Ислом фақат якка шахс ҳаёти учун эмас

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ҳар бир мусулмонда шариат асосида яшаш керак, деган тушунча қайсидир маънода мавжуд. Лекин бу тушунчаларнинг бир-биридан фарқи жуда катта. Ҳатто уларнинг исломий яшаш тўғрисидаги тушунчалари бошқаларникига умуман тўғри келмайди. Мисол учун, баъзи мусулмонлар демократия билан яшашни Исломдан, деб билсалар, бошқа мусулмонлар демократияни Исломга умуман зид эътиқод сифатида эътироф қиладилар.

Аслини олганда ҳам эътиқод, ақида, иймон кабилар ҳақида тўғри тушунчага эга бўлган инсонлар учун демократия Исломга зид эканлиги очиқ-ойдин бўлган ҳақиқатдир. Буни инкор этаётганларнинг аксари на Исломдан хабардор ва на демократияни негизи билан тушунадилар. Бу масалага киришиб ўтилишининг сабаби Исломни якка шахс ҳаётига чеклаб қўядиганлар “динни ҳаётдан ажратиш” ақидасидан келиб чиққан фикрлардан таъсирланиб қолганлар. Шунинг учун улар Исломни бутун инсониятга татбиқ этилиши тўғрисида тасаввурга эга эмаслар. Бошқаларида эса, исломий тушунчаларни тушунишда муаммо мавжуд. Шунинг учун исломий ҳаётга етишишда демократияни восита қилишга интиладилар. Худди ғоя воситани оқлайди, деган куфрий тушунчадагидек.

Баъзи мусулмонлар эса, намоз, рўза, закот ва Ҳаж кабиларнигина Ислом, деб тушунадилар. Шунинг учун бу амалларни бажариб жамиятдаги ҳаракатларига эътибор бермайдилар. Яъни касб-корларида, бошқалар билан алоқаларида шариат ечимига мурожаат қилишмайди. Керак бўлса, оилавий муаммоларни ечишда ҳам жуда кам ҳолатда, мисол учун никоҳ, талоқ масалаларидагина шариатга амал қилишади. Лекин ҳаётнинг барча соҳаларига Исломни жорий қилиш тўғрисида ўйлаб кўришмайди.

Ислом бу дуёдаги барча жиҳатларни қамраб оладиган, яъни инсониятнинг барча муаммоларига ечим берадиган диндир. Бу дегани, Ислом инсониятнинг Яратувчиси билан, бошқалар билан, ўзи билан бўладиган алоқаларини тартибга солувчи диндир. Исломнинг қараши орқали инсониятнинг барча муаммоларига ечимлар ва инсоният билан боғлиқ бўлган воқеа-ҳодисаларга ҳамда нарсаларга баҳо берилади. Бундай муаммолар ва воқеа-ҳодисалар хоҳ якка ҳолатда бўлсин, хоҳ минтақавий, халқаро жиҳатдан бўлсин, Исломда ечим ва хулосалар мавжуд. Ислом инсониятнинг барча жиҳатларини қамраб олганлигини эътиборга оладиган бўлсак, Ислом фақат якка шахс учун эмас, балки тузум сифатида давлат миқёсида татбиқ этилиши кераклигини тушуниш қийин эмас.

Мусулмонларнинг Исломга нисбатан бундай тор доирада фикрлаши, аввало, ақидани тушунмаслиги ва куфр хизмати натижасидир. Ақидани тўғри ва тўлиқ тушуниш Исломнинг ҳақиқий маъносини тушунишда асос бўлади. Исломни тўлиқ тушунсак, маълум бўладики, Ислом ҳар бир соҳада Аллоҳнинг розилигига эришишимиз учун берилган диндир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

07.05.2020й