بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

ДАЪВАТЧИ УНУТМАСЛИГИ ШАРТ БЎЛГАН СИФАТ

Оламлар Роббиси бўлмиш Буюк Аллоҳ Таъолога ҳамдлар, севимли Росули (соллалоҳу алайҳи васаллам)га, ул зотнинг асҳобларига ва ул зотга Қиёматга қадар бу шарафли ишда гўзал эргашганларга салоту саломлар бўлсин!

Маълумки, амри маъруф ва наҳий мункар, яъни ҳаққа даъват қилиш мўътабар ва шарафли иш бўлиб, бу ишни набийлар ва расуллар олиб борган. Лекин бу иш расуллар ва набийларнинг сўнгиси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бўлганлари ва бундан кейин, то Қиёматга қадар бошка расул ва набийлар келмаслиги билан тамомига етгани йўқ. Балки ҳар бир пайғамбарнинг саҳобалари бўлгани каби Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳам саҳобийлари бўлган. Саҳобалар бу шарафли ишни Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик даврларида ва вафотларидан сўнг ҳам давом эттирдилар. Бу иш амри маъруф ва наҳий мункар бўлиб, қолган мусулмонларга ҳам фарздир ва бу масъулиятли иш қолдирилса, гуноҳкор бўладилар. Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таъоло шундай дейди:

وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

«Ораларингизда яхшиликка (Исломга) даъват қиладиган, маъруф ишларга буюриб, мункар ишлардан қайтарадиган бир жамоат бўлсин. Ана ўшалар нажот топгувчилардир»       [Оли Имрон:104]

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳузайфадан ривоят қилинган ҳадисда шундай деди:

وعن حذيفة عن النبي صلى الله عليه وسلم قال { والذي نفسي بيده لتأمرن بالمعروف ولتنهون عن المنكر أو ليوشكن الله عز وجل أن يبعث عليكم عذابا من عنده ثم تدعونه فلا يستجاب لكم } رواه الترمذي وحسنه

‘Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, маъруфга буюрасизлар ва мункардан қайтарасизлар, агар сизлар қилмасангизлар, Аллоҳ устларингизга бир бало юборади, сўнг сизлар дуо қиласизлар, аммо дуоларингиз ижобат бўлмайди                                                                                                              [Термизий]

Аллоҳга ҳамдлар бўлсинки, бу оғир ва шарафли юкни ўз зиммасига олган мухлис даъватчи биродарларимиз кундан кунга ортиб бормоқда. Бугунги куннинг саҳобалари даражасида иш олиб бораётганлар ҳам оз эмас. Расул соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобалари (р.а.)нинг Аллоҳ йўлида қилган ишлари маълум ва машҳур бўлиб, улардан биринигина эслаб ўтмоқчимиз: 

Саҳобаларнинг имоми Абу Бакр (р.а.) учун Аллоҳнинг дини ўзининг 6 фарзанди ва кўзи ожиз отасидан ҳам муҳим эди. Бу буюк саҳобанинг қилган ишлари ул зотни Расул соллаллоҳу алайҳи васалламга энг яқин дўст даражасига чиқарди. Имкониятида нима бўлса, борини ишга солган бу зот вафот қилганларида озчилик киши иштироки билан жаноза ўқилди ва кафанлиги ҳам етарли эмас эди. Саҳобаларнинг (р.а.) барчасида шундай сифат мавжуд эдики, у ҳам бўлса Расул соллаллоҳу алайҳи васаллам бирор ишни талаб қилган чоғлари дарҳол бажаришар эди. Саҳобалар ҳатто дин ишларида ҳам мусобақалашишган. Ҳа, Макка мушриклари тарафидан келаётган азиятларга қарамасдан шундай эди.

Эътибор берайлик, саҳобалар (р.а.) қандай қилиб бу даражага етишди? Уларнинг Ислом тарихида олтин ҳарфлар билан ёзилиш даражасига нима етказди?

Барчага маълумки, саҳобаларнинг жуда кўп қисми оддий инсонлар, қуллар ва ёшлар эди. Уларни юксак даражага етказган сифат имкониятларининг кенглиги эдими ёки мол-давлатларининг кўплигими? Ёки уларнинг бирорталари қабила ёки қавм бошлиқлари эдими?! Йўқ албатта! Бу имкониятлар уларда бўлмаган. Лекин шунга қарамай, улар буюк ишларга қўл ура олдилар ва ҳатто уларнинг баъзиларидан Аллоҳ Субҳанаҳу шу дунёдалик пайтларида рози бўлди. Эътиборли тарафи шундаки, айни пайтда мусулмонлар сони кўпчиликни ташкил қилсада, лекин саҳоба даражасига ета олганлари йўқ. Яъни бир нарса равшан бўладики, ҳар қандай Расул соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бир даврда яшаган, у зотни кўриш бахтига эришган кишилар ҳам саҳоба даражасига эришганлари йўқ. Демак, масала бошқа ерда, уларнинг қилган ишлари шуни кўрсатадики, улар иймон келтирган кундан бошлаб, ҳеч бир вақт ўз ишларини дин ишидан аввалга қўймадилар. Эсланг, Абу Бакр (р.а.) жиҳодга ҳар бир мусулмондан ҳисса қўшишга амр бўлганида уйида 1 дирҳам қолдирмаган ва ҳаммасини Аллоҳ йулида фидо қилган эди. Шунда Расул соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Эй, Абу Бакр, оилангизга нима қолдирдингиз?” деган саволларига жавобан машҳур жавобини берди:

