Нетаняҳунинг Америкага ташрифи: унинг сабаблари ва натижалари

Яҳудий вужуди бош вазири Нетаняҳу 2026 йил 27 июль куни яҳудий вужуди ва унинг жиноятларининг энг ашаддий хайрихоҳларидан бири ҳисобланган Америка сенатори Линдси Грэмнинг дафн маросимида қатнашиш учун Америкага келди. Эртаси куни у президент Трамп билан учрашди. Бу учрашув Трампнинг 2025 йил бошида ҳокимиятга келганидан бери улар ўртасидаги саккизинчи учрашув бўлди. Зеро уларни яқин ва ёвуз муносабатлар боғлаб туради.

Нетаняҳу Трампдан ва Демократик партияга рақиб бўлган унинг Республикачилар партиясидан қўллаб-қувватлов олди. Ваҳоланки ҳар иккала партия ҳам яҳудий вужудини чексиз қўллаб-қувватлашда бир-бири билан рақобатлашади, чунки ушбу вужуд исломий юртлар юрагидаги Американинг илғор базаси ва унинг минтақадаги манфаатларини қўриқлайдиган қутурган итидир.

Шу сабабли АҚШнинг собиқ демократ президенти Байден 2023 йил 18 октябрда яҳудий вужудига Ғазога қарши тажовузида уни қўллаб-қувватлаш учун ташриф буюрди ва шундай деди: «Агар (исроил) бўлмаганида эди, биз уни барпо этиш устида ишлаган бўлар эдик».

Яҳудий раҳбарлари Американинг мақсадларини яхши англайди, лекин улар минтақани назорат қилиш, «буюк (исроил)»ни барпо этиш ҳамда мавжудлиги билан уларнинг вужудига барҳам берадиган Халифаликнинг барпо этилишига тўсқинлик қилиш учун – токи Американинг қўллаб-қувватловидан беҳожат бўлиб, ўз мустақиллигини қўлга киритгунга қадар – унинг ёрдамидан ўз вужудини мустаҳкамлаш ва кенгайтириш йўлида фойдаланишга ҳаракат қилади. Нетаняҳу буни турли муносабатларда кўплаб баёнотлар билан ифодалаган.

Нетаняҳу Трампнинг ўзига бўлган ишончидан ва у билан бўлган муносабатидан фойдаланишга уринди ва гўё Америка сиёсатига аралашаётгандек ёки унинг президентига таъсир ўтказаётгандек кўринишни истади. Трамп эса уни бир сафар Сурия масаласида Туркия ва унинг президенти Эрдоғанга қарши позицияси учун танбеҳлаб, шундай деган эди: «Мен Эрдоғанни яхши кўраман ва у ҳам мени яхши кўради. У Сурияда биз учун ҳеч ким қилолмаган нарсани қилди». Яна бир сафар Туркияга F-35 самолётларини сотмасликни сўраганда, уни танбеҳлаб шундай деди: «Нимани ва кимга сотишимни менга ҳеч ким буюрмайди». 2026 йил 16 июнда Францияда Қатар амири билан ўтказилган матбуот анжуманида уни ошкора танбеҳлаб шундай деди: «(исроил)нинг Байрутга қилган ҳужуми менга маъқул келмаганини ҳамда Нетаняҳу энди Ливанга нисбатан масъулиятлироқ бўлиши кераклигини айтдим. Америкасиз (исроил) мавжуд бўлмас эди ва менсиз ҳам (исроил) мавжуд бўлмас эди». Американинг «Axios» сайти 2026 йил 1 июнда икки америкалик манбага таяниб Трампнинг Нетаняҳуга айтган ушбу сўзларини келтирди: «Сени қутқараётган менман, агар мен бўлмаганимда қамоқда бўлардинг. Сен жиннисан, ҳамма ҳозир сени ёмон кўради, шу сабабли (исроил)ни ёмон кўради».

Бундан шуни англаш мумкинки, Трамп Нетаняҳудан ғазабда, чунки у бирор кишининг ўзидан устун кўринишини ёки унга эътироз билдиришини кўтара олмайди, ва ҳар доим ўзини бошқалардан устун қўяди ва диктат қилади, ҳеч кимнинг ўзига диктат қилишига йўл қўймайди, акс ҳолда   яқин кишиси бўлса ҳам уни барбод қилади.

Яҳудий ва Америка манбалари Нетаняҳу Трамп билан учрашиш учун икки ойдан бери ҳоли-жонига қўймаганини, Трамп эса, токи жиноятлар ҳомийси Грэмнинг вафотига доир имконият вужудга келгунига қадар рад этиб келган.

Ибрийларнинг «Маарив» газетаси 2026 йил 31 июль куни шундай деб ёзди: «Нетаняҳунинг Америкага ташрифи одатдаги иззат-икром кўринишларидан холи бўлди, аэропортда уни ҳеч ким кутиб олмади, қизил йўлакча тўшалмади, камералар, журналистлар, матбуот анжумани ва суратга тушишлар бўлмади. У Оқ уйга кечаси ўғридек кирди ва орқа эшикдан чиқиб кетди. У билан холи учрашилмади, балки бошқа расмийлар, жумладан Нетаняҳуни танқид қилувчилар иштирокида учрашилди. У Вашингтонда ҳатто Обама давридаги энг қоронғу кунларида ҳам кўрмаган мислсиз таҳқирланишга дуч келди. Ғазо, Ливан ва Эрон масалалари билан боғлиқ келишмовчиликлар фонида улар ўртасидаги мувофиқлаштириш сусайди. Трампга Нетаняҳуни заиф мавқеда кўрсатиш учун имкониятлар берилди ва Трамп уларнинг бирортасини ҳам бой бермади».

