Фаластин масаласини ҳал этиш учун фақат битта сценарий бор иккинчиси йўқ
بسم الله الرحمن الرحيم
Роя газетаси:
Фаластин масаласини ҳал этиш учун фақат битта сценарий бор иккинчиси йўқ
Боҳир Солиҳ қаламига мансуб
Фаластин масаласи бўйича сиёсий саҳнада иштирок этаётган томонларни кузатиб бораётган киши, бугун уларнинг ишлари чалкашиб кетганига гувоҳ бўлади. Бу ҳолат шу даражага етдики, улар таваккалига иш тутишмоқда. Бундай ҳолат шуни кўрсатмоқдаки, демак, Фаластин масаласининг ниҳояси сифатида ўртага ташланаётган лойиҳа ёки тасаввур борасида уларда ё бўшлиқ бор ёки улар ишни давом эттиришга ожиз.
Бу тарзда таваккалига иш кўриш АҚШнинг янги президенти Трамп маъмурияти замони бошлангандан бери кузатилмоқда. Бу маъмурият бошида Фаластин масаласида низони бартараф этиш учун янги ижодий ечимларни топиш устида фикр юритишини билдирган ва буни «қути ташқарисида фикрлаш» (яъни, аввалги тажриба ва ечимларга асосланмасдан) дея баҳолаган эди. Бироқ ўшандан бери сиёсий саҳнадаги иштирокчилар ёки унга алоқадор кишилар ҳанузгача самараси кўринмаган ўша фикрлашнинг натижасини кутишмоқда. Ниҳоят, бундай ҳолат, Озодлик ташкилоти ижроий қўмита аъзоси Аҳмад Муждалонийни – АҚШ маъмурияти Фаластин-«Исроил» можаросига оид ҳалигача маълум бир фикрга эга эмас, дейишга мажбур қилди.
Трамп замонидан олдинга келсак, тўғри, Обама маъмурияти даврида Фаластин масаласи ва унинг ечими бир жойда айланаверар эди, лекин сезиларли бирор ютуққа эришишдан ожизлик қилинарди, дейилса ҳам хато бўлмайди. Бунинг бир неча сабаблари бор. Жумладан, бу масаланинг АҚШ маъмурияти томонидан устувор вазифага айлантирилмагани ва яҳудийлар давлати бош вазири Нетаньяхунинг муросасизлиги. Лекин Трамп маъмурияти пайтида бу саҳнадаги янгилик чалкашлик ва ноаниқлик бўлганига шубҳа йўқ. Чунки бу янги маъмуриятнинг икки давлат ечими, деган фикрни амалга оширишни давом эттириш тўғрисида баёнот берди, дейиш ҳам мумкин. Аммо ўзи ваъда қилганидек, «қути ташқарисида фикрлаш» сценарийсига мувофиқ, икки давлат ечими фикрида қанчалик жиддий, бунда шубҳа пайдо қилди.
Бунинг устига, яқинда Фаластин режими раҳбариятида Аббос ўрнига ким бўлиши, АҚШ маъмуриятининг Аббосдан кўнгли қола бошлагани, чунки у европаликларнинг, минтақадаги Англия одамлари ва Иордания ҳукмдорларининг хушторига айлангани мавзусида гап айланиб қолди. Шунингдек, Фаластин режимини вайрон бўлишидан қўрқиб, Европа уни ҳимоя қилаётгани тўғрисида ҳам гаплар пайдо бўлди, бу гаплар Ғазо секторида Даҳлон билан Ҳамас ҳаракати ўртасидаги яқинлашувни ва бу яқинлашувга Миср разведкаси раҳнамолик қилаётганига Аббос гувоҳ бўлаётган бир манзарада пайдо бўлди. Мана шуларнинг ҳаммаси сиёсий саҳнада баттар чалкашлик пайдо қилди… Ҳатто иш шу даражага етдики, Фаластин раҳбари бош котиби Тоййиб Абдураҳим Хитойга хушторлик қилиб, Хитой халқаро майдондаги мавқеи, айниқса, сиёсий ва иқтисодий ўрни эътиборидан, яҳудийлар давлати билан бўладиган тинчлик амалиётида ҳалол воситачи бўлишга қодир, деди.
Бугун ўтган асрнинг эллигинчи йилларидан бери АҚШ маъмуриятида ўзгармай келаётган ечим ўзгариб қолди, масалан, икки давлат ечими ўрнига, битта давлат ечими, деган фикр юзага келди. Халқаро қонун ва инсон ҳуқуқлари бўйича америкалик яҳудий эксперт Ричард Фальк Жанубий Африка сценарийси, «Фаластин-Исроил можаросига якун ясовчи ягона йўл ҳисобланади», деди. Экспертга кўра, у Жанубий Африка намунаси, дейиш билан «фаластинликларнинг – хоҳ ўз ерларида бўлсин, хоҳ Исроилда бўлсин – ўз ҳақ-ҳуқуқларига етишишлари учун кураш бошлаш, шу билан бирга, Тель-Авивга давлатлараро босим ўтказувчи гуруҳ бўлиши»ни мақсад қилган. Бу Фаластин Озодлик ташкилоти ижроий қўмитаси котиби Соиб Ариқотнинг жорий йил феврал ўрталарида айтган гапи билан бир хил. У икки давлат ечими ўрнига муқобил, бу мусулмон, насроний ва яҳудийлар дохил барчанинг тенг ҳуқуқли битта демократик давлатидир, деган эди. Сўнг яҳудийлар давлати мустаҳкамлаётган икки тузумли битта давлат (апартеид) воқеига рози бўлмаслик керак, дея қўшимча қилди. Шунингдек, бу гап Аббоснинг Иорданияда бўлиб ўтган Араб давлатлари Лигаси саммитида айтган мана бу сўзлари билан ҳам бир хил: «Шубҳасиз, «Исроил» икки давлат ечими принципини йўқ қилди ва у ерда икки тузумли битта давлатга асосланган амалда ирқий тузум ўрнатди». Яна қўшимча қилди: «У ердаги вазият амалда ҳатто икки тузумли битта давлат (апартеид) воқеигача етиб борди».