“Мен оиламга Аллоҳ ваъда қилган ризқни қолдирдим, ё Расулуллоҳ!”…  

Замонамиз саҳобаларидан бўлмиш Ўзбекистонлик мухлис биродаримиз (Аллоҳ Ўз раҳматига олсин) Ҳафизуллоҳ яҳудий Каримов ва унинг югурдакларининг “Ушбу ишингни тўхтат ва эвазига фалонча пул ва қамоқдан озод қилинасан” деганларида, уларга: “Менинг Аллоҳ берган вақтим бор эди, уни Аллоҳ йўлида ишлатдим, менинг Аллоҳ бергам молим бор эди, уни ҳам ишлатдим, менинг Аллоҳ берган қувватим, тоқатим бор эди, уни ҳам ишлатдим. Фақат қолгани бироз қоним қолди, уни ҳам Аллоҳ йўлида бераман, лекин бу иш тўхтамайди”, деган эди.

Даъват ишини зиммасига олганлар шуни билишлари зарурки, бу ИШ фурсатни қўлдан бой бериб кутиб турмасликни, ўз ҳолига ташлаб, шароитга рози бўлиб қолмасликни, тошбақа каби оҳиста ҳаракат қилмасликни талаб қилади. Бу ИШ фурсатни қўлдан бой бермай, дарҳол амалга киришишни, шароитлардан рози бўлмай, бошқа шароитларни вужудга келтиришни ва тинимсиз, узлуксиз ҳаракат қилишни талаб қилади. Шунда даъват юкини олган шахс юксак чўққиларга кўтарила олади, ақл тасаввур қила олмайдиган муваффақиятларга эришади, кўз кўрмаган олий қийматларни қўлга кирита олади. Даъватчи шуни аниқ билиши лозимки, бу ИШ кунда маълум вақт ажратишлик билан ёки ҳафталик баъзи ишларни бажариш билан юксак даражадага чиқиб бўлмайди. Бу ИШ юксак маҳоратни, ижодкорликни, фидоийликни, тоқатдаги бор имкониятларни ишга солишни ва ниҳоят АЛЛОҲ КАЛИМАСИНИ ОЛИЙ БЎЛИШИНИ ҲАР ҚАНДАЙ ИШЛАРДАН АВВАЛГА ҚЎЙИШни талаб қилади. Шу нарсани унутмаслик керакки, бу ИШ сиёсий иш бўлиб, бошқа ишлардан фарқ қилади. Даъватчи баъзан оммадан мақтовга эришса, баъзан таҳқир эшитади, баъзан яхши имкониятларда, қулай ҳолатларда иш олиб борса, баъзан таъқиб остида қолиши, ҳатто қамоқларга ташланиши ва зулм исканжаларга дучор бўлиши мумкин. Шунинг учун бу юкни зиммасига олганлар, имкониятлар доим бир хил бўлади ёки хотиржамликда қилинадиган ишлардан, деб ўйламасинлар. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобалар шундай ҳолда даъват ишини олиб бордилар. Аслида ҳар қандай сиёсий ҳаракатлар бошидан бу ҳолатлар ўтиши мумкин .

Хулоса шуки, ҳар қандай ҳолатда бўлмасин, ҳар қандай ерда бўлмасин, бу даъвони ақлидан бир зум ҳам узоқлатмаслик ва доим курашувчан услубда ҳаракат қилиш керак бўлади. Акс ҳолда бу буюк ишни уддасидан чиқа олмайди, муваффақиятга эриша олмайди, улкан чўққиларга етиша олмайди, фақатгина эришган нарсаси даъватчи деган қуруқ номдан нарига ўтмайди. Шунинг учун даъват юкини олган шахслар ҳеч бир мақтовга, эътиборга, миннатдорчиликка қарамай ишида давом этиши керак. Маломатчининг маломатига, кофир, мунофиқ, хоин ва золимларнинг ҳийла ва ўйинларига алданмай, ҳатто зулмга учраган пайтда ҳам сабр – матонат билан йўлларида давом этишлари лозим. Унутмаслик керакки, албатта Аллоҳ банданинг ҳар бир амалига муносиб натижа – жавоб қилади.

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لاَ أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِيَارِهِمْ وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُواْ وَقُتِلُواْ لأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ ثَوَابًا مِّن عِندِ اللّهِ وَاللّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ

Бас, Парвардигорлари уларнинг (дуоларини) ижобат этиб, (деди:) "Албатта, Мен сизлардан амал қилувчининг – хоҳ эркак бўлсин ва хоҳ аёл бўлсин – амалини зое қилмасман. Ўз (ватанларидан) ҳижрат қилган, (юртларидан) бадарға қилинган, Менинг йўлимда азият чеккан, жанг қилган ва қатл этилганларнинг гуноҳларини каффорат қилурман ва Аллоҳнинг мукофоти сифатида уларни остиларидан анҳорлар оқиб турадиган, абадий яшаладиган жаннат (боғлари)га киргизурман. Аллоҳнинг ҳузурида эса, (янада) яхшироқ савоб (бордир).   [Оли Имрон:195]

Фаррух

07.03.2014й.