Қатъиятни пайдо қилувчи омил эътиқоддир
Қатъиятни пайдо қилувчи омил эътиқоддир
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Ҳар бир инсон фарзанди ўзини олийжаноб, холис, элпарвар, юртпарвар инсон сифатида намоён қилишга интилади. Ушбу даъвони қанчалар рост ёки сохта эканлигини кўрсатиб берадиган махсус жиҳоз олимлар томонидан яратилганича йўқ. Аммо шундай ҳаёт қонунлари борки, ноҳақликларга қарши ҳақни гапира бошласангиз бошингизга мусибатлар ёғила бошлайди. Ушбу дамда ростгўй киму ёлғончи ким, омонатгўй киму хоин ким, ҳақиқий инсонпарвар киму худбин кимса ким эканлиги ошкор бўлади.
Инсонни бирор амалга ёки исёнга ундайдиган омиллар иккита бўлиб, бири ақида турткиси бўлса, иккинчи омил туйғудир. Туйғудан келиб чиқадиган ҳар қандай амаллар давомли бўла олмайди. Сабаби, бирор амалга бўлган иштиёқ инсондаги ҳиссиётлар қўзғалган вақтда жунбушга келиб, ушбу ҳиссиёт сўниши билан амал ҳам тўхтайди. Масалан, миллатчилик, ватанпарварлик ҳаракатлари инсондаги “яшаш учун курашиш” туйғуси (инстинкт) дан келиб чиққан бўлиб, агар инсон ҳаётига таҳдид келса, у жонини сақлаб қолиш мақсадида амалларини тўхтатади. Ҳиссиёт инсонда журъатсизлик, қатъиятсизлик ҳамда бефарқлик каби салбий ҳолатларни ҳам келтириб чиқаради. Шунингдек, ҳиссиёт билан ҳаёт кечирадиган инсонларда бошқаларга эргашиш каби одатлар кучайиб, мустақил фикрлашдан йироқлашиб кетади.
Ақида турткиси эса, бунинг акси бўлиб, қайсики инсон унинг турткиси билан бирор амал ёки фаолиятга киришса, ушбу амал эгасини на ўлим, на сургун, на ҳибс этишлар босаётган қадамидан тўхтата олмайди. Бир сўз билан айтганда, эътиқод шундай буюк кучки, у дунё ҳаёти ҳақидаги барча фикрларга асос бўлиб, биринчидан дунёқарашни шакллантирса, иккинчидан рўбарў келган ёки юзага келиши мумкин бўлган қийинчиликлардан чўчимаслик, уларга қарши кураша олиш ва бартараф этишнинг оқилона йўлларини кўрсатади.
Уммат ичидаги тарқоқлик, дўст-душманни ажрата олмаслик, сиёсий жараёнларни тушуна олмаслик каби барча муаммолар замиридаги ягона нарса ҳам, уммат ўзи даъво қилаётган ақидасини тушунмаган ҳолда ҳаёт кечираётганидир.
Хулоса ўрнида айтамизки, жамиятдаги қайсидир жамоа бўладими, якка шахс бўладими ўзи эътиқод қилаётган ақидасини онгли равишда тушуна олса, ўз олдига қўйган мақсад, ғоялари йўлида бошларига келаётган ҳар қандай оғир синовларни Аллоҳга таваккул қилган ҳолда сабр ва матонат билан енгиб ўтади.
Аллоҳ Субҳанаҳу айтади:
وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
– “Ким Аллоҳга таваккул қилса, бас, (Аллоҳнинг) Ўзи унга етарлидир”. (Талоқ:3)
Ҳизб ут—Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
12.02.2020й
