Шанхай ҳамкорлик ташкилоти Исломга қарши курашиш учун тузилган ташкилотми? 

1 сентябр куни Бишкек шаҳрида Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг навбатдаги саммити бўлиб ўтди. Унда кун тартибининг асосий қисми ташкилотни кейинги босқичда ривожлантириш истиқболларини муҳокама қилишга бағишланди. Саммит якунида ташкилот фаолияти бошланганининг 25 йиллиги муносабати билан Бишкек декларацияси, шунингдек, кўп томонлама ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва унинг ишлаш механизмларини ривожлантиришга қаратилган 28 та ҳужжат имзоланди.

Мазкур воқеа жаҳон жамоатчилигининг эътиборини тортгани боис, ташкилотнинг ҳақиқий мақсадлари ва амалдаги фаолияти моҳиятига тўхталиб, унга исломий нуқтаи назардан баҳо бериш зарур.

Ташкилот ўз фаолиятини 1996 йилда Хитой, Россия, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистон иштирокида «Шанхай бешлиги» номи билан бошлаган. Ушбу давлатлар чегара ҳудудларида қуролли кучларни қисқартириш ва терроризмга қарши курашда ҳамкорлик қилиш тўғрисида битим имзолаган эди. 2001 йилда Ўзбекистон қўшилгач, ташкилот номи ҳозирги номига ўзгартирилди.

2013 йилда Хитой раҳбари Си Цзиньпин «Бир макон — бир йўл» ташаббусини илгари сургач, Хитой ўз лойиҳаларига хизмат қилдириш учун ташкилотдан фаол равишда фойдалана бошлади. 2015 йилдан эса иттифоқ кенгайиб, Ҳиндистон, Покистон, Эрон ва Беларуснинг қўшилиши билан аъзолар сони ҳозирги кунда ўнта давлатга етди.

Ташкилотга аъзо давлатлар жаҳон ялпи ички маҳсулотининг қарийб 35 фоизини — тахминан 20 триллион долларлик иқтисодий ҳажмни ташкил этади. Уларнинг ҳудудлари Евроосиё майдонининг учдан икки қисмини эгаллайди. Шунингдек, улар деярли ҳар йили қўшма ҳарбий машғулотлар ўтказиб туради.

Бишкекда ўтказилган мазкур саммит Хитойнинг мавқеи мустаҳкамланаётган, Россия эса Украинадаги уруш ва Эронга қарши уруш шароитида заифлашаётган бир пайтга тўғри келди.

Жорий йил 28 февраль куни Америка Қўшма Штатлари ва яҳудий вужуди Эронга ҳужум бошлаганидан буён Шанхай ҳамкорлик ташкилоти расмий баёнот беришдан нарига ўта олмади. Бу эса ташкилотга аъзо давлатларнинг ягона позицияни қабул қилишга қодир эмаслиги билан изоҳланади.

Масалан, Ҳиндистон Ғарб ва яҳудий вужуди билан яқин муносабатларга эга. Покистон эса Эрон инқирозида воситачилик ролини ўйнаб, Америка манфаатларини рўёбга чиқаришга астойдил ҳаракат қилмоқда. Россия, Хитой ва Марказий Осиё давлатлари эса асосан Эрон билан савдо муносабатларини сақлаб қолишдан манфаатдор.

Аъзо давлатларнинг Украина инқирозига муносабатлари ҳам бир-биридан фарқ қилади. Уларнинг аксарияти ҳудудий яхлитликни сақлаш ва тинч йўл билан ечим топишни талаб қилмоқда. Буни Ҳиндистон бош вазири Нарендра Модининг ташкилот йиғилиши доирасида Россия президенти Путин билан учрашувида билдирган чақириқлари ҳам кўрсатди.

Бунга қўшимча равишда, бир томондан Покистон ва Ҳиндистон, иккинчи томондан эса Хитой ва Ҳиндистон ўртасида тез-тез такрорланиб турадиган чегара можаролари ҳам мавжуд.

Бироқ ташкилотга аъзо барча давлатларни бирлаштириб турган ягона мақсад ва ягона хавф бор. Бу — кундан-кунга кучайиб бораётган Ислом Уммати ва у барпо этишга интилаётган пайғамбарлик минҳожи асосидаги иккинчи Рошид Халифалик Давлатидир.

