Эри ўлган аёлнинг эрга тегишдан ўзини тортиши тўғрисидаги саволга жавоб
Эри ўлган аёлнинг эрга тегишдан ўзини тортиши тўғрисидаги саволга жавоб
Ижтимоий тармоқлардан бирида Фарруҳ исмли мухлисимиздан келган саволга жавоб.
Савол:
Ассалом алайкум. Яқинда бир воқеани айтиб қолишди. Бир танишимиз уйланмоқчи бўлиб бир аёлга совчи юборган экан. У аёлнинг эри ўлган бўлиб, аёл билан учта фарзанди қолибди. Ва совчиларга у аёл “Мен бир ҳадис ўқидим, аёлнинг эри ўлсаю, эридан кейин фарзандларининг тарбияси билан бўлиб бошқа эрга тегмаса, улуғ ажрга эга бўлар экан. Шунинг учун мен эрга тегмайман”, деб айтибди. Энди савол шундайки, шунақа ҳадис борми? Бор бўлса, саҳиҳми ё заифми, шундай далил қилиш учун мумкинми? Қисқа қилиб айтганда шу воқеанинг шаръий ечимини аниқлаб берсангиз.
Жавоб:
بسم الله الرحمن الرحيم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
“Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга итоат қилинг ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон бўлиб Аллоҳнинг ҳукмларини татбиқ қилаётган) ҳокимларга бўйинсунинг! Бордию бирон муаммога дуч келсангиз, — агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у муаммони Аллоҳга ва пайғамбарига қайтаринг! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир”. (Нисо. 59)
Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ. Ислом мабдасида инсон ҳаётида бўлиши мумкин бўлган ҳар қандай муаммога ечим берилган. Шу жумладан саволда келтирилган воқеликка ҳам. Саволда келтирилган маънода ҳадис келган, лекин саҳиҳ ёки заифлиги кабиларини текшириб чиққандан кейингина унинг далил бўлиши, ҳаётдаги муаммога ечим сифатида қабул қилиниши ҳақида хулоса қилинади. Аввал ҳадиснинг матнини келтириб ўтсам.
عوف بن مالك الأشجعي قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : أنا وامرأة سفعاء الخدين كهاتين يوم القيامة — وأومأ يزيد بالوسطى والسبابة — امرأةٌ آمَت من زوجها، ذات منصب وجمال، حبست نفسَها على يتاماها؛ حتى بانوا أو ماتوا
Авф ибн Молик Ашжаъийдан: “Мен ва юзи қорамтир бўлган аёл ушбу кабидир – деб (ровий) ўрта ва кўрсатгич бармоқларини бир бирига ёпиштириб кўрсатди – У (юзи қорамтир бўлган) аёл – эри ўлган, ўзининг мансаби ва чиройи ҳам бўлган, лекин етимларини ўйлаб ўзини (эрга тегишдан) тийган, ҳатто етимларидан ажрагунча ёки ўлгунча”. Абу Довуд “Сунан”да, Ахмад “Муснад”да ва бошқалар, ҳаммалари заиф санад билан ривоят қилишган. Демак бу ҳадис заиф.
وروى أبو هريرة أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : أنا أول من يفتح باب الجنة، فأرى امرأة تبادرني -أي تسرع خلفي لتدخل معي إلى الجنة- فأقول لها: مالكِ؟ من أنتِ؟ فتقول المرأة: أنا امرأة قعدت على أيتام لي
Абу Ҳурайрадан, Пайғамбар солаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Мен жаннат эшигини биринчи очувчиман (биринчи кирувчиман маъносида). Шунда жаннатда бир аёл орқамдан тез кираётганини кўрдим. Унга айтдим: “Сенга нима бўлдики, мендан кейин киряпсан? Сен кимсан?” Аёл шундай деди: “Мен эрим ўлганидан кейин, етимларим сабаб бошқа эрга тегмаган бир аёлман”. Абу Яъло “Муснад”ида, Исфаҳоний “Тарғиб ва Тарҳиб”да ва Хароитий “Макорим ул ахлоқ”да ривоят қилишган. Ҳаммалари Абдуссалом ибн Ажлон ал Ҳажимий йўлидан ривоят қилишган. Абдуссалом эса ҳадиси хужжат қилинмайдиган, ишончсиз ровийдир. Яъни бу ҳадис ҳам заиф.
Энди мусулмонларни никоҳга, эркаклар аёлларга уйланиб, аёллар эрга тегишига даъват қилувчи оят ва ҳадисларни кўриб чиқамиз.
فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ
“Ўзингизга ёққан аёллардан иккитами, учтами, тўрттами никоҳланинглар”. (Нисо. 3)
وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ ۚ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
“Ораларингиздаги никоҳсизларни ва қулу чўриларингиздан солиҳларини никоҳлаб қўйинг. Агар фақир бўлсалар, Аллоҳ уларни Ўз фазлидан бой қилур. Аллоҳ (фазли) кенг, ўта билгувчи зотдир”. (Нур. 32)
قال النبي صلى الله عليه وسلم: يا معشر الشباب من استطاع منكم الباءة فليتزوج فإنه أغض للبصر وأحصن للفرج
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Эй ёшлар, ораларингизда ким жинсий алоқа қилишга қодир бўлса, бас уйлансин, чунки у кўзни тийишга, фаржни сақлашга яхшидир”. Муттафақун алайҳ.
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : … وأتزوج النساء، فمن رغب عن سنتي فليس مني
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “… Ва мен аёлларга уйланаман ҳам. Ким менинг суннатимга рағбат қилмаса, у мендан эмас (менинг умматимдан эмас)”. Бухорий ривояти.
Уйланиш, эрга тегиш, никоҳ қилишга доир бундан бошқа яна кўплаб далилларни келтириш мумкин.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, оятлар ва саҳиҳ ҳадислар никоҳланишга тарғиб қилиб, баъзиларида никоҳланиш деган суннатдан юз ўгириш Росулуллоҳнинг умматлари сафидан чиқишга олиб бориши мумкинлиги даражасидаги маъноларини ифодалаб турган бир вақтда, бу каби далиллар қаршисига иккита заиф ҳадис аёл кишини никоҳдан қайтариш учун етарли бўлмайди.
Тўғри, никоҳ қилишни истамаган инсон у хоҳ аёлми, ёки эркак фарқсиз, никоҳланмаса гуноҳкор бўлмайди, ҳаром иш қилган бўлмайди, лекин эрга тегмаслик учун айнан саволда келтирилган ҳадисни далил қилиш тўғри эмас. Бу ҳадислар заиф ҳадислар бўлиб, улар юқорида айтиб ўтганимиздек, уйланиш ва эрга тегишга тарғиб қилган бошқа далиллардан устун бўла олмайди. Валлоҳу аълам.
Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим
17.10.2016й
