Энергия манбалари умумий мулк жумласидандир

بسم الله الرحمن الرحيم

Юртимизда энергетика билан боғлиқ баҳс-мунозаралар давом этяпти. Бу борада сўнгги муҳим янгиликлардан бири Озодлик радиоси текшируви ва унга ҳукуматнинг берган жавоби бўлди. Биз Озодлик радиоси суриштирувига ҳам, унга ҳукуматнинг берган жавобига ҳам чуқур киришмоқчи эмасмиз. Зеро, иккиси ҳам юртимиздаги мусулмонлар манфаатлари борасида қайғурмайдилар. Озодлик радиосининг бу суриштируви тагида Америка манфаатлари ётган бўлса, ҳукумат ўзининг энергетика вазири орқали яна сўз ўйини қилиб, халқимиздан асл ҳақиқатларни яширишга уриняпти. Агар вазирликнинг берган тушунтиришларини ҳақиқат ёки ҳақиқатга яқин, деб фараз қилган тақдиримизда ҳам, табиий ресурслар бошқарувида капиталистик ечимлар татбиқ қилиняпти. Буларнинг барчаси ғайриисломий ечимлар бўлиб, уларнинг татбиқи оқибатида халқимизга зулм қилиняпти, унинг азоб-уқубатлари ортса ортяптики, асло камаймаяпти. Шунинг учун ҳам бугун Ислом тузумига, хусусан ундаги ресурслар бошқаруви борасидаги туб ечимларига ҳар қачонгидан ҳам муҳтожмиз. Эътиборингизга ушбу ечимларни тақдим этамиз.

Аввало, Ер юзидаги жамики мулк Аллоҳники эканлигини таъкидлаш лозим. Бу ҳақда ҳужжат ворид бўлган. Аллоҳ Таоло айтади:

وَآتُوهُمْ مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ

– “Уларга Аллоҳнинг сизларга ато этган молидан эҳсон қилинглар!”.  (Нур:33)

Бироқ Аллоҳ Таоло инсонни мулкка эгаликда ўзига ўринбосар қилди ва уларни мулк билан таъминлаб, уларга мулкка эгалик қилиш ҳуқуқини берди. Аллоҳ шундай дейди:

وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ

– “У зот сизларни халифа қилиб қўйган нарсалардан эҳсон қилинглар!”. (Хадид:7)

Ноиб-халифа бўлиш билан келган ушбу оят мулкчилик инсон фарзандларининг барчаси учун умумий бўлиб, бу орқали улар мулкка эгалик ҳуқуқига эга бўлдилар, лекин бу ҳақиқий мулкчилик эмас. Улар мулкка эгалик қилишда ўринбосардирлар. Муайян шахснинг ҳақиқий мулкчилигига келсак, бу ерда Ислом шахснинг эгалик қилиши учун Аллоҳнинг рухсати бўлишини шарт қилди.

Энди Исломдаги мулкчиликка келсак, у уч турга ажратилади: хусусий мулк, умумий мулк ва давлат мулки. Буларнинг ичидан мавзумизга тегишли бўлган умумий мулк ҳақида гаплашамиз. Умумий мулк Шореъ (Шариат Эгаси – Аллоҳ Таоло) жамоатга биргаликда фойдаланишга рухсат берган мулкдир. Умумий мулк, деб белгиланган нарсалар Шореъ жамоатники, деб тайинлаган, шахснинг ёлғиз ўзи эгалик қилишини тақиқлаган нарсалардир. Одамларнинг зарурати ҳисобланган ҳар бир нарса жамоат заруратидир. Пайғамбар ﷺ уларни сони эмас, сифати жиҳатидан баён қилганлар. Ибн Аббос ривоят қилишича, Пайғамбар ﷺ:

اَلْمُسْلِمُونَ شُرَكَاءُ فِى ثَلاَثٍ فِى الْمَاءِ وَالْكَلَإِ وَالنَّارِ

«Мусулмонлар уч нарсада: яъни сув, яйловда ва оловда шерикдирлар», деганлар. Бу ҳадисни Анас ҳам ибн Аббосдан ривоят қилиб, «унинг пули ҳаромдир», деган гапни ҳам қўшган. Ҳадис бу уч нарсани зикр қиляпти, лекин бу уччаласи – жамоат заруратларидан бўлганлиги учун – иллатланиб келяпти. Шунга биноан бу иллат бор-йўқликда иллатланган нарса билан бирга юради, яъни қайси бир нарсанинг жамоат заруратларидан эканлиги аниқланса, у сув, яйлов, олов бўлиши ёки бўлмаслигидан, ҳадисда айтилганлиги ёки айтилмаганлигидан қатъий назар умумий мулк ҳисобланаверади. Шунга кўра, энергия манбалари бўлган газ, электр, кўмир (ҳадисдаги оловга тобе) каби табиий бойликлар умумий мулк жумласига киради. Чунки улар жамоат эҳтиёжи тушадиган нарсалар жумласига киради. Уларга шахслар ёки бир шахснинг эгалик қилиши ёки шахс ва шахсларга ажратиб берилиши жоиз эмас. Шахсларга ёки ширкатларга уларга эгалик қилиши жоиз бўлмаганидек, газ ва кўмир конларини қазиб олиш, электр ишлаб чиқариб сотиш ишларида имтиёз бериш ҳам жоиз эмасдир. Шунингдек, умумий мулкни – давлат бу мулкни бошқаришда мусулмонлар номидан иш кўрса-да – давлат мулкига айлантириш ҳам жоиз эмас.

Ушбу ҳукмлар Исломнинг энергия манбалари борасидаги ҳукмларининг бир қисми бўлиб, умумийроқ ва қисқароқ келтирилди ҳамда умумий мулк мавзусини тўлиқ қамраб олмайди. Бу мавзу Ҳизб ут-Таҳрирнинг “Исломда иқтисод низоми”, “Халифалик давлатида моллар” каби китобларида батафсил ёритилган.

Хулоса қилиб айтиш мумкинки, Ўзбекистон ҳукумати Аллоҳнинг Ўз мулки борасидаги ҳукмларига итоат этмай, уларнинг ҳақиқий эгалари бўлган мусулмонлар ҳаққига хиёнат қиляпти. Ушбу сиёсий элита бу бойликларни мустамлакачи давлатлар компанияларига бериб юборяпти, улардан қолганини ҳам турли коррупцион схемалар орқали талон-тарож қиляпти. Ушбу бойликлар адолат билан ўз эгаларига тақсимланиши учун Ислом ҳукмлари ҳаётга татбиқ қилиниши зарур. Шундай қилинсагина бугун халқимизнинг жон-жонидан ўтиб кетган энергетик инқирозларга нуқта қўйилади. Зеро, юртимиз бойликлари етиб ортадиган даражададир, фақат уларнинг тақсимотини тўғри тартибга соладиган низом, яъни Ислом низоми татбиқ қилиниши талаб қилинади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Форуқ

20.02.2023й