ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ

(Бошқарув ва идора)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Жиҳод

(3)

Аввалги суҳбатимизда жиҳодга оид идораларнинг ҳар бирига бир масъул тайинлаб, уларни алоҳида-алоҳида қилиш бўйича далилларни кўриб чиқишни бошлаган эдик. Унда биринчи ва иккинчи идоралар тўғрисидаги далилларни кўриб чиқдик. Бугунги суҳбатимизда саноат идораси ҳақидаги далиллар билан танишамиз.

Учинчи: Саноат

• Расул ﷺ манжаниқ ва аррода, яъни даббоба (қадимги қамал машинаси ) ясашга буюрганлар. Байҳақий «Сунан»да Абу Убайда р.а.дан ривоят қилади: «Кейин Пайғамбар ﷺ Тоиф аҳолисини ўн етти кун қамал қилиб, уларга қарши манжаниқ ўрнатдилар». Абу Довуд «Маросил»да Макҳулдан ривоят қилади: «Пайғамбар ﷺ Тоиф аҳолисига қарши манжаниқ ўрнатдилар». Санъоний «Субулус-Салом»да бу ҳадиснинг ровийлари ишончли, деган. «Ас-Сийра ал-Ҳалабийя» муаллифи айтади: «У зотга Салмон Форсий манжаниқ ясаш йўлини кўрсатди. У айтади: Биз Форс ерларида қўрғонларга қарши манжаниқларни ўрнатардик. Шу билан душманни маҳв этардик. Айтишларича, манжаниқни Салмон Форсий ўз қўли билан ясаркан». Ибн Қаййим «Зодул-Маод»да ва ибн Ҳишом «Ас-Сийра»да ибн Исҳоқдан ривоят қиладилар: «Тоиф девори ёнида Пайғамбар ﷺнинг бир неча саҳобалари даббоба остида Тоифнинг деворига кириб, уни ёқмоқчи бўлишди. Сақиф уларга қарши ўтда қиздирилган темирларни ташлади. Натижада улар даббоба остидан чиқишди. Шунда Сақиф уларга найза отиб, кўп кишиларни ўлдирди».

Манжаниқни Салмон маслаҳат берган. Айтишларича, у манжаниқни ўз қўли билан ясаган. Бунинг учун Пайғамбар ﷺдан буйруқ олган бўлиши керак. «Ас-Сийра ал-Ҳалабийя»даги «У зотга Салмон Форсий манжаниқ йўлини кўрсатди», дегани шу ишни маслаҳат берди деганидир. Шулардан кўриниб турибдики, ҳарбий саноатлар халифанинг вазифасига киради. Бунинг учун унинг мутахассисларидан фойдаланади. Бу иш учун амир эмас, мудир керак. Салмон ҳарбий саноатлар амири эмас, манжаниқ саноати мудири бўлганди. Уни ўз қўли билан ясаган бўлиши ҳам мумкин. Хуллас, ҳарбий корхоналарни қуриш фарз. Чунки Аллоҳ Таолонинг:

وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لاَ تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ

– “(Эй мўминлар), улар(га қарши жанг қилиш) учун имконингиз борича куч ва эгарланган отларни тайёрлаб қўйингизки, бу билан сизлар Аллоҳнинг ва ўзларингизнинг душманларингизни ҳамда улардан ташқари сизлар билмайдиган – Аллоҳ биладиган бошқа бировларни ҳам қўрқувга солурсизлар”,          (Анфол:60)

деган оятидаги қўрқитиш тайёргарликсиз амалга ошмайди. Тайёргарлик эса, корхоналар бўлишини тақозо қилади. Шунга кўра, бу оят илтизом далолати билан ёки «вожиб нима билан амалга ошса, ўша нарса ҳам вожибдир», деган қоидага биноан ҳарбий корхоналар қуришнинг фарзлигига далилдир. Шунингдек, жиҳоднинг вожиблиги ҳақидаги далиллар ҳам илтизом далолати билан корхоналар қуришнинг вожиблигига далил бўлади.

Давлатга Аллоҳ қуришни вожиб қилган корхоналар ҳарбий корхоналарнинг ўзигина эмас. Давлат бошқа корхоналарни ҳам қуриши лозим. Улар «Хилофат давлатидаги моллар» китобида қуйидагича баён қилинган:

«Корхоналар. Давлат одамлар манфаатларини ҳимоя қилиши лозимлигидан келиб чиқиб, икки турли корхоналарни қуриши вожиб:

Биринчи турдаги корхоналарга омма мулкига алоқадор корхоналар, чунончи, конларни қазиб олиш, тозалаш ва қуйиш корхоналари, нефт қазиб олиш ва уни тозалаш корхоналари кабилар киради. Бундай турдаги корхоналар ишлатадиган хом-ашёси эътибори билан омма мулки ҳисобланади. Омма мулки ҳамма мусулмонларнинг мулкидир. Демак, бу корхоналар ҳамма мусулмонларнинг мулки ҳисобланади. Давлат мусулмонлардан вакил сифатида уларни қуради ва бошқаради.

Иккинчи турдаги корхоналарга оғир саноат ва ҳарбий саноат киради. Бу турдаги корхоналар шахсий бўлиши мумкин. Негаки, улар шахсий мулклар жумласидандир. Бироқ бундай корхоналар учун жуда катта миқдордаги маблағ зарурлиги ва бундай маблағнинг шахсда бўлиши осон эмаслиги, шунингдек, Пайғамбар ﷺ даврларида қуроллар шахсий мулк ҳисобланган бўлса, бугунга келиб, оғир қуроллар шахсий мулк бўлмай, давлат мулкига айлангани эътибори билан бу ишни бажариш давлат зиммасидадир. Негаки, бошқарув масъулияти шуни тақозо этади. Айниқса, бугунги кунда қурол даҳшатли даражада ривожланиб кетди. Уни ишлаб чиқариш воситалари ўта оғир бўлиб, кўп маблағ талаб қиляпти. Шунинг учун оғир саноат корхоналарини, қурол саноати корхоналарини қуриш ва бошқариш давлат зиммасига юклатилади. Бу гапдан шахсларнинг шундай корхоналарни қуриши тақиқланади, деган мазмун келиб чиқмайди».

Бундай корхоналарни қуриш давлатнинг, яъни халифанинг вазифасидир. Халифа бу иш учун бир бош мудир тайинлайди ва бу бош мудир халифанинг ўзи ёки вакили билан боғланиб туради.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

08.07.2021й