Ким эдигу, ким бўлдик?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бу сўз бугунги “ривожланиш” ёки қайсидир соҳадаги “ютуқлар”ни ўтмиш ҳаётимизга қиёслаш учун аксар сиёсатчию журналистларнинг, ҳаттоки ўзини Аллоҳнинг динига хизмат қилаётгандек кўрсатишга уринаётган айрим кимсаларнинг энг кўп тилга оладиган иборасига айланди. Келинг, биз ҳам мана шу саволга жавоб топишга ҳаракат қилиб кўрайлик. Бунинг учун юқорида тилга олинган арбобларнинг усули бўйича ўтмишимиз ва бугунги кунимизни бир-бирига қиёслаб кўрамиз, зора, ким эдигу, бугун ким бўлганимизнинг аниқ жавобини топсак.

Биз бутун дунёга номи таралган, илм-маърифатда ўрнак бўлган Бухорий, Термизий, Ал-Хоразмий, Ибн Сино, Беруний, Фарғоний, Улуғбеклар авлодимиз. Аждодларимиз бу юксакликка Ислом билан эришдилар. Демак, биз Ислом билан азиз бўлган, юксалган аждодларнинг фарзандимиз.

Бугунчи, бугун ким бўлдик? Исломдан воз кечиб, ботил ақидаларга қул бўлиш ортидан ўзлигини унутиб, қарзга ботган, бойлигига ўзи эга бўлмаган, иқтисодий ночор, фикрий қолоқ, хорлик ва тубанликдаги бир халқ бўлдик.

Аждодларимиз деярли ўн тўрт асрга яқин дунё сиёсатини белгилаб бошқардилар ва дунё уларга итоат қилди. Милодий 783 йилда византияликлар мусулмонлар билан сулҳ тузишган ва жизя (Аллоҳ Субҳонаҳу Ислом ҳукмига бўйсунган кофирлардан мусулмонларга олиб берилган ҳақ) тўлашган бўлса, бугун дунёга ҳукмронликни даъво қилаётган Америка, Россия, Хитой каби давлатлар ҳам ўз даврларида жизя тўлаган.

Бугун биз ана шу давлатларнинг арзимаган маблағларига кўз тикиб, ҳар бир ишимизни уларнинг рухсати билан амалга ошириш орқали тобелигимизни чин дилдан ифода қиляпмиз. Улар бизга нисбатан паст назар билан “учинчи олам давлатлари” деб қарашларини фахр-ифтихор рамзи сифатида қабул қилмоқдамиз.

Бутун дунё аждодларимиз илмий меросини ўрганиб тараққиётга эришди. Жумладан, дунёдаги биринчи касалхонага милодий 707 йили халифа Валид ибн Абдулмалик томонидан асос солинган ва давлат таъминотида бўлган. Дунё соғлиқни сақлаш тизими ар-Розий, Ибн Сино, Абулқосим ал-Заҳровийларнинг, астрономия соҳасидаги ютуқлар Беруний, Улуғбекларнинг, математика ва информатика соҳасидаги ютуқлар ал-Хоразмийнинг, биология соҳаси 1400 дан зиёд доривор ўсимликларни аниқлаган Ибн Байтарнинг, физика соҳасида биринчи бўлиб оптикага асос солган ал-Ҳайсамийнинг, кибирнетика фанига асос солган ал-Жазирийнинг, химия фанининг асосчиси бўлган ва атомнинг парчаланиши натижасида улкан энергия ажралиб чиқиши ҳақидаги биринчи фикрни айтган Жобир ибн Ҳайяннинг илмий мероси асосида юзага келган.

Бугун биз бу даврни қолоқлик даври сифатида эътироф этамиз. Илм-фан, иқтисод, саноатни ривожлантириш асосларини ғарбдан изламоқдамиз, ваҳоланки, ғарб бу ютуқларга аждодларимизнинг илмий мероси туфайли эришган. Ҳар соҳада оқсаб, тараққиётдан, ривожланишдан ортда қолиб кетганимизнинг асл сабаби ҳам шуни англамаётганимизда.

Бухорий, Термизий боболаримиз бутун умрлари давомида Росулуллоҳ с.а.в. нинг саҳиҳ ҳадисларини тўплаб бизга тенгги йўқ улкан мерос қолдирдилар.

Биз ўзимизни уларнинг аждодлари эканимизни эътироф қилиб мақтанган ҳолда дунё ҳаётининг асл моҳиятини Аристотел, Платон фалсафаларидан қидирмоқдамиз.

Аждодларимиз Ислом билан уйғондилар, азизликка ва юксакликка эришдилар.

Биз эса, Исломни ҳаётимиздан узоқлаштирдик. Аллоҳнинг Китоби ва Росулуллоҳ с.а.в.нинг сийратларига амал қилмай қўйдик, уларни унута бошладик. Уйғонишда Аллоҳнинг динига эмас, маҳлуққа эргаша бошладик. Асл ҳақиқатини тушунмай, ўзимиз каби инсон томонидан ўйлаб топилган ботил ақида қулига айландик. Оқибатда дунёга муҳаббат қўйиб, унинг лаззатларига шўнғидик, қалбларимизни ваҳн эгаллади. Бу бизнинг бугунги кундаги “ютуғимиз”. Бугун биз дунё аҳлини лол қилган халқ бўлдик. Биз инсон юксакликдан тубанликка қанчалар тез қулаши мумкинлигига яққол мисолмиз. Энг ачинарлиси буни сезмаяпмиз, худдики кўзларимизга парда тортилгандек ҳаётимизга бепарво назар ташлаб, ҳақиқий воқеликни кўра олмаяпмиз. Шу сабабли бугунги заволимизни ютуқ, деб ўйлаб адашяпмиз.

Ана энди ўзингиз хулоса қилингчи. Ким эдигу, ким бўлдик?

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

06.10.2019й