Ўзбекистон ва Жаҳон банки
Хабар ва изоҳ
Ўзбекистон ва Жаҳон банки
بسم الله الرحمن الرحيم
Хабар: Ўзбекистон президенти сайти “Ўзбекистон Президенти ислоҳотлар дастурини илгари суришда Жаҳон банки билан кенг кўламли шерикликнинг аҳамиятини қайд этди” сарлавҳаси остида қуйидаги хабарни тарқатди: Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 1 июнь куни Жаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё минтақаси бўйича вице-президенти Антонелла Бассанини қабул қилди. Янги Ўзбекистондаги ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларни самарали илгари суришда Ўзбекистон билан Жаҳон банки гуруҳи ўртасидаги кенг кўламли стратегик ҳамкорликни янада кенгайтириш масалалари кўриб чиқилди. Учрашув аввалида давлатимиз раҳбари Антонелла Бассанини юксак лавозимга тайинлангани билан самимий қутлади ва катта муваффақиятлар тилади… Жаҳон банки соғлиқни сақлаш, таълим, қишлоқ хўжалиги, банк, энергетика, транспорт, рақамлаштириш ва бошқа йўналишларда амалга оширилаётган янгиланишларга кўмаклашмоқда.
Изоҳ: Шу йилнинг 8 мартида Жаҳон банкининг Европа ва Марказий Осиё минтақаси бўйича ўша пайтдаги вице-президенти Анна Бьерде ҳам Ўзбекистонга расмий ташриф билан келиб, президент Мирзиёев ҳамда ҳукумат ва парламентнинг юқори мартабали вакиллари билан учрашган эди.
Маълумки, Жаҳон банки ҳам Халқаро валюта фонди каби Американинг мутамлака қилиш ва глобаллаштиришдаги энг муҳим қуролидир. Шу банк таклифи билан нашр қилинган китобда қуйидагилар келган: “Қўшма Штатлар кўп қиррали барча ташкилотларга, жумладан Жаҳон банкига Қўшма Штатларнинг аниқ мақсад ва ғояларини амалга ошириш учун фойдаланиладиган ташқи сиёсат инструментлари сифатида қарайди”. Бу банкда вето ҳуқуқи фақат АҚШникидир. Демак, АҚШ бу банк устидан ҳукмрондир. Таниқли иқтисодчи Эрик Тусан бундай дейди: “Жаҳон банки АҚШ таъсиридан аста-секин халос бўлаётган улкан бюрократик институт, деган тушунча ҳақиқатдан жуда йироқдир”.
Ўзбекистон марказий банкига кўра, Ўзбекистон Жаҳон банкига 1992 йилдан буён аъзо. Kapital.uzнинг 2021 йилги маълумотига кўра, Ўзбекистоннинг Жаҳон банкидан қарзи 3,7 млрд доллар. Бу қарзлар албатта риболи қарзлардир. Жаҳон банки қарз беришда қатор шартларни қўяди. Доктор Муҳаммад Малковийнинг ёзишича “Жаҳон банки Халқаро валюта фонди билан биргаликда қарз бериш шартларини белгиловчи Структуравий тўғрилаш (Structural Adjustment Programs SAPs) деган программалари орқали босим ўтказади”. Жаҳон банки хусусийлаштириш ва бошқа ишлар билан бир қаторда туғдирадиган энг катта хатар гендер сиёсати бўйича босим ўтказишидир. Буни хабардаги: “хотин-қизлар ва ёшлар бандлигига кўмаклашиш, соғлиқни сақлаш ва таълимни ислоҳ қилиш лойиҳалари диққат марказида турганлиги қайд этилди”, деган сўзлардан тушуниб олса бўлади. Жаҳон банки сайтида “Жаҳон банки ва гендер соҳасидаги масалалар” сарлавҳаси остида бундай дейилган: “Жаҳон банки гуруҳи ўз фаолиятида қуйидаги нуқтаи назардан келиб чиқади: ҳеч бир мамлакат, жамият ёки иқтисод аёллар, эркаклар, қизлар ва ўғил болаларнинг тўлақонли ва тенг иштирокисиз ўз потенциалини ишга сололмайди ёки XXI асрдаги хавфларга қарши туролмайди”. Сайтда соғлиқни сақлаш, экология, таълим, иқтисод, молиявий ва рақамли хизматларда икки жинс ўртасидаги тенглик (гендер тенглик) бўлишига қаттиқ урғу берилган.
АҚШ бошчилигидаги мустамлакачи кофирлар гендер тенглиги (икки жинс тенглиги) сиёсати ва СЕDAW конвенцияси деган нарсалар орқали мусулмон оилани барбод қилишга уринмоқда. Бу капиталист мустамлакачилар Таиланд каби бир бутун бошли мамлакатни фоҳишахонага айлантиришди!
Демак, Жаҳон банки билан ҳамкорлик иқтисод соҳасида бўлганидек бошқа соҳаларда ҳам фақат фалокат келтиради, холос. Буни ҳатто ғарбликларнинг ўзи ҳам эътироф этмоқда. Англиялик журналист ва ёзувчи Ларри Эллиот “Гардиан” газетасида бундай деб ёзди: “Табиийки, Жаҳон банки ва Халқаро валюта фонди муаммо ўзларининг сиёсатлари эканини тан олмайди. Ҳатто тадқиқотчилар Африкада қашшоқликни келтириб чиқараётган энг катта айбдорлар аслида мана шу халқаро институтлар эканини исботлаб қўйишса ҳам. Чунки қароргоҳи Вашингтонда жойлашган бу икки институт ўтган асрнинг етмишинчи йилларидан бошлаб дунёдаги, айниқса Африкадаги тенгсизлик ва қашшоқликнинг кескинлашишидан жавобгар сиёсатларнинг бош архитекторига айланди”.
Хуллас, Жаҳон банки вакилларининг Ўзбекистонга серқатнов бўлиб қолганлиги бекорга эмас. Бу юқорида қайд этилган ўзаро ҳамкорлик соҳалари ҳақидаги маълумотлардан кўриниб турибди.
Албатта, Жаҳон банки, Халқаро валюта фонди каби мустамлакачилик институтлари ва уларнинг Америка бошлиқ хўжайинларининг босим ва зўравонлигига чек қўйишнинг ягона йўли Пайғамбарлик минҳожидаги Халифаликни барпо қилишдир. У эса, Аллоҳ изни ва фазли ила яқин келажакда албатта тикланажакдир.
وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ ۚ يَنصُرُ مَن يَشَاءُ ۖ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
– “Ўша кунда мўминлар Аллоҳ ғолиб қилгани сабабли шодланурлар. (Аллоҳ) Ўзи хоҳлаган кишини ғолиб қилур. У қудрат ва раҳм-шафқат Эгасидир”. (Рум:4-5)
Ҳизб ут-Таҳрир марказий медиа офиси радиоси учун Ислом Абу Халил – Ўзбекистон