Шу нуқтаи назардан, ушбу давлатлар ўз ҳудудларида мусулмонларнинг бирлиги ва Исломни тўғри англашларига қарши шафқатсиз кураш олиб бормоқда.

Масалан, Хитой Шарқий Туркистон минтақасини миллионлаб уйғур, қозоқ ва қирғиз мусулмонлари учун очиқ қамоқхонага айлантирди. У ерда намоз ўқийдиган ва соқол қўядиган эркаклар таъқиб қилинади. Рўза тутадиган ва ҳижоб киядиган мусулмон аёллар эса «қайта тарбиялаш лагерлари»да ушлаб турилади. Шунингдек, ёш авлодни Исломдан бутунлай узиб қўйишга қаратилган кампания ҳам давом этмоқда.

Хитой бу чораларнинг барчасини экстремизм, сепаратизм ва терроризмга қарши кураш тадбирлари сифатида оқламоқда.

Ҳиндистондаги бутпараст ҳинду режимининг мусулмонларга, айниқса, босиб олинган Кашмирдаги мусулмонларга нисбатан таъқиби Хитой режими ва яҳудий вужуди амалга ошираётган таъқиблардан қолишмайди.

Кўпинча ҳукуматнинг оммавий ахборот воситалари орқали олиб бораётган урушидан таъсирланган жиноятчилар мусулмонларни ўлдириши ёки улар намоз ўқиётган пайтда уларни уриб, тажовуз қилиши каби ҳодисалар содир бўлади. Покистон ҳукуматининг хоинлиги ва заиф позицияси эса Ҳиндистон режимини босиб олинган Кашмирда мусулмонларни таъқиб қиладиган қонунларни қабул қилиш ва уларни амалга оширишга янада рағбатлантирмоқда.

Россияда ҳам мусулмонлар бундан кам бўлмаган қийинчиликларга дуч келмоқда. Россия Кавказда мусулмонларни бостириш учун асосан терроризмни баҳона қилиб келмоқда. Исломий юртлардан келган муҳожирлар ҳам хавфсизлик идораларининг кучли назорати ва таъқибларига учрамоқда.

Ҳатто айрим уламоларнинг Қуръони Карим тафсирлари ва ҳадис китобларининг баъзилари ҳам экстремистик материаллар рўйхатига киритилган.

Марказий Осиё давлатлари ҳукмдорлари эса ўз тахтларини сақлаб қолиш мақсадида Хитой ва Россияга эргаша бошлади. Улар ҳам экстремизм ва терроризмга қарши кураш баҳонасида қамоқхоналарни мусулмонлар билан тўлдирмоқда.

Шанхай ҳамкорлик ташкилоти талабларига мувофиқ, минтақа режимлари Ислом қадриятлари ва исломий даъватга қарши қонунларни янада қаттиқлаштириш ҳамда мусулмонларни назорат қилиш механизмларини жорий этиш устида ишламоқда.

Шундай экан, Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатларни, уларнинг сиёсий позициялари турлича бўлишига қарамай, бирлаштириб турган нарса — Ислом ва мусулмонларга бўлган адоватдир.

Шунинг учун биз, мусулмонлар, бундай кофир кучларнинг юртларимиз устидан ҳукмронлик қилишига ва бизни бошқаришига йўл қўймаслигимиз керак. Шунингдек, хоин ҳукмдорларнинг бу кучлар манфаатларига хизмат қилишда давом этишига ҳам йўл қўймаслигимиз лозим.

Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло шундай дейди:

﴿وَلَن يَجْعَلَ اللهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً﴾

«Аллоҳ кофирларга мўминлар устидан ҳеч қандай йўл бермайди». (Нисо сураси, 141-оят)

Яъни, кофир мустамлакачиларнинг мусулмонлар юртлари устидан ҳукмронлик қилишига имкон бериш жоиз эмас. Мусулмонларнинг иқтисодиёти, хавфсизлиги ёки суверенитетини бу кофирларга топшириш ҳам жоиз эмас.

Профессор Оқилбек Исҳоқов

Роя газетасининг 2026 йил 16 сентябр чоршанба кунги 617-сонидан