Буларнинг барчаси Нетаняҳу ва жирканч яҳудий вужудининг Америка олдидаги арзимас мавқеини ҳамда уларнинг ҳукмдорларга таъсири қанчалик озлигини баҳолаш учун етарлидир. Зеро Америка фақат ўз манфаатлари ва гегемонлигини билади, шунинг учун яҳудийларнинг ҳам, бошқаларнинг ҳам таъсири фақат унинг мустамлакачилик мақсадларига мос келадиган даражада бўлади, холос. Уни яҳудийлар ҳам, бошқалар ҳам бошқармайди, балки уни сармоядорлар (капиталистлар) ўзлари президент қилиб тайинлайдиган ва уни халқ  сайлади дейишлари учун сайланадиган бир шахс воситасида бошқарадилар, токи Американи ким бошқараётгани ҳақиқатини яшириб, одамларни у эркин демократик мамлакат деб алдашади.

Улар содда мусулмонларни «яҳудийлар Америкадаги қарор кабул қилишни назорат қилади» деб алдаб келишди, лекин Трамп яҳудийларнинг ҳақиқатини ва унинг ваҳшиёна мустамлакачилик сиёсати учун бир қуролдан бошқа ҳеч нарса эмаслигини фош этди. Маълумки, Америка бу сиёсатни исломий юртларда татбиқ қилишдан аввал ўзининг туб аҳолисига қарши татбиқ этган, натижада улардан ўнлаб миллионларини ўлдирган, ерларини мусодара қилган. Шунингдек Жанубий Америка мамлакатлари халқларига қарши қўллаган — Венесуэла ва Панама бунга тирик мисолдир — Мексиканинг 55 фоизини босиб олган, ва Корея ҳамда Вьетнамда татбиқ этган. У ерда яҳудийлар ва уларнинг таъсири ҳақида ҳеч қандай гап-сўз йўқ эди.

Албатта, Нетаняҳу Америкага Эронга қарши урушни алангалатиш учун бораётган бўлса-да, улар ўртасида келишув имзоланишини истамаса-да, буни яширмай ошкора айтса-да, ҳамда Эрон тузумини ағдаришни, ўзининг вужудига таҳдид солмайдиган, ундан устун келмайдиган ва у билан муносабатларни нормаллаштирадиган тузумни олиб келишни истаса-да, ва мухолифатни рағбатлантириб, у билан алоқа ўрнатса-да — ҳатто 2023 йилда Шоҳнинг ўғлини ўз вужудига таклиф қилиб, Эрон тузумига қарши ишлаш, ҳокимиятга олиб келиш ва отаси давридаги муносабатларни қайта тиклаш учун хавфсизлик масъуллари билан мувофиқлаштириш мақсадида таклиф қилган эди — шунга қарамай Нетаняҳунинг қадри ҳақирлигича қолмоқда.

Кўринишидан, Нетаняҳу бу сафар бошқа бир мақсадда, яъни Трамп билан орадаги муносабатларни ўнглаш ва келаётган октябрь ойида бўлиб ўтадиган Кнессет сайловлари олдидан унинг қўллаб-қувватловини қайта қўлга киритиш учун борганга ўхшайди. Трамп уни танбеҳлаши ва аввалгидек қўллаб-қувватловни кўрсатмаганидан сўнг унинг ички мавқеи заифлашиб қолган эди. Бироқ, яҳудий вужудининг қиёфаси Ғазода содир этган ваҳшиёна оммавий қирғинлари ҳамда оч қолдириш, болалар, аёллар, беморлар ва асирларни ўлдириш сиёсати туфайли кўпчилик америкаликлар олдида ўзининг жирканч ҳақиқати билан намоён бўлди. Ҳатто улар Эронга қарши уруш Американинг уруши эмас, балки яҳудий вужудининг уруши эканини ҳамда Трампни бунга Нетаняҳу ундаганини иддао қилмоқда. Унинг Америкага қилган сўнгги ташрифи куни ўтказилган сўровнома шуни кўрсатдики, америкаликларнинг 49 фоизи, жумладан Трамп сайловчиларининг 23 фоизи ва демократларнинг 74 фоизи унинг ҳибсга олиниши ва суд қилинишини қўллаб-қувватлайди, ҳамда яҳудий вужудини Ғазода геноцид содир этишда айблайди. Бу нисбат Америка тарихида биринчи марта намоён бўлмоқда.

БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили 2026 йил 29 июль куни давлатлардан Ғарбий Соҳилдаги Фаластин аҳлини ҳимоя қилиш учун ҳаракат қилишни талаб қилди, ва аввалроқ яҳудий вужудига қарши ҳарбий чора кўришни ва БМТ Низоми Ғазодаги оммавий қирғинни тўхтатиш учун унга бу ҳуқуқни беришини талаб қилган эди. Лекин мусулмонларнинг ҳукмдорларида заррача ғурур-ор йўқдир, балки улар ҳарбий ҳаракатга чақирганларга қарши урушдилар ва яҳудий вужуди билан муносабатларини давом эттирдилар. Бас, улар ва Нетаняҳу тенгдирлар ва унинг жиноятларида шерикдирлар.

Албатта, Нетаняҳу ва унинг вужуди, агар минтақа давлатлари ҳарбий жиҳатдан ҳаракатга келганида, ўзи қилган ишларни қилолмаган бўлар эди. Бас, ушбу ҳукмдорлар энг ёмон макондадир ва тўғри йўлдан энг кўп озгандир. Шундай экан, улардан ва уларнинг тузумларидан қутулиш ҳамда яҳудийлар устидан Аллоҳнинг Шариати билан ҳукм қиладиган холис кишиларни олиб келишдан бошқа ҳеч қандай нажот йўқдир.

Асъад Мансур

Роя газетасининг 2026 йил 5 август чоршанба кунги 611-сонидан