Сабрнинг асл моҳияти
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Сабрнинг асл моҳияти
(1-қисм)
Мўминнинг иймони икки фасл ичида ўзи билан ҳамроҳ бўлади: Биринчиси – сабр. Иккинчиси – шукр. Яъни мўмин банданинг иймони шу икки ишнинг бирида доим синовда бўлади. Биз бугун сизлар билан ушбу икки сифатнинг биринчиси, сабр ҳақида гаплашамиз.
Мусулмон инсон ўз динига тўлиқ амал қилиш сари қадам қўйса, нажот топган мўминлардан бўлиши учун Аллоҳнинг нозил қилган буйруқларини бажара бошласа, шунингдек, Пайғамбар (с.а.в.) нинг суннатлари асосида ҳаракат қилиб борар экан, бу мўминнинг бошига Аллоҳ Таолонинг холис бандаларини устига жорий қилган суннатига мувофиқ, турли балолар, мусибатлар ва синовлар келиши табиийдир. Мўмин бандадан бу каби синов ва мусибатларга дуч келганда ундан талаб қилинадиган энг асосий нарса, ҳар қандай ҳолатда Роббисига тўғри боғланиб олиш, Аллоҳнинг буюрган буйруқларидан четга чиқмаслик бўлади.
Шу ўринда, банданинг бошига келаётган синов ва мусибатларга сабот ва бардош билан, ўзи тутган йўлдан оғишмай Аллоҳнинг айтган чегараларида мустаҳкам туришини Ислом шариати ҳаммамизга маълум бўлган “сабр” деган сўз билан ифодалаган.
Ҳозирги кундаги дунёдаги аксар мусулмонлар сабр деганда, зулмларга кўникиш ва Аллоҳдан мусулмонларга ёруғ кунларни умид қилиб, дуо билан чекланишни тушунадиган кўникма умматга айланиб қолди. Ушбу ишларимиз тўғрими? Сабр қилиш аслида шундайми? Мусулмонлар бошларига синов ва мусибатлар келганида шу кўринишда сабр қилганларми?
Ушбу саволларнинг жавобига ўтишдан аввал, ўтган умматларни бошларидан ўтган зулмлар, ўз аҳиллари томонидан жисмоний тазйиқлар хусусида сўз юритамиз.
Аллоҳ Субҳанаҳу Ўз каломида айтади:
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمْ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلاَ إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيب
– “Ёки (эй мўминлар) сизлардан илгари ўтган зотлар мисоли — ибрати сизларга келмай туриб жаннатга киришни ўйладингизми? Уларга бало ва мусибатлар (устма-уст) келиб, шундай ларзага тушган эдиларки, ҳатто пайғамбар ва иймонли кишилар: “Ахир қачон Аллоҳнинг ёрдами келади?” дейишган эди. Шунда (уларга бундай жавоб бўлган эди): “Огоҳ бўлингизким, Аллоҳнинг ёрдами яқиндир””. (Бақара:214)
Яна айтади:
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنْ الآمْوَالِ وَالآنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرْ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ أُوْلَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُهْتَدُون
– “Албатта Биз сизларни хавфу хатар, очлик, молу жон ва мева-чеваларни камайтириш каби нарсалар билан имтиҳон қиламиз. (Эй Муҳаммад алайҳис-салом), бирор мусибат келганда: “Албатта биз Аллоҳнинг (бандаларимиз) ва албатта биз У Зотга қайтгувчилармиз”, дейдиган сабрли кишиларга хушхабар беринг! Ана ўшаларга Парвардигорлари томонидан саловот (мағфират) ва раҳмат бордир. Ана ўшалар Ҳақ Йўлни топгувчилардир”. (Бақара:155-157)
Яна айтади:
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنْ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنْ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الآمُورِ
– “(Эй мўминлар), албатта молу жонларингизда имтиҳон қилинурсизлар (яъни Аллоҳ Таоло мол ва жонларингизга хилма-хил офату балолар юбориб, сизларнинг иймонингизни текшириб кўрар) ва албатта сизлардан илгари китоб берилган кимсалар томонидан ва мушриклар томонидан кўп азият ва маломатлар эшитажаксизлар. Агар (озорларига) сабр-тоқат қилсангизлар ва Аллоҳдан қўрқсангизлар (нажот топурсиз). Чунки бу иш (яъни сабр-тоқатли бўлиб, Аллоҳдан қўрқиш) ишларнинг мақсадга мувофиғидир”. (Оли Имрон:186)
(Давоми бор)
Ҳизб ут—Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
03.05.2019й.
