Денгиз хайвонларини истемоли тўғрисидаги саволга жавоб
Денгиз хайвонларини истемоли тўғрисидаги саволга жавоб
Ижтимоий тармоқлардан бирида Абдусаттор исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб
Савол:
Ассалому алайкум. Кўп танишларимиз хозирда Россия, Туркия, Корея ва бошқа давлатларда ишлаб юришибди. Уларнинг кўплари денгиз портларида ҳам ишлашаётгани маълум. Уларнинг кўпинча ейдиган овқатлари денгиз қисқичбақаси, краб, мидиа ва шунга ўхшаш денгиз ҳайвонларидан иборат бўлади. Ана шундай ҳолатларда мусулмон дўстларимиз учун ушбу емишларнинг ҳукми қандай бўлади? Жавоб учун олдиндан рахмат.
Абдусаттор
Жавоб:
بسم الله الرحمن الرحيم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
“Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга итоат қилинг ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон бўлиб Аллоҳнинг ҳукмларини татбиқ қилаётган) ҳокимларга бўйинсунинг! Бордию бирон муаммога дуч келсангиз,— агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтаринг! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Нисо.59)
Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи. Аллоҳ Таъоло мусулмонларга ушбу мавзуда ҳам аҳкомларни батафсил баён қилган.
أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ۖ
“Сизларга ўзингиз ва бошқа мусофирлар фойдаланиши учун денгиз (сув) ови ва унинг емишлари (яъни сизлар овламай ўзи соҳилга чиқиб қолган нарсалар) ҳалол қилинди”.
قول النبي صلى الله عليه وسلم في البحر هو الطهور ماؤه الحلّ ميتته
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам денгиз тўрғисида шундай дедилар: “У суви пок ва ўлимтиги ҳалолдир”. Ахмад ва Термизийлар ривояти. Саҳиҳ.
Ушбулардан билиндики, сув ҳайвонларини – қандай ёки қайси турдаги ҳайвон бўлишидан қатъий назар – истеъмоли ҳалол, чунки оят ва ҳадисда денгиз ҳайвонларини бирон турини алоҳида хосламаган ҳолда, умумий қилиб “Денгиз (сув) ови ва унинг емишлари”, “Унинг ўлимтиги ҳалол” дейилмоқда.
Бу ерда яна бир масала бор. Тимсох, тошбақа, бақа каби сувда ва қуруқликда яшовчи ҳайвонларни истемоли масаласи. Ушбу мавзу саволда келмаган бўлсада, мавзудош бўлгани учун келтириб ўтсак фойдадан ҳоли бўлмайди, ин ша Аллоҳ.
Баъзи мужтаҳидлар ушбу ҳайвонларни сув ҳайвонлари сирасига киради, ва сув ҳайвонлари тўғрисидаги далиллар умумий келган деган, эътиборда мазкур ҳайвонларнинг гўштларини ҳалол дейишган, лекин ушбу ҳайвонларнинг яшаш ҳолатини текшириб кўрадиган бўлсак шу нарса билинадики, улар овларни ёки овқатларини сувда топиб кун кечиришсада, аслида улар қуруқлик ҳайвонларидир, уйларини қуруқликда қуради, қуруқликда болалайди ва ҳоказо. Яъни бундай ҳайвонларга қуруқликдаги ҳайвонлар аҳкомларини жорий қилиш тўғри бўлади.
سأل طبيب النبي صلى الله عليه وسلم عن ضفدع يجعلها في دواء، فنهاه عن قتلها
Бир табиб Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан бақани даво мақсадида ишлатиш ҳақида сўради, Росулуллоҳ уни бу ишдан (бақани ўлдиришдан ҳам) қайтардилар (яъни уни тек қўй, унга тегма деган маънода). Абу Довуд ва Насаийлар ривояти. Саҳиҳ.
أكل كل ذي ناب من السباع حرام أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан, Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Ҳар қандай озиқ тишли йиртқич ҳайвонларни ейиш ҳаромдир”. Молик ривояти. Саҳиҳ.
Демак ушбу далиллардан билиндики, агар бақа, тошбақа ва тимсоҳ кабиларни қуруқлик ҳайвонлари деб эътибор қилсак (яъни шундай деб эътибор қиляпмиз ҳам), уларни ейиш ҳалол бўлмайди.
Энди саволдаги ҳолатга қайтадиган бўлсак, денгиз ҳайвонлари (сув ҳайвонлари), балиқларнинг ҳамма тури, йиртқич бўладими ёки бўлмайдими фарқсиз, шу жумладан мидия, каракатица, кальмар, устрица, краб, криветка ва бошқа денгиз ҳайвонларининг барчаси пок, ҳалол бўлиб, ҳатто улар ўзи ўлиб қолган ҳолатида топилса, ҳам ўлимтик бўлса ҳам. Булар тўғрисидаги оят ва ҳадислар умумий келгани ва биронтасини ажратиб, ушбулари ҳаром дейилмагани учун. Валлоҳу аълам.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим
14.03.2016й.
