Сўзнинг қадри, фикрнинг кучи…

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Баъзида тингловчи қўшиқнинг сўзларига эътибор бермай қўйганлигидан ҳофизларнинг шикоят қилаётганини эшитиб қоламиз. Баъзида ҳаёсизлик билан кулдираётган сўз устасидан, мухлисларининг савияси шу даражага тушиб қолганлиги, шунинг учун у шундай йўл билан кулдиришга мажбур бўлаётганлиги тўғрисида эшитамиз. Китобни ва ёзувчиларнику айтмай қўя қолай, бугунги кунда юрак ютиб ихлос билан албатта мухлислари учун китоб ёзаётганларни қаҳрамон даражасига олиб чиқсак арзийди. Чунки баъзида атрофимизга қараб бирор инсон китоб ўқимай қўйди шекилли, деган хулоса келади хаёлга. Мен бу айтиб ўтилган ҳофиз, сўз устаси, ёзувчи кабиларни ёнини олиб, уларнинг ишлари ривожи учун нимадир демоқчи эмасман. Аслида, улар ҳам шу халқнинг бир вакиллари, холос. Яъни улар ҳам шу халқнинг бошига тушган ҳолатдан мосуво инсонлар эмас. Зар қадрини заргардан сўра, деганларидек бу соҳа эгалари сўз билан боғлиқ бўлганлиги учун мисол тариқасида келтирдик. Ва сўзни тушунишда, фикрни англашда қолоқлашдикми, савиямиз пасайдими ёки йўқми, деган саволга жавоб топиш учун ҳис қилиниши мумкин бўлган шу соҳаларга шунчаки эътибор қаратдик.

Сўз аслида маълум бир соҳага алоқадорлиги чекланмайди. Чунки у инсониятнинг бир-бирига таъсир кўрсатувчи воситаларидан биридир. Юқоридаги соҳаларда эса, айнан шу восита таянч бўлиб хизмат қилади. Сабаби қўшиқ куйламайдиган ҳофиз, сўз ишлатмайдиган сўз устаси, ўқувчига тушунтириш тўғрисида ўйламайдиган, фикрламайдиган ёзувчи бўлмайди. Шунинг учун сўзни тушунишдаги нўноқлик бу ва бу каби соҳаларда яққол кўзга ташланади.

Сўзни тушунишдаги нўноқлик яна бир жиҳатда муҳим ўрин тутадики, бу жиҳат умматнинг уйғониши билан боғлиқ бўлиб уйғотувчи фикрларга бефарқлик ва сўзни тушунишдаги нўноқлик уйғотишга чақирувчиларда мушкуллик уйғотади. Яъни даъватда сўзни, фикрни тушунишнинг даражаси юқори ҳисобланади. Шу ўринда бир мисол келтирмоқчиман. Ислом келишидан аввал араблар жоҳил бўлган бўлсалар ҳам, сўз ишлатишда, тушунишда моҳир эдилар. Шунинг учун Исломга киргани ҳам, унга душман бўлгани ҳам Росул с.а.в ва Саҳоба р.а лар томонидан нимага чақирилганларини жуда яхши тушунганлар ва бу тўғрисида фикрлаганлар. Бу жиҳатлари эса, Исломнинг асл моҳиятини тушунишларида катта ўрин тутган. Бугунги кунда айнан фикрламаслик, яъни фикрнинг моҳиятини тушунишга ҳаракат қилмаслик жамиятни тубанлашигига сабаб бўляпти. Мусулмон бўла туриб куфрча ҳаёт кечиришнинг сабаби ҳам шунда.

Ислом бизни уйғотади, юксалтиради, икки дунёда баҳту саодатга эриштиради. Фақат бунинг учун биз, аввало, Исломни, яъни исломий ақидани, унинг ҳаётий фикрларини тушунишга ҳаракат қилишимиз шарт.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ     

12.02.2020й