Аҳолини рўйхатга олиш ортидаги яширин мақсадлар

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

2025 йил 7 октябрдаги 629-сонли ҳукумат қарори билан “Ўзбекистон Республикасида аҳоли ва қишлоқ хўжалигини тайёрлаш ва ўтказиш тартиби тўғрисида”ги Низом тасдиқланди. Аҳолини рўйхатга олиш тўғрисидаги фармон 2025 йил сентябр ойида Мирзиёев томонидан имзоланган эди. 27 ноябр куни эса, президентга олиб кирилган Миллий статистика қўмитаси ҳисоботида рўйхатга олиш ишларига тайёргарлик масалалари  муҳокама қилинди. Рўйхат аҳоли сони ва таркиби, турар жой шароитлари, қишлоқ хўжалиги фаолияти бўйича маълумотларни қамраб олади. Иштирокчилар доимий ёки вақтинча яшаш жойи бўйича ҳисобга олинади. Рўйхатга олиш 2026 йил 15 январдан 28 февралгача ўтказилади.

Низомга кўра, 15 январдан кейинги ўзгаришлар ҳисобга олинмайди. Масалан, бу санадан кейин туғилган болалар рўйхатга олинмайди, бироқ шу санадан сўнг вафот этган шахслар ҳақидаги маълумотлар киритилади. Ҳисобга олинмайдиган тоифалар:

– бир йилдан ортиқ муддатга чет элда бўлган Ўзбекистон фуқаролари;

– ТИВ ҳузурида аккредитациядан ўтган хорижий ваколатхоналар ва халқаро ташкилотлар ходимлари ҳамда уларнинг оила аъзолари;

– дипломатик иммунитетга эга шахслар.

Бу сафар маълумотлар планшетлар ёрдамида ва “маҳалла еттилиги” тизими вакиллари иштирокида тўпланади.

1989 йилдан бери илк ўтказилаётган ушбу тадбир “давлат сиёсатини илмий асосда шакллантириш, демографик ва иқтисодий прогнозлар тузиш” мақсадида, дейилмоқда.

Унинг сиёсий манзарасига чуқурроқ назар ташланса, ушбу прогнозлар ортидаги ҳақиқат кўзга ташланади. Ҳукумат маълумотлар тўплашни планшетлар ёрдамида, “маҳалла еттилиги” вакиллари орқали амалга оширишни танлади. Бир қарашда, бу нафақат тезкорлик, балки “жойлардаги реал ҳолат”ни билиш учун қулай усулдек кўринади. Бироқ “Маҳалла еттилиги” расмий ҳокимиятнинг қуйи бўғинига айланган, ҳуқуқ-тартибот, солиқ, профилактика инспекторлари билан биргаликда фуқаролар устидан мунтазам назорат олиб борадиган тузилма сифатида уйма-уй юриб ахборот тўплаши, амалда аҳолининг яшаш ҳолатлари, миграция ҳаракати, иқтисодий фаолияти ва ҳатто шахсий ҳаёти ҳақидаги маълумотларни давлат назорати қўлига тўлиқ топширишни билдиради. Давлат сўнгги йилларда солиқ, газ-электр, миграция, тадбиркорлик фаолияти, ҳатто уйдаги “келди-кетдилар” ҳақидаги маълумотларни тўплашни кучайтиргани инобатга олинса, рўйхатга олиш жараёни ҳам халқ устидан назоратни янада кучайтириш воситасига айланиши мумкин.

Бошқа жиҳатдан, қарорга кўра, “демографик кесим” сифатида белгилaган 2026 йил 15 январ санасидан кейин туғилганлар рўйхатга киритилмайди, аммо вафот этганлар ҳақидаги маълумотлар ҳисобга олинади. Шунингдек, бир йилдан ортиқ муддатдан бери чет элда юрган миллионлаб фуқаролар ҳам рўйхатга олинмайди. Бу демография нуқтаи назаридан тескари манзарадир, яъни ўсишни кўрсатувчи тоифалар рўйхатга олинмайди, камайишни кўрсатувчи тоифалар эса олинади.

Бироқ бу аслида ҳисоб-китоб билан амалга оширилаётган механизмдир. Чунки бу аҳоли сонини сунъий равишда камайтириб, жон бошига тўғри келадиган ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) кўрсаткичини “юқори” кўрсатади, камбағаллик даражасини “қисқартиради” ва халқаро рейтинглардаги ўринни “юқорилатади”. Аҳоли рўйхати билан қишлоқ хўжалиги рўйхатини бирлаштириш, яъни рўйхатга олишнинг муҳим қисми сифатида уй ҳайвонлари, қорамол сони, ер майдони, деҳқон хўжалиги ҳақида батафсил маълумот йиғиш яширин иқтисодни аниқлашга хизмат қилади, шунингдек, ижтимоий ёрдам, субсидия, имтиёзларни “тежаб”, давлат харажатларини камайтириш ва солиқ юкини ошириш имконини беради. Бу эса, Ўзбекистон устидан иқтисодий ва молиявий ҳукмронлик ўрнатишни кўзлаётган АҚШ ва Европа Иттифоқи ҳамда уларнинг мустамлакачилик қуроли бўлган БМТ, Жаҳон банки (ЖБ), Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) каби тузилмаларнинг талабларига мос келади.