Шу тарзда Фаластиндаги сиёсий саҳнада фаоллар ва қарор соҳибларида чалкашлик ва таваккалига иш тутишни кўриш мумкин. Қарорларни ижро этувчи томонлар эса, компасини йўқотиб қўйиб нима қилишни билмай қолишди.
Фаластин масаласи ечимига оид таклифларнинг бу аҳволга етиб келганига асл сабаб, кўзни шамғалат қилиш, адаштириш, тил бириктириш ва ишларни тамоман бошқача қилиб тасвирлашга бориб тақалади, бундан бошқа нарса эмас. Зотан, Фаластин масаласи эҳтимоллар назарияси ҳам, ақлий мумкинотлар ҳам эмаски, бу нарсалар олдида ақл ишламай қотиб қолса, шакли ва табиати қандай бўлмасин ҳаёт учун аниқ ва мақбул ечимларни тушунмаса… Шунингдек, у оиласи йўқ етим масала ҳам эмаски, бу ҳақда дуч келган қаланғи-қасанғилар қарор чиқараверса… Ва аниқки, бу масала душманлар ва ашаддий ғанимларга ҳам тегишли эмаски, қарорни ўшалар чиқарса. Йўқ, Фаластин масаласи исломий масаладир, унинг ўз эгаси-миллионлаб Уммати бор, унинг илдизи Ислом, унинг тушунча ва аҳкомлари қарига чуқур мустаҳкам илдиз отган ҳамда бу масала ечими ҳеч ихтилофсиз шаръий ечимдир.
Демак, Фаластин масаласининг Исломда қабул қилинган ягона сценарийси бор, у ҳам бўлса, Фаластин заминини тўла-тўкис озод этишдир. Бу озодлик ушбу замин ва унинг аҳлини қутқариш сари Умматнинг сон-саноқсиз армияларини, мард ўғлонларини ҳаракатга келтириш билан амалга ошади. Икки давлат ечими ёки битта давлат ечими каби бошқа сценарийлар ҳақида гап бўлишига мутлақо ўрин йўқ, бу гапларни фақат Уммат душманлари ёки ўзлигини ва компасини йўқотган кимсалар айтишади… Масалан, Фаластин режими ва унинг тарафдорлари каби, чунки улар Исломий Умматларидан бутунлай суғурилиб чиқиб олиб, ёлланма аскарларга айланиб қолишди. Улар мансабларини, даромадларини ва бойликларини сақлаб қолиш йўлида ҳар қандай ечимни қабул қилишга тайёр бўлиб қолишди… ёки улар мисоли ёш болаларга ўхшаб қолишди, Фаластин масаласини тор кўчаларда ва муюлишларда бир-бирига итқитиб ўйнайдиган ўйинчоқ деб ўйлашяпти, ёхуд у билан вақтларини бекорга ўтказиб юришибди…
Ислом Фаластин масаласи исломий масала эканига, унинг замини қиёмат кунига қадар Ислом Уммати мулки бўлиб қолишига, уни озод қилиш иқтидорли фарзандларининг бурчи эканига қарор берган, бирор вазият ёки оқлов билан унинг бир қаричидан бўлса ҳам воз кечишни ҳаром қилган. Бас, шундай экан, жинояткор кофирларнинг муборак Фаластин заминига қарши қилаётган макру найранглари асосида ўйланиш бу Уммат учун мутлақо керак эмас.
أَفَمَن يَمْشِي مُكِبًّا عَلَىٰ وَجْهِهِ أَهْدَىٰ أَمَّن يَمْشِي سَوِيًّا عَلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ
«Юз тубан (яъни оёғининг остидан ўзга ёққа қарамасдан) юрадиган кимса Ҳақ йўлни топгувчироқми ёки қадди рост ҳолида Тўғри Йўлда юрадиган кишими?!» [Мулк 22]
Фаластиннинг нусрат ва озодликка етишининг ўз вақти-соати бор. Бу нусрат ва озодлик ё Умматнинг ўз юртларини қизғанувчи армиялари қўли билан ёки Аллоҳнинг изни ила, яқинда барпо бўлажак Пайғамбарлик минҳожи асосидаги рошид Халифалик армиялари қўли билан амалга ошади, инша Аллоҳ:
فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا
«Бас, қачон кейинги (бузғунчиликнинг) вақти-соати келганида, (улар яна) юзларингизни қаро қилишлари, аввалги сафар кирганлари каби Масжидул (Ақсо)га кириб, (уни топташлари) учун ҳамда ўзлари эгаллаб олган (барча) ерларни вайрон этишлари учун (яна душманларингизни сизларнинг устингизга юборурмиз)» [Исро 7]
Роя газетасидан олинди
