Яшаш тарзи ва ҳаёт ҳақидаги фикрлар

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ислом бу дунё ҳаётининг нима эканлигини тўғри очиб берувчи ва инсоннинг яшаш тарзини тўғри шакллантирувчи ягона мабдадир. Ҳар бир мабдадан яшаш тарзи ҳақидаги ва ҳаёт қонунлари тўғрисидаги фикрлар келиб чиқади. Бу ерда айтилаётган яшаш тарзи ва ҳаёт қонунлари тўғрисида мулоҳаза юритиб, бу иккисининг бир-биридан фарқини очиб беришга ҳаракат қиламиз.

Инсон табиатида, яъни фитратида мавжуд бўлган ғаризалар талаби ва узвий эҳтиёжларни қондириш йўлидаги амаллари шу инсоннинг яшаш тарзини шакллантиради. Демак, яшаш тарзи инсон фитрати билан боғлиқ бўлган ҳолатдир. Энди мабдага яшаш тарзини боғлаймиз. Ҳар бир мабда ақида бўлиб, ундан инсон муаммолари учун ечимлар келиб чиқади. Муаммолар эса, инсон фитратининг талаб ва эҳтиёжларидан келиб чиқади. Ақиданинг инсон фитратидаги муаммоларга ечим бериши, шу фитратдаги талаб ва эҳтиёжларнинг қондирилиш йўлини ўргатишдан иборатдир. Демак, фитратнинг талаб ва эҳтиёжларини қондириш бўйича амаллар яшаш тарзини шакллантиради, шу талаб ва эҳтиёжларни қондириш йўлини ақида кўрсатади, шу кўрсатмаларни яшаш тарзи ҳақидаги фикрлар, ечимлар деб аталади.

Ҳаёт қонунлари ҳақидаги фикрлар эса, инсонда ҳаёт деган тасаввурни шакллантирувчи фикрлардир. Яъни инсон бу фикрлар орқали ўзи учун бу ҳаётнинг нима эканлиги тўғрисида хулоса қилади ёки тушунча олади. Инсонда ҳаётнинг нима эканлиги тўғрисида тушунча ҳосил қилувчи фикрлар ризқ, қазо ва қадар, туғилиш, ажал, ҳидоят ва залолат кабиларни ёритиб берувчи фикрлардир. Шундай фикрлар орқали инсонларда ҳаёт тўғрисидаги тушунчалар вужудга келади.

Юқорида айтиб ўтганимиздек, яшаш тарзи ва ҳаёт қонунлари ҳақидаги тўғри фикрлар фақат Исломда мавжуд. Исломгина инсон табиатидаги талаб ва эҳтиёжларнинг тўғри қондирилиш ва инсонда ҳаёт ҳақидаги тушунчалар тўғри шаклланиш йўлини кўрсатиб бера олади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

17.08.2019й