Рўзадор одамнинг чўмилиши тўғрисидаги саволга жавоб

Ижтимоий тармоқлардан бирида Hikmatullo исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб.

Савол:

Ассалому алайкум. Рўзадор одам чўмилиши мумкинми? Бир дўстимиз “Бўлмайди, мен бир имомдан сўрадим, жоиз эмас экан” деди. Шу сабабли, ушбу муаммони батафсил ечимини ёритиб берсангиз.

                                                                                                                       Hikmatullo

Жавоб:

بسم الله الرحمن الرحيم

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

 “Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга итоат қилинг ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон бўлиб Аллоҳнинг ҳукмларини татбиқ қилаётган) ҳокимларга бўйинсунинг! Бордию бирон муаммога дуч келсангиз,— агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтаринг! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Нисо. 59)

Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи. Рамазон ойида рўзадор бўлиб турган одамнинг чўмилиши масаласида жумҳур мужтаҳидлар бир ҳил фикрдалар. Яъни чўмилиш билан рўза очилмайди. Ушбу ҳукмнинг далиллари қуйидагилар:

عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُدْرِكُهُ الْفَجْرُ وَهُوَ جُنُبٌ مِنْ أَهْلِهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ وَيَصُومُ

 Оиша ва Умму Салама розияллоҳу анҳумолардан: “Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўз аҳлларидан жунуб ҳолатида бўлиб турганларида (яъни аёл билан жинсий яқинлик қилган ва ҳали ғусл қилмаган ҳолатида) бомдод вақти кириб қоларди. У киши вақт кирганидан кейин ювиниб олардилар ва рўзаларини тутардилар”. Бухорий ва Муслим ривояти.

عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ الْمَاءَ وَهُوَ صَائِمٌ مِنْ الْعَطَشِ أَوْ مِنْ الْحَرِّ

 Абу Довуд Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилади, у саҳоба айтадики: “Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни, иссиқ ёки чанқов сабабидан, рўзадор ҳолларида бошларидан сув қуйганларини кўрдим”. Абу Довуд ривояти. Саҳиҳ.

Ва яна Имом Бухорий ўзининг саҳиҳ тўпламидаги “Рўзадорнинг чўмилиши” бобини шундай гаплар билан бошлайди:

وَبَلَّ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ثَوْبًا فَأَلْقَاهُ عَلَيْهِ وَهُوَ صَائِمٌ وَدَخَلَ الشَّعْبِيُّ الْحَمَّامَ وَهُوَ صَائِمٌ

 Ибн Умар розияллоҳу анҳумо рўзадор ҳолатида устидаги кийимини сувга пишиб, кейин уни устига ташлаб оларди. Ва Шаъбий ҳам рўзадор ҳолатида ҳаммомга кирар эди.

Ушбу далиллардан кўриниб турибдики, рўзадор одам чўмилиши жоиз ва бу амалда ҳеч қандай кароҳият ёки ҳаромлик ҳолати йўқ.

Энди бу ерда жамиятимизда баъзи инсонлар оғзида диний олимлар томонидан айтилган, ёки диний китоблардан олинган, деган даъво билан айланиб юрувчи бир масала бор. У ҳам бўлса, рўзадор одам устидан сув қуйиши билан, сувнинг ичига тушиб – ховуз, денгиз, қўл, ёки тоғора кабиларга тушиб – чўмилишнинг фарқи бор. Яъни устидан сув қуйганда рўзадорнинг ҳеч қаерига сув кирмаслиги мумкин, лекин сув ичига тушганда орқа пешоб йўлидан сув кириб кетиши эҳтимоли бор, шунинг учун устидан сув қуйиш мумкин бўлсада, сувнинг ичига тушиб чўмилиш жоиз бўлмайди, дейишади.

Бу даъвога қуйидагича жавоб берилади. Рўзадорнинг рўза экани аниқ ҳолат. Орқа пешоб қўлидан сув кириб кетган бўлиши эҳтимоли эса, аниқ эмас, эҳтимол ҳолос. Ва ҳоланки фиқҳий қоидаларда шундай умумий қоида бор: اليقين لا يرفع بالشك – “Аниқ нарса шак билан йўққа чиқарилмайди”. Яъни рўзадорнинг аниқ бўлиб турган рўзаси, гумон даражасига ҳам етиб бормаган, сув кириб кетиши мумкин деган шак, ёки эҳтимол билан йўққа чиқариб юборилмайди.

Сўровчида мазкур қоида юзасидан ҳам қалбида озгина бўлсада шубҳа гумон қолмаслиги учун, ушбу қоиданинг ҳам далилини келтириб ўтаман.

وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ

 “Уларнинг кўплари фақат гумонга эргашадилар, холос. Гумон эса бирон нарсада ҳақиқатнинг ўрнини босолмайди. Албатта, Аллоҳ уларнинг қилаётган ишларини билгувчидир”. (Юнус. 36)

قال رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا وجد أحدكم في بطنه شيئًا، فأشكل عليه أخرج منه شيء أم لا، فلا يخرجن من المسجد حتى يسمع صوتًا، أو يجد ريحًا

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Агар биронтангиз қорнида бирон ўзгаришни сезса ва унга қорнидан бирон нарса чиқдими ёки чиқмадими деган хаёлда мушкуллик туғилса, модомики овоз ёки ҳидни топмагунча масжиддан чиқмасин”. Муслим ривояти.

Булардан билиндики, борлиги аниқ бўлган нарсани гумон ёки шубҳа билан йўққа чиқарилмайди. Қачонки аниқ далил топилса, кейин йўққа чиқарилади. Ҳудди шунингдек, сув кириб кетганига аниқ далил топилмагунча, шак ёки гумон билан, сув кириб кетган дейилмайди ва аниқ бор бўлиб турган рўзани йўққа чиқарилмайди.

Демак хулоса қиладиган бўлсак, рўзадор одам хоҳласа устидан сув қуйиб, хоҳласа сувнинг ичига тушиб чўмилиш мумкин, бу амал мубоҳ амалдир. Фақатгина оғзи ёки бурнидан сув кириб кетишини эҳтиётини олган ҳолида чўмилиш керак. Валлоҳу аълам.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим

16.06.2016й.