Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Идрок (давоми) Инсонда ғаризалар ва узвий эҳтиёжларни қондиришнинг такрорланувчи ҳис-туйғуларидан ҳосил бўладиган маълумотлар нарсалар ҳақида қарор қабул қилиш учун етарли эмас, фақат бу ғариза ва эҳтиёжларни қондирадими ёки йўқми, шунга жавоб беради, холос. Инсон миясида мавжуд бўлган ва ҳайвонларда йўқ бўлган боғлай олиш хусусияти инсонга воқеъликни ҳайвонлардан кўра яхшироқ ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Идрок (давоми) Хўш,  идрок қилиш ёки тушуниш қандай содир бўлади?  Бунга – ақлий фикрлаш жараёни дейилади. Инсон эшитганда, кўрганда, бадан билан ҳис қилганда, товушни эшитганда ёки таъм сезганда – бу сезгилар нервлар орқали мияга олиб кирилади. Ва агар бу ерда воқеълик ҳақида собиқ маълумотлар мавжуд бўлса,  мия  уни тушуниш ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Идрок (давоми)    Идрокнинг тўртинчи омили – бу собиқ маълумот, фикрлаш жараёнида юзага келадиган эҳтиёжларни қондириш учун мияда сақланаётган муайян воқелик ҳақидаги собиқ фикр. Бу маълумотлар икки турга бўлинади. Биринчиси: – бу маълумотлар билан боғлиқ муайян воқеълик устида  ҳукм чиқариш учун ишлатиладиган  ҳис қилинувчи воқеълик ҳақидаги собиқ фикрлардир. Иккинчи: ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Идрок Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилади: إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ “Албатта, бу (мисоллар)да тафаккур қиладиган қавм учун оят-ибратлар бордир”.                                                                               (Раъд: 3) إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ  “Албатта бунда тафаккур қиладиган қавм учун оят-ибратлар бордир. (Рум: 21) وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِۖ وَمَا يَعۡقِلُهَآ ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Узвий эҳтиёжлар   ٱلَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ٢   وَ ٱلَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ ٣ “У (барча нарсани) яратиб, расо қилиб қўйган Зотдир.  У (ҳар бир нарса учун муносиб йўлни) белгилаб, (У нарсани ўша йўлга) ҳидоят қилиб қўйган Зотдир”. (Аъло: 2-3)      Инсон моддадир. Инсонда ғаризалар, узвий эҳтиёжлар ва тафаккурда акс этган ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ 3-қисм Инсоннинг хусусиятлари Ғаризалар, узвий эҳтиёжлар ва ақл رَبُّنَا ٱلَّذِيٓ أَعۡطَىٰ كُلَّ شَيۡءٍ خَلۡقَهُ ۥ ثُمَّ هَدَىٰ “Парвардигоримиз барча нарсага ўз ҳилқатини – шаклини ато этиб, сўнгра (уни) тўғри йўлга солиб қўйган Зотдир”. (Тоҳа: 50) Инсон  – бу модда. Аллоҳ Таоло унга ҳаёт сири бўлган руҳни жойлади ва унда ҳаётий ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ 2-қисм Руҳ وَيَسۡ‍َٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِۖ “Сиздан руҳ-жон ҳақида сўрайдилар”.      Инсон моддадан ташкил топган тирик махлуқотлардан бири. Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло инсонни лойдан яратди. У шундай дейди: إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ ٧١ فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ “Эсланг, Парвардигорингиз фаришталарга ...

Исломий тушунчалар بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ 1-қисм وَفِي أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ Ва ўзларингизда ҳам. Ёки кўрмаяпсизларми?! (Зориёт: 21-22) Фикр Фикр – воқеликка берилган баҳо, бу фикрни етказиш воситаси эса тилдир. Бироқ тил фикр эмас, у ушбу фикрни ифодалашга хизмат қилади.  “Инсон – гапирувчи махлуқ” деганда маънога эга бўлган луғавий жумлани тушунамиз, мана шу маъно ...