Ўзбекистонда мусулмонни «хавф»га айлантираётган рақамли назорат

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Ўзбекистонда Ислом ва мусулмонларнинг диний ҳаёти устидан ўрнатилган сунъий назорат сифат жиҳатидан янги, янада машъум ва хатарли босқичга ўтмоқда. 2026 йил 16 октябрдан эътиборан диний таълим муассасалари, Умра тадбирларини ташкил этувчилар ва диний манбалар билан ишловчи барча субъектлар «Хавфни таҳлил қилиш» электрон тизими орқали мажбурий баҳоланади. Улар ҳақидаги маълумотлар тўпланиб, сунъий равишда «хавф даражаси» ҳисобланади ва уларга «паст», «ўрта» ёки «юқори хавф» тамғалари босилади (3899-сон низом).

Бу – шунчаки техник ислоҳот ёки оддий электрон назорат эмас. Бу – ўзбек режими томонидан Ислом ва мусулмонларга қарши эълон қилинган тоталитар рақамли полициячиликдир.

Давлат энди фақат содир бўлган ҳуқуқбузарликни текшириш билан чекланмаяпти; у ким келажакда режим учун «хавфли» бўлиши мумкинлигини олдиндан саралаш ва жазолаш усулига ўтмоқда. 3899-сон низом ва «Хавфни таҳлил қилиш» тизимининг умумий талабларига кўра, баҳолаш маъмурий маълумотлар, статистика, аввалги «ҳуқуқбузарлик» белгилари, ОАВ, ижтимоий тармоқлар, веб-сайтлар ва фуқароларнинг хабар беришлари асосида амалга оширилади. Демак, репрессия энди инспектор ёки ИИВ ходими эшикдан кирганда бошланмайди. У маълумот йиғиш, доимий кузатиш ва субъектга «потенциал хавф» мақомини бериш босқичидаёқ ишга тушади.

Ислом ва мусулмонлар учун энг катта таҳдид ҳам айнан шу ерда. Бугун бу сунъий балл ва тамғалар диний муассаса, Умра ташкилотчиси ёки нашриётга қўйилаётган бўлса, эртага бу мантиқ ҳар бир оддий мусулмоннинг хонадонига кириб боради. Чунки бутун диний муҳит «хавф» мезони асосида бошқарила бошлагач, муассаса раҳбари ҳар бир дарсдан, нашриётчи ҳар бир китобдан, оддий мусулмон эса айтилган ҳар бир Исломий фикридан сўнг: «Бу режим назарида мени хавфли жиноятчига айлантирмайдими?» деган ваҳима ва қўрқув билан яшашга мажбурланади.

Ана шунда назоратнинг энг яширин ва шафқатсиз шакли — инсонни ўз эътиқодидан ўзи воз кечишга мажбурлаш тизими шаклланади. Одамни доимо қамоққа ташлаш ёки жаримага тортиш шарт бўлмай қолади; унга доимий хавотир сингдириш кифоя. Мусулмон қайси Исломий китобни ўқишдан, қайси холис устозни тинглашдан, қайси диний ҳақиқатни тарқатишдан ёки қайси ҳақ сўзни интернетда ёзишдан хавотирланиб қолса, режим назорати унинг эшигидан эмас, тўғридан-тўғри онгидан ва қалбидан жой олган бўлади.

Бу рақамли тузоқнинг охирги нуқтаси ва фожиаси қаерга боришини англаш учун мушрик Хитой режимининг уйғур мусулмонларига қарши қўллаган репрессияларига қараш кифоядир. Human Rights Watch ҳужжатлаштирган маълумотларга кўра, Пекин режими уйғур ва бошқа туркий мусулмонларнинг энг пок ва оддий диний амалларини «экстремизм» ва «терроризм» деб атаб, уларни оммавий кузатув, ноҳақ қамоқ, концлагерлар, диний топталиш ва мажбурий ассимиляцияга дучор қилди.

Хитойдаги IJOP рақамли платформаси одамларнинг ҳаракати, телефондаги маълумотлари ва алоқаларини бирлаштириб, миллионлаб мусулмонларни олдиндан «шубҳали ва хавфли» деб профиллаган. Масжидга хайрия қилиш, уйда Қуръон ўргатиш ёки оддий тинч диний амаллар полиция базасида «эҳтимолий жиноят» сифатида қайд этилган.

Мана шу нуқтада Ўзбекистон–Хитой хавфсизлик ва рақамли назорат ҳамкорлигининг юзи намоён бўлади:

2026 йил 19 майда Ўзбекистон ИИВ ва Хитой Жамоат хавфсизлиги вазирлиги 2026-2027 йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастурини имзолади. Унда «терроризм ва экстремизмга қарши кураш» баҳонасида рақамли кузатув ва замонавий технологик тазйиқ воситаларини қўллаш асосий вазифа қилиб белгиланди.

2026 йил сентябрда бу ҳамкорлик янада кенгайтирилди. Томонлар биометрик идентификация, рақамли криминалистика ва дронлар орқали оммавий кузатишни кучайтиришни муҳокама қилди ва Хитойнинг Ўзбекистон ИИВ моддий-техник ҳамда репрессив базасини мустаҳкамлашдаги бевосита иштироки тасдиқланди.

Бундан ҳам очиғи, Ўзбекистон ИИВ делегацияси Хитойда интернет мониторинги, хавфни баҳолаш ва кузатув тизимларини чуқур ўрганган. 2026 йил сентябрда ИИВ ходимлари Пекинда смартфонлардан маълумотларни мажбурий олиш, ўчирилган ва шифрланган диний файлларни тиклаш, мессенжерларни назорат қилиш ва сунъий интеллект ёрдамида интернетда жамоатчилик фикрини жиловлаш бўйича махсус тайёргарликдан ўтишди.

Манзара энди мутлақо очиқ десак бўлади. Мушрик Хитой режими уйғур мусулмонларини жиловлашда айнан маълумот йиғиш, инсонни олдиндан «хавфли» деб профиллаш ва Исломий амалларни тотал рақамли назоратга олиш усулини қўллади. Ўзбекистон режими эса айнан шу Хитой билан «экстремизм» ва «хавфсизлик» ниқоби остида биометрика, рақамли криминалистика ва сунъий интеллект орқали одамлар онгини жиловлаш технологияларини фаол равишда мамлакатга импорт қилмоқда. Шу билан бир вақтда, Ўзбекистонда диний таълим, Умра ва диний манбалар автоматик «хавф профили» бўйича сараланадиган тоталитар электрон тизимга уланмоқда.

Бу — Ўзбекистон мусулмонлари учун жиддий огоҳлантиришдир. Масала битта электрон дастурда ёки рақамлаштиришда эмас. Масала — режимнинг Ислом ва мусулмонларга бўлган душманона қарашида.

Бугун хавф профили муассаса ва нашриётдан бошланаётган бўлса, эртага рақамли маълумот базалари, биометрика, интернет мониторинги ва сунъий интеллект ягона репрессив тизимга бирлашгач, ҳар бир мусулмоннинг шахсий ҳаёти тотал кузатув остида қолдирилади.

Шунда мусулмон: «Қайси холис устозни тингласам, қамоққа тушаман?» «Қайси Исломий китобни ўқисам, менга “экстремист” деб қарашади?» «Фарзандларимга Ислом ва Қуръонни ўргатишим давлат назарида жиноят саналадими?» — деган саволлар ва доимий ваҳима билан яшашга мажбурланади. Агар инсон ана шу қўрқув ва хавотир билан яшай бошласа, режимга ҳар бир мусулмон ортидан алоҳида полициячи қўйишнинг ҳожати қолмайди — одамнинг ўзи ўз эътиқоди ва сўзини ичидан бўға бошлайди.

Исломий нуқтаи назардан бу ҳолатнинг оғирлиги шундаки, Аллоҳнинг ҳукмини четга суриб, куфр тузумлар тажрибасига суянган режим мусулмон халқнинг динини ҳимоя қилиш ўрнига, уни оммавий кузатув ва рақамли босим остига олмоқда. Мусулмон ҳали бирор гуноҳ ёки жиноят содир этмай туриб, унинг шахсий-исломий ҳаёти «эҳтимолий хавф» деб баҳоланмоқда. Бу тоталитар мантиқ чуқурлашгани сари, мусулмон ҳар бир диний ҳаракатидан аввал «Аллоҳнинг ҳукми ва розилиги нима?» деб эмас, «давлат мени қандай жазолайди ва баҳолайди?» деб ўйлай бошлайди. Ана шу муҳит — Исломий фикр ва эътиқоднинг ичидан фалажланишидир.

Ўзбекистон мусулмонлари олдидаги ҳақиқий таҳдид ана шу ерда: режим Хитойнинг мушрик ва репрессив аппарати уйғур мусулмонлари устида синовдан ўтказган «аввал профилла, кейин тотал кузатув ва репрессияга ол» мантиғини мамлакатга тўлиқ татбиқ этишни қасд қилмоқда. Буни оддий «техникавий янгиланиш» деб кўриш — ғофилликдир. Гап технологияда эмас, гап мусулмонларни ўз юртларида ўз дини ва эътиқоди сабабли доимий шубҳа, қўрқув ва рақамли тузоқ остида яшашга мажбур қиладиган муҳит шакллантирилаётганидадир.

Салоҳиддин

12.10.2026й