بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Хабар ва изоҳ

Мустамлакачиларнинг Ўрта Осиё устида геосиёсий кураши

Хабар: 2021 йил 5 августда озодлик радиоси қуйидаги хабарни тарқатди:

Марказий Осиё давлат раҳбарлари Туркманистонда маслаҳат учрашувини ўтказишади

Туркманистондаги “Аваза” миллий сайёҳлик зонасида 5-6 август кунлари Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг навбатдаги маслаҳат учрашуви бўлиб ўтади…

Мезбон президент раислигида ўтадиган “Аваза”даги учрашувда Қозоғистон президенти Қасим-Жомарт Тоқаев, Қирғизистон президенти Садир Жапаров ва Тожикистон президенти Имомали Раҳмон ҳам қатнашади.

Изоҳ: Бу маслаҳат учрашуви қуйидаги геосиёсий вазият, айниқса Афғонистондан америка кучлари олиб чиқиб кетилаётган ва Толибон кенг кўламли ҳужумга ўтган бир шароитда бўлиб ўтмоқда. Шунинг учун учрашув қатнашчилари қўшма баёнотда Афғонистондаги вазиятнинг тезроқ барқарорлашиши Марказий Осиёда тинчлик ва барқарорлик сақланишининг энг муҳим омилларидан бири эканини таъкидлашиб, афғон жамиятида тезроқ фуқаролар тинчлиги ва иттифоқига эришишда ҳар томонлама кўмак кўрсатишга тайёр эканликларини билдиришди. Ҳозирда Марказий Осиё минтақасига: Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистонга нисбатан мустамлакачи давлатлар: Россия, АҚШ, Хитой ва Европа иттифоқининг эътибори кучайган. Чунки бу минтақа географик жиҳатдан ЕвроОсиё марказида жойлашган бўлиб, унда евроосиё транспорт коридорлари ўзаро туташади. Қолаверса, унда дунё аҳамиятига молик табиий ресурсларнинг мўл–кўл заҳиралари мавжуд. Масалан биргина Туркманистон аниқланган табиий газ заҳиралари бўйича дунёда тўртинчи ўринда туради. Бу заҳиралар 24,6 трлн. куб. м. деб баҳоланмоқда [British Petrolium Statisical Review of World Energy. 2007]. Бундан ташқари бу минтақада улкан ҳажмда арзон ишчи кучи ҳам мавжуд. Албатта бу улкан ресурслар бу мустамлакачи давлатларнинг сўлагини оқизиши табиий! Бу минтақага ўзининг “томорқаси” сифатида қараб келган Россия ундаги ўз нуфузини сақлаб қолишга уринмоқда. Бу борада Россия Афғонистони ва Толибон омилидан фойдаланишга уринмоқда. Россия ташқи ишлар вазири муовини Андрей Рудненко Афғонистон шимоли “янги қайноқ нуқта”га айланаётганини айтиб, “Толиблар амалда Тожикистон билан чегарани тўлиқ назорат қилишаётгани, кўп сонли халқаро террористик ташкилотлар, жумладан, ИШИД ва ал-Қоида яна ўз мавқеъларини мустаҳкамлаётганини… Содир бўлаётган бу воқеалар Марказий Осиё давлатларига тўғридан-тўғри таҳдид” эканини таъкидлади. (Новости ахборот агентлиги). Рус ҳарбийларининг ўзбек ва тожик ҳарбийлари билан яқинда ўтказган ҳарбий машғулотлари ҳам шуни кўрсатиб турибди.

Хитой эса ҳозирда эски “ипак йўли”нинг 21 асрдаги нусхаси бўлмиш “битта белбоғ, битта йўл” лойиҳасини амалга оширишга ҳаракат қилмоқда. Хитой бу гигант лойиҳа орқали Осиёни Африка ва Европа билан боғламоқчи. Бу 60 га яқин давлатларгача чўзилиб борадиган қуруқлик ва денгиз йўллари тармоқлар орқали амалга оширилмоқчи. Бу лойиҳа Хитойга 4 триллион доллардан кўпроққа тушиши мумкин.  (The National Interest журнали). Бу лойиҳанинг асосий қисмларидан бири “Хитой –Покистон иқтисодий коридори” (СРЕС) бўлиб, унинг қиймати 62 млрд. долларга боради. У Покистон билан Хитой ўртасида Афғонистонгача тез ҳаракатланиш йўллари, темир йўллар ва энергия етказиб бериш линияларини қуришни ўз ичига олади. Буни Ўзбекистон президенти Мирзиёевнинг шу маслаҳат учрашувида:  “Бундан ташқари, биз келажакда Термиз – Мозори Шариф – Қобул – Пешовар трансафғон коридори, Хитой – Қирғизистон – Ўзбекистон автомобиль ва темир йўлларининг имкониятларидан фойдаланишни режалаштирмоқдамиз” деган сўзлари ҳам кўрсатиб турибди. Бундан ташқари Марказий Осиё давлатлари Хитойдан улкан миқдорда қарздор.

АҚШ ҳам бу минтақага ўз нуфузини ўтказишга ҳаракат қилмоқда. Бу маслаҳат учрашувида БМТ вакили Наталья Германнинг иштирок этгани шундан далолат бериб турибди. Чунки БМТ АҚШнинг сиёсий чангали экани сир бўлмай қолди. Президент Мирзиёев ўз нутқида: “Анжуманимизда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг юқори мартабали вакили Наталья Герман хонимнинг иштирокини олқишлайман.” деди. Америка Хитой билан курашишни бирламчи вазифалардан бири деб билмоқда. Президент Жо Байден: “хатар Афғонистондан ташқарида келадиган бўлиб қолди, шунинг учун ҳозир бирламчи вазифа Хитой билан стратегик рақобатдир…” деди. Шу мақсадда Америка Хитойга муаммолар туғдириш учун Афғонистонда ички урушни келтириб чиқармоқчи. Афғонистондаги ҳарбий ҳаракатларга бошчилик қилган генерал Дэвид Петреус: “Афсуски, мен ҳозир Афғонистонда шафқатсиз фуқаролар уруши бошланаётганини кўриб турибман” деди. Америