“Автомобиль йўллари тўғрисида”ги янги қонун лойиҳаси: Ислоҳотми ёки халқ учун навбатдаги оғирлик?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Қонунчилик палатаси 8 июль кунги йиғилишида “Автомобиль йўллари тўғрисида”ги қонуннинг янги таҳрирдаги лойиҳасини биринчи ўқишда қабул қилди. Ҳужжат пиёдалар хавфсизлигини таъминлаган ҳолда бюджетга тушадиган юкламани камайтириш ва пулли йўллар қуриш учун ҳуқуқий асос яратишга қаратилган. (gazeta.uz)

Хабарга қараганда, ушбу қонуннинг қабул қилинишидаги асосий мақсад – бюджет маблағларини тежашдир. Тўғри, автомобил йўллари, хусусан, мавжуд йўлларни сақлашнинг ўзи учун кўп сарф-ҳаражат талаб қилинади. Ташқи қарзи йилдан-йилга ортиб бораётган Ўзбекистон учун эса бу, албатта, оғир юк. Буни Транспорт вазирининг биринчи ўринбосари Маманбий Омаровнинг сўзлари ҳам тасдиқлайди. Унинг таъкидлашича, умумий фойдаланишдаги йўллар учун бюджетдан маблағ ажратиш давлат ташқи қарзининг ортишига сабаб бўлади. Шунинг учун, энди йўлларни қуриш ва реконструкция қилиш тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар ҳисобига амалга оширилиши лозим экан. Гўё шунда бюджет тежалармиш.

Ана шу ерда савол туғилади: миллиардлаб ташқи қарзни ким олди? Халқми? Йўқ. Бу қарзни халқнинг тепасига чиқиб олган Мирзиёев бошлиқ мансабдорлар – жиноятчи режим олди. Қарз маблағларининг қаерга сарф қилинганидан халқда тасаввур ҳам йўқ. Аммо унинг тўлови айнан оддий халқ бўйнига тушаётгани аниқ. Буни режим ҳам, халқ ҳам яхши билади.

Шунингдек, бюджет маблағлари асосан халқнинг пешона териси ҳисобига, зулм йўли билан тўлдирилади. Солиқлар, йиғимлар, бензин, газ ва ҳар бир товар орқали оддий халқ давлат бюджетини тўлдириб келмоқда. Бу ойдек равшан ҳақиқат.

Энди ташқи қарз ҳам, бюджет юки ҳам халқ гарданига юкланган экан, ўшанда ҳукумат кимнинг “манфаатини” кўзлаб йўлларни хорижлик очкўз компаниялар ихтиёрига бермоқчи? Агар масала халқ манфаатидан қаралса, бу “ислоҳот” фақат янги моддий юк бўлиб тушмоқда, холос. Демак, фойда асосан хорижлик корпорациялар ва ўзбек режимига тегишли манфаатдор доираларга тегмоқда.

Гарчи ушбу қонун “бюджет тежалади” деган чиройли сўзлар билан безатилган бўлса-да, ташқи омил, яъни мустамлакачи ташкилотлар таъсирини инкор этиб бўлмайди. Биринчидан, Ўзбекистон ЖСТга аъзо бўлиш учун барча шартларини бажаришга ҳаракат қилмоқда. Маълумки, хусусийлаштириш ЖСТнинг асосий талабларидан бири. Иккинчидан, Жаҳон банки, Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) ва уларга ўхшаш ташкилотлар ҳукуматга бир неча “ислоҳотлар”ни тавсия қилиб келмоқда. Улар орасида:

транспорт, йўл ва коммунал инфратузилмани бозор механизмларига ўтказиш,

давлат иштирокини камайтириш,

хусусийлаштиришни кучайтириш,

пулли хизматлар механизмларини жорий қилиш каби пунктлар мавжуд.

Айниқса, Жаҳон банки 2023-2024 йиллар давомида Ўзбекистонда “Транспорт ислоҳоти дастури”ни молиялаштириб, ДХШ (давлат-хусусий шериклик) асосида пулли йўллар қурилишини қўллаб-қувватлашини очиқ айтган. Яъни улар очиқдан-очиқ “пулли йўллар қилинг” демоқда.

Бу ташкилотлар ҳақида биз аввалги мақолаларимизда кўп бора тўхталгандик, шу боис бу ўринда тафсилотларга киришиб ўтирмаймиз. Аммо битта ҳақиқатни яна бир бор эслатамиз: улар қарзни фақат ўз шартлари эвазига беради. Юқоридаги “тавсиялар” аслида шартлардир, фақат юмшоқ ифодада берилган, холос.

Хулоса қилиб шуни қатъий таъкидлаш лозимки, ушбу қонун лойиҳаси амалда шундоқ ҳам тарифларнинг қимматлиги, озиқ-овқат маҳсулотлари ва бошқа товар-хизматларнинг юқори нархларидан эзилиб яшаётган халқ учун яна бир оғир юкка айланади. Ҳеч қандай муаммога ечим бўлмасдан, аксинча, оддий одамларнинг турмушини янада мураккаблаштиради, тирикчиликни тор қилиб қўяди.

Албатта, бундай беъманилик халқка бегона бўлган капиталистик демократия тузумининг маҳсулидир. Бу тузумда ҳар қандай қонун, ҳар қандай қарор моддий манфаат асосида баҳоланади. Бу ерда ғамхўрлик, инсонийлик, одамгарчилик деган тушунчалар ё қўпол шаклда суистеъмол қилинади ёки бутунлай рад этилади.

Бу тузум нафақат мусулмонларни, балки башариятнинг ўзини ҳам тинимсиз эзиб келмоқда. Аллоҳ Таоло шундай дейди:

وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَىٰ

– “Ким Менинг зикримдан (Қуръонимдан) юз ўгирса, уни тор ва азобли ҳаёт кутиб турибди ва Қиёмат кунида уни кўр ҳолда тирилтирамиз”. (Тоҳа:124)

Ислом тузуми эса бундан мутлақо фарқ қилади. Унда йўллар, масжидлар, шифохоналар, мадрасалар каби умумманфаатли иншоотлар давлат масъулиятида бўлади. Улар Байтулмол ҳисобидан барпо этилади, таъмирланади ва сақланади. Агар Байтулмолда маблағ етишмаса, давлат фақат бой мусулмонларга муваққат солиқ жорий қилади, чет эл компанияларига сотиб юбормайди, уммат мулкини қурбон қилмайди.

Бу ҳақда Халифалик давлатининг Конституцияси лойиҳаси, 152-модданинг “г” бандида шундай дейилади:

“Йўллар, масжидлар, мадрасалар ва шифохоналар қуриш каби асосий умумманфаатлар ва қулайликлар учун ҳам Байтулмолдан сарф қилинади. Агар Байтулмолдаги маблағ етмаса, бу ҳаражатларни қоплаш учун дарҳол солиқ солинади”.

Демак, барча муаммоларнинг илдизи капитализм тузумидир. Ундан қутулишнинг ягона йўли эса, Ислом тузумини амалда жорий этадиган Халифаликни тиклашдир. Зеро, шу тузумгина инсонларни ғамхўрлик ва адолат билан бошқаради.

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин

15.07.2025й