Мирзиёев нима сабабдан 2022 йилни “Инсон қадрини улуғлаш ва фаол маҳалла йили” деб эълон қилди?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ўзбекистонда йилларга ном бериш муҳим аҳамиятга эга иш ҳисобланади. Ҳукумат бу билан келгуси йилдаги муҳим сиёсий йўналишларни аниқлаб олади. Масалан, 2015 йил – Кексаларни эъзозлаш йили деб эълон қилинган эди. Ўша йили 2015 йил 29 март куни Ўзбекистон Республикаси Президентлигига сайлов бўлиб ўтди. Ўша йили кекса Ислом Каримов эъзозланган ҳолда 90,39 фоиз овоз билан президент этиб сайланди. Бироқ йилларни номлаш сиёсати халқ орасида “давлат йилга қандай ном берса, ўша соҳани барбод қилади” деган салбий тушунчани пайдо қилди. Масалан:

2010 йил – Баркамол авлод йили

2012 йил – Мустаҳкам оила йили

2013 йил – Обод турмуш йили

2014 йил – Соғлом бола йили деб эълон қилинди. Дарҳақиқат, бу йилларда Ўзбекистон ҳукумати туғулишни кескин камайтириш мақсадида аёлларни яширинча, баъзан мажбуран бичиш (стерилизация) амалиётларини олиб борган эди. “2014 йил 1 июлдан бошлаб республикада, МДҲнинг бошқа давлатларидек, тирик ва ўлик туғилиш мезонлари қабул қилинди” (Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги 2014 йил). Бола саломатлиги борасида “мезон” қабул қилиниши ҳам ўша йилларда давлат бу соҳага жиддий эътибор қаратганини англатади. Бундан бошқа бир талай далиллар ҳам борки, улар йилларни номлаш ортида шубҳали мақсадлар ётганини тасдиқлайди.

Ўтган 2021 йил ҳақида айтадиган бўлсак, халқимизни бу йилда сиёсий фаоллашганини кўрдик. Фаол журналистлар ва блогерлар адолатсизликлар ҳақида бонг ургани учун қамоққа олинди. Уларнинг ҳақ-ҳуқуқлари поймол қилиниб, адвокатлари билан кўриштирилмай, дарди тингланмай, қийноққа солинди. Уларга нисбатан адолатсизлик қилинганига президент ҳам, унинг фаол қизи ҳам биронта муносабат билдирмади. Ваҳоланки, улар ҳақидаги хабар ва янгиликлар интернет тармоқларини ларзага келтирган эди. Бу ишлар инсон қадрининг оёқости қилиниши Ўзбекистоннинг энг катта муаммоси эканлигини ўртага чиқарди. Табиийки, Мирзиёев Ўзбекистондаги мазкур муаммоларга нисбатан ўз қараши ва ечимини ишлаб чиқди. Президентнинг сўнгги чиқишларидан шу нарса аён бўлдики, ҳукумат аввалгидек Исломий ва сиёсий талаблар билан чиққан фаоллар мурожаатини кўрмаганга олади. Янги йилга “Инсон қадрини улуғлаш” номини бериш орқали маҳалла воситасида Исломий ўзликни ва сиёсий фаолликни талаб қилган кишиларни маҳалласини ўзидаёқ бостирилиб, уларнинг талаб ва шикоятлари халққа эшиттирилмайди. Уларнинг номи ва кўтариб чиққан масаласи оммага овоза бўлишига йўл қўйилмайди.

Маҳалла нима учун фаоллаштирилади?

Маҳалла ҳақида айтадиган бўлсак. Маҳалла мусулмон ўзбек халқининг қадимдан шаклланиб келган ўзини-ўзи бошқаришнинг муҳим институти ҳисобланади. “Бир болага етти қўшни ота-она” деган ҳикматли сўз ҳам Исломий урфдаги маҳалланинг аҳамиятини таъкидлайди. Бироқ Ислом давлатдан ажратилгач, Исломнинг ҳаётдаги таъсири ҳам тугатилди.

Аммо ҳукуматларда, бугунги Мирзиёев ҳукуматида ҳам маҳаллани барча ишнинг омили ва сабабчиси деб билиш зеҳнияти мавжуд. Чунки улар ҳар қандай жиноятнинг олдини олишнинг йўли халқни назоратда ушлаш, деб билишади. Шу сабабдан бирор жиноят содир бўлса “маҳалла қаёққа қараяпти, эл кайвонилари, зиёлилар ва участка инспектори қаерда? Нега бу шахслар билан шуғулланилмади” дейишади. Мирзиёев маҳалла билан ишлашдаги Каримов сиёсатининг хатоликларини кўрди. Бу ишдаги хато қадам акс натижа беришини англади. Устози йўл қўйган хатоларни такрорламаган ҳолда маҳалла фаолиятидан янада самарали фойдаланиш мақсадида 2020 йил 18 февралда фармон ва қарор чиқариб, Ўзбекистонда Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлигини ташкил этди. Бу соҳадаги ишчиларнинг ойликларини кескин оширди, халқ билан самарали ишлашлари учун барча шароитларни муҳайё қилиб берди. Мазкур вазирликдаги ишларни бош вазир А. Ариповнинг шахсан ўзи назорат қиладиган бўлди. У озгина масъулиятсизлик учун ҳам мулозимларга ҳайфсан эълон қилиб, ишларни қаттиқ назорат қилиб келмоқда.

Хулоса ўрнида шуни таъкидлаш жоизки, янги йилдан Ўзбекистонда “Инсон қадрини улуғлаш” номи остида аҳолининг дунёқараши ва сиёсий фикрларини ўрганиш бўйича янги босқичга қадам қўйилади. Бу эса, ўз навбатида, халқни Исломдан ва сиёсий ишлардан узоқлаштиришда “маҳалланинг роли” мустаҳкам омил бўлиши кутилади.

Аллоҳ Таоло айтади:

إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَٰنِ

– “Албатта, Аллоҳ адолатга ва чиройли амаллар қилишга буюрур”.                                                                                 (Наҳл:90)

إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ

– “Албатта, Аллоҳ адолат қилгувчиларни севади”.      (Моида:42)

Росулуллоҳ ﷺ ва у кишига эргашган халифалар маҳаллада, бозорда, давлат идораларида ва барча жойларда инсонларга адолат билан, яъни Шариат асосида муомала қилдилар. Исломга амал қилиш билан адолатни таъминладилар. Бу билан бутун башариятга Исломгина инсонни ҳақиқий маънода қадрлашини кўрсатдилар. Давлат асосланадиган мафкурада инсон қадрига юксак эътибор берилган бўлса, ҳаётнинг ҳамма жабҳасида инсонлар қадр топаверади. Бунинг учун муайян йилни “Инсон қадрини улуғлаш” деб номлашга ҳожат йўқ. Бутун инсоният ер куррасида адолатни ўрнатадиган бошқарувни кутар экан, биз мусулмонлар ана шу адолатни таъминлайдиган Рошид Халифаликка барчани даъват қилишимиз керак.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

14.01.2022й