ИСЛОМИЙ ДАЪВАТНИ ЁЙИШ
بسم الله الرحمن الرحيم
ИСЛОМИЙ ДАЪВАТНИ ЁЙИШ
ВАЗИФАЛАР ВА СИФАТЛАР
(4-бўлак)
Инсонни жамики махлуқот орасидан танлаб олишни ўз ҳикмати билан ихтиёр этган Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло махлуқотдан афзал қилди, ҳатто ер ва осмонлардаги жамики махлуқотни шу инсонга бўйсундирди.
Аллоҳ Таоло “Луқмон” сурасида ушбу оятларни эслатади:
أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً
– “Эй инсонлар), Аллоҳ осмонлар ва барча мавжудотни сизларга бўйсундириб қўйганини ва сизларга барча зоҳирий ва ботиний неъматларни комил қилиб берганини кўрмадингларми?!” (31:20)
“Жосия” сурасида айтади:
وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لَّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
– “Аллоҳ Таоло сизларга осмонлардаги ва ердаги барча мавжудотни ўз хоҳиш-иродаси билан бўйсундирди. Албатта бунда тафаккур қиладиган қавм учун оят-ибратлар бордир”. (45:13)
Демак, Аллоҳ Таолонинг кофирлардан бошқа барча махлуқотлари, сафнинг бошида мусулмон жамоа билан борлиқ карвонида Ҳақ Таолонинг қонуни бўйича ҳаракат қилади ва яшайди.
Мусулмон инсоннинг ушбу улкан карвондаги мавқеи аён бўлди. Бу карвондаги даъват етказувчининг мавқеи нима?Р
Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло пайғамбар ва расулларини жамики махлуқотдан, ҳатто барча инсонлардан ҳам афзал қилди.
Ҳақ Таоло “Анъом” сурасида марҳамат қилади:
وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَّن نَّشَاء إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ + وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ كُلاًّ هَدَيْنَا وَنُوحًا هَدَيْنَا مِن قَبْلُ وَمِن ذُرِّيَّتِهِ دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ + وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِّنَ الصَّالِحِينَ + وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِّنَ الصَّالِحِينَ
– “Мана шулар қавмига қарши Иброҳимга берган ҳужжатларимиздир. Ўзимиз хоҳлаган кишиларни ушбудек олий даражаларга кўтарурмиз. Албатта, Парвардигорингиз ҳикмат соҳиби ва билимдон зотдир. Иброҳимга Исҳоқ ва Яқубни ҳадя этдик. Буларнинг барчасини ҳидоят қилдик. Илгари Нуҳни ҳам ҳидоят қилган эдик. Унинг зурриётидан Довуд, Сулаймон, Айюб, Юсуф, Мусо ва Ҳорунни ҳам ҳидоят қилдик. Яхши амал қилувчиларни айнан шундай мукофотлаймиз. Закарийё, Яҳё, Исо ва Илёсни ҳам ҳидоят қилдик, барчалари солиҳ бандалардандир. Исмоил, ал-Ясаъ (Ювша пайғамбар), Юнус ва Лутни ҳам ҳидоят қилдик ва барчаларини бутун оламлардан афзал қилдик“. (6:83-86)
Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло пайғамбар ва расулларни бутун оламдан афзал қилгани каби, пайғамбар ва расулларнинг орасидан айримларини танлаб, уларни қолганларидан афзал қилди. Буни “Бақара” сурасининг оятларида билдирди:
تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ اللّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ
– “Ўша пайғамбарларнинг айримларини айримларидан афзал қилдик. Уларнинг ораларида Аллоҳ (бевосита) сўзлаган зотлар бор. Ва уларнинг айримларини (Аллоҳ) юксак даражаларга кўтарди”. (2:253)
“Исро” сурасида марҳамат қилади:
وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا
– “Парвардигорингиз осмонлар ва Ердаги бор жонзотни жуда яхши билур. Ҳақиқатан, Биз айрим пайғамбарларни айримларидан устун қилдик. Биз Довудга Забурни ато этдик”. (17:55)
Парвардигори олам пайғамбар ва расулларнинг даъватини қабул этган кишилар ва умматлардан айримларини қолганларидан устун қўйган эди. Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в.нинг умматларини эса барча умматлардан афзал қилди.
“Оли Имрон” сурасида марҳамат қилади:
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللّهِ
– “(Эй уммати Муҳаммад), Одамлар учун чиқарилган миллатларнинг энг яхшиси бўлдингиз. Зеро, сиз маъруфга буюрасиз, мункардан қайтарасиз ва Аллоҳга иймон келтирасиз”. (3:110)
Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло “танлаб олиб, афзал қилиш” қонунини фақат шулар билан чегаралаб қолмай, мусулмонларнинг ўзига ҳам қўллади. Жиҳодда қатнашган кишиларнинг жиҳодга бормаган кишилардан афзаллигини ифодалаб “Нисо” сурасида марҳамат қилади:
لاَّ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُوْلِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُـلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا + دَرَجَاتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا
– “Мўминлардан бешикаст бўлиб туриб (жиҳодга чиқмай) ўтириб қолган кишилар билан Аллоҳ йўлида мол ва жонлари ила курашган зотлар баробар бўлмайди. Аллоҳ молу жонлари билан курашган зотларни (бирон сабабли жиҳодга чиқмай) ўтириб олган кишилардан ҳам бир даража афзал қилди ва барчаларига гўзал оқибатни (яъни жаннатни) ваъда қилди. Ҳамда Аллоҳ жиҳод қилгувчиларни ўтириб олувчилардан улуғ мукофот – Ўз номидан бўлажак юксак даражалар, мағфират ва марҳамат билан афзал қилди. Аллоҳ мағфиратли, меҳрибон бўлган Зотдир”. (4:95,96)
Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло Макка фатҳ қилинишидан илгари молу дунёларини Аллоҳ йўлида сарфлаган ва кофирларга қарши жанг қилган кишиларни Макка фатҳидан сўнг мол-дунёларини Аллоҳ йўлида сарфлаган, душманларга қарши жанг қилган кишилардан афзал қилди. Ҳақ Таоло “Ҳадид” сурасида ушбу оятларни эслатади:
وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا يَسْتَوِي مِنكُم مَّنْ أَنفَقَ مِن قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُوْلَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِّنَ الَّذِينَ أَنفَقُوا مِن بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
– “Сизлардан (Макка) фатҳ бўлишидан илгари инфоқ-эҳсон қилган ва (Расулуллоҳ билан бирга кофирларга қарши) урушган кишилар (Макка фатҳидан кейин инфоқ-эҳсон қилган ва урушган кишилар билан) бўлмас. Улар кейин инфоқ-эҳсон қилган ва урушган кишилардан улуғроқ мартабададирлар. Барчаларига Аллоҳ гўзал (оқибат-жаннат) ваъда қилгандир. Аллоҳ қилаётган ишларингиздан хабардордир”. (57:10)
Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таоло тақводорларни бошқа мусулмонлардан устун қилади. Буни “Ҳужурот” сурасида билдирди:
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
– “Аллоҳ наздида сизларнинг энг ҳурматлироғингиз тақводорроғингиздир”. (49:13)
Маҳмуд Абдуллатиф Увайза