Ушбу талаблар Ғарбнинг ўз бозорларини ҳимоя қилиш, кредитларини қайтариш ва 2026 йил март ойида Камерунда ўтказиладиган Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ) Вазирлар конференциясигача Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзолигини тезлаштиришга хизмат қилади. Демак, 37 йиллик “танаффус”дан кейин ўтказилаётган аҳоли ва қишлоқ хўжалиги рўйхатини олиш кампанияси халқ манфаатлари эмас, балки мустамлакачи Ғарбнинг сиёсий, иқтисодий ва молиявий манфаатлари билан боғлиқ. Чунки бу – кўрсаткичларни айнан Ғарб молия институтлари талаб қиладиган “рақамлар”га айлантириш ва “Ўзбекистон иқтисодиёти ўсмоқда” деган тасаввурни пайдо қилишга олиб боради.

Кейин нима бўлади?

Жавоб шуки, мамлакат Ғарбнинг молиявий архитектурасига янада кучли боғланади. Улар талаб қилган “ислоҳотлар”нинг навбатдаги босқичи бошланади ва асосий юк яна халқ елкасига тушади. Яъни “энегетика секторини ислоҳ қилиш” шиори остида газ, электр, бензин нархлари янада ошади. Чунки ЖБ ва ХВЖнинг шартларидан бири – электр, газ, бензин нархини бозор нархига чиқариб, бу борада давлат субсидиялари тўлиқ олиб ташланиши керак. Бюджет камомади фуқаролардан йиғиладиган солиқлар ортидан қопланади.

Яъни давлат солиқ базасини янада кенгайтиради. Ҳукумат қоғозда “камбағаллик қисқартирилди” деган баҳона билан моддий ёрдамларни камайтиради ёки бутунлай тўхтатади.

Буни “мақсадли ёрдамга ўтиш” деб атайди. Бугунги кунда “пенсия ёшининг оширилиши” ва “болалар пули”нинг тўхтатилиши ҳам шунга боғлиқ. Аҳоли устидан кенг қамровли назорат кучаяди: ҳаракатланиш, даромад, мулк, коммунал тўлов, интернет фаолияти ва бошқалар. Бу эса, барча майдонларни ягона тизимда кузатишни осонлаштиради. Натижада мустамлакачилар учун бу маълумотлар асосида мамлакат иқтисодий ва бошқарув сиёсатига “қўл солиш” янада енгиллашади.

Исломда эса давлатнинг вазифаси – мусулмонларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш, адолат билан бошқариш ва мустамлакачилик хатарларидан асрашдир.

Шунинг учун, давлат амалга ошираётган ҳар бир иш Уммат манфаатлари ва хавфсизлигига хизмат қилмоғи лозим. Аҳолини рўйхатга олиш ҳам бир иш бўлиб, у орқали давлат ва у татбиқ қилаётган тузумнинг хусусияти ва мақсадини англаш мумкин. Ўзбекистонда 2026 йил 15 январда старт оладиган рўйхатга олиш Ғарбнинг талабларини бажариш ва фуқароларни доимий назорат остида ушлаб туришга қаратилган сиёсатдир. Бу сиёсат Ўзбекистон халқининг манфаатларини рўёбга чиқармайди, аксинча, унга хатар туғдиради. Шу сабабли, мусулмонлар бу тузум ва у орқали мустамлакачи кучлар мақсадларининг амалга оширилишини рад этишлари лозим. Нафақат рад этиш, балки унинг ўрнига татбиқ қилинувчи бошқа тузум ва бошқарувни ўрнатмоғи лозим. Бу тузум Аллоҳ таоло бандаларига дунё ва охират саодатига эришишлари учун нозил қилган Ислом тузумидир. Ва у билан адолатли бошқарадиган Рошид Халифалик давлати тиклансагина халқнинг осойишталиги ва фаровонлиги кафолатланади. Айни дамда, Ўзбекистон мусулмонлари истаётган ва интилаётган ҳақиқат ҳам аслида мана шудир. Аллоҳ таоло айтади:

أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ ۚ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُوقِنُونَ

– “Жоҳилият (динсизлик) ҳукмини истайдиларми?! Иймонлари комил бўлган қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм қилгувчи ким бор?!”  (Моида:50)

Иззатуллоҳ

06.12.2025й