Аёлларнинг қўлларига ҳина қўйишлари тўғрисидаги саволга жавоб

Ижтимоий тармоқлардан бирида Ikrombek исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб.

Савол:

Ассалом алайкум. Аёлларни қўлига хина қўйишлиги кандай? Хозир ҳар хил гулли нақшлар билан қўйишяпти.

Жавоб:

بسم الله الرحمن الرحيم

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

“Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга итоат қилинг ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон бўлиб Аллоҳнинг ҳукмларини татбиқ қилаётган) ҳокимларга бўйинсунинг! Бордию бирон муаммога дуч келсангиз, — агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтаринг! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Нисо. 59)

Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи. Аёлларнинг қўлларига ҳина қўйишлари тўғрисида бир неча ҳадислар келган.

عن عائشة رضي الله عنها أن هندا بنت عتبة قالت يا نبي الله بايعني قال لا أبايعك حتى تغيري كفيك كأنهما كفا سبع

Оиша розияллоҳу анҳо айтади: Ҳинд бинти Утба келиб “Эй Аллоҳнинг пайғамбари, сизга байъат қилиш учун келдим” деди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам “Иккала кафтингни ўзгартирмагунинггача (бўяб аёлларнинг кафтига ўхшатгунинггача, ҳина билан бўяш назарда тутилябди) сен билан байъат қилмайман, кафтларинг ҳудди ҳайвоннинг кафтига ўхшайди” дедилар. Абу Довуд ривояти. Ҳасан лиғойриҳи.

عن عائشة رضي الله عنها أن امرأة أتت النبي صلى الله عليه وسلم تبايعه ، ولم تكن مختضبة ، فلم يبايعها حتى اختضبت

Оиша розияллоҳу анҳо айтади: “Бир аёл Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига байъат қилиш учун келди. Қўлига ҳина қўймаган экан. Росулуллоҳ алайҳиссалом қўлини ҳина билан бўяб келмагунча байъат қилмасликларини айтдилар. Аёл қўлини ҳина билан бўяб келди ва байъат қилди”. Абу Довуд ривояти. Ҳасан ва саҳиҳ лиғойриҳи.

Ҳасан лиғойриҳи – ўзи ҳасан даражасига етиб бормаган, заиф санадли ҳадис бўлсада, унга ёрдам берувчи бошқа шоҳид ҳадислар билан ҳасанлик даражасига етиб олган ҳадис. Ҳасан лиғойриҳи далилликка олинади.

Саҳиҳ лиғойриҳи – ўзи саҳиҳ даражасига етиб бормаган, ҳасан санадли ҳадис бўлсада, унга ёрдам берувчи бошқа шоҳидлар билан саҳиҳлик даражасига етиб олган ҳадис. Саҳиҳ лиғойриҳи далилликка олинади.

عن عائشة رضي الله عنها قالت: أومأت امرأة من وراء ستر بيدها كتاب إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقبض رسول الله صلى الله عليه وسلم يده فقال: ما أدري أيد رجل أم يد امرأة؟ قالت : بل امرأة . قال صلى الله عليه وسلم : لو كنت امرأة لغيرت أظفارك يعني بالحناء

 Оиша розияллоҳу анҳо айтади: “Бир аёл парданинг орқасидан туриб Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга хат берди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг қўлидан ушлаб, “Бу қўл эркакнинг қўлими ёки аёлнинг қўлими, қаердан биламан” дедилар. У аёл “Бу аёлнинг қўли” деди. Аёл “Бу аёлнинг қўли” деди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам “Агар аёл бўлсанг, бармоқларинг тирноқларини бўягин эди (яъни ҳина билан)”. Абу Довуд ва Насаий ривояти. Ҳасан.

Ушбу ҳадисларни далил қилган ҳолида кўпчилик мужтаҳидлар аёллар қўлларига ҳина қўйишлари кераклигини, бироқ Аллоҳнинг “وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ – Зийнатларини кўрсатмасинлар. Нур. 31-оят” оятини далил қилиб, агар аёл қўлига ҳина қўйса қўлларини қўлқоп билан беркитиб юришлари керак бўлади, дейишади.

Бу тўғрида менинг раъйим. Нур сураси 31-оятининг айнан келтирилган сўзлардан кейин, ушбу “Зийнатларини кўрсатмасинлар” жумласини умумий эмаслигини, баъзи ўринлар ушбу тақиқдан истисно бўлишини билдириш учун “إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ – илло зоҳир кўриниб турган зийнатларини бўлса майли” деган жумла келган. Ва яна Абу Довуд ҳасан санад билан, баъзи муҳаддислар саҳиҳ ҳам дейишган, ривоят қилган ушбу ҳадисда шундай дейилади:

عَنْ قَتَادَةَ ، أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : إِنَّ الْجَارِيَةَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ يَصْلُحْ أَنْ يُرَى مِنْهَا إِلا وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إِلَى الْمَفْصِلِ

 Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Агар қиз бола хайз кўрса, унинг юзи ва икки қўлининг кафт бўғинидан бошқа ерлари кўриниб туриши ҳалол эмас”. Абу Довуд ривояти. Ҳасан.

أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ولا تنتقب المرأة المحرمة ولا تلبس القفازين

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Эхромдаги аёл юзини ниқобламайди, қўлига қўлқоп киймайди”. Бухорий ривояти. Ушбу ҳадисда келган эхромдаги сўзини эътиборга олиб, юзини ниқобламаслик ва қўлига қўлқоп киймаслик фақат Ҳаж ёки Умрага, эхромдалик ҳолатига хосланади дейилмайди, чунки юқоридаги Абу Довуднинг ҳадисига кўра ва Нур сураси 31-оятда “وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ – Сен мўъминаларга айт: Кўзларини тийсинлар, фаржларини сақласинлар ва зийнатларини кўрсатмасинлар, илло зоҳир бўлган зийнатлар бўлса майли” жумласи ортидан, зийнатни кўрсатмаслик қандай бўлишини тушунтириш учун аёл қайси жойларини беркитиши айтилади, “وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ – Рўмолларини кўксиларига тўсиб юрсинлар. Зийнатларини кўрсатмасинлар, магар эрларига ё…” оятдаги “جُيُوبِ” сўзи араб луғатида кўйлакнинг ёқа қисмидаги кесилган ўрнига нисбатан айтилади. Бундан билинадики, рўмол билан тўсиб юришдан мурод юз эмас, бўйин ва кўкракдир, демак, оятнинг ўзида юзнинг аврат эмаслигига ишора бор. Шундай қилиб ниқоб ва қўлқоп киймаслик фақат Хаж ёки Умрага хосланган эмас, балки умумий ҳолатга тегишлидир.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, муслима аёл қўлларига ҳина қўйиши мандуб амал. Ва аёл ушбу қўйган ҳинасини беркитиш учун ниқоб кийиши шарт эмас, чунки аёлнинг икки кўли кафтлари оятдаги “илло зоҳир бўлган зийнатлар бўлса майли” жумласи, Бухорийнинг “эхромдаги мўъмина аёл ниқобланмайди ва қўлқоп киймайди” ҳадиси ва Абу Довуднинг “хайз кўрган қизнинг юзи ва икки қўлидан бошқа ери” тўғрисидаги ҳадиси далолатларига кўра аврат ҳисобланмайди. Валлоҳу аълам.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим

20.10.2016й.