манфаатларини кўзлаб иш юритмоқда.
Бундан ташқари, мусулмон халқларнинг душманлари ҳисобланган турли кофир давлатлар билан ҳамкорлик саммитлари ўтказиш, юрт бойликларини уларга очиб бериш ва энг ачинарлиси, уларнинг маданияти ва турмуш тарзини халққа сингдириш учун эшик очиш ҳақиқатда мусулмон халқимизга хиёнат, эътиқодига таҳдид ва тарих олдида юзсизликдир.
Ҳақиқий давлат, ҳақиқий раҳбар ташқи сиёсатни ўз халқи ва мамлакати манфаатини ташқи алоқалар доирасида амалга ошириш учун юритади. Аммо бугунги минтақавий раҳбарлар кўпвекторли деб аталмиш беқарор, манфаатга сотилувчи сиёсат билан юртимизни ҳалокат сари етакламоқда. Бундай сиёсат худди ахлоқсиз тижоратга ўхшайди – кимнинг пули кўп бўлса, хўжасини ўшанга алмаштиради.
Шунинг учун ҳам, бу иллатларнинг асоси бўлмиш капиталистик демократия тузуми ҳаётимиздан ўчириб ташланмас экан, ҳақиқий озодлик ва мустақиллик рўёбга чиқмайди. Бизга эътиқодимизнинг асоси бўлган Исломга қайтиш вақти аллақачон келган. Қачонки Ислом давлат тузуми – Халифалик тикланганда ташқи сиёсатимиз ҳам Ислом асосида юритилади. Кофир давлатлар тарафидан келган, шариатга зид бўлган ҳар қандай шарт, келишув ёки таъсирларга тамоман чек қўйилади. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай марҳамат қилади:
وَلَن يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لِلۡكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ سَبِيلًا
– “Аллоҳ ҳаргиз кофирларга мўминлар устидан йўл бермас”. (Нисо:141)
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин
29.07.2025й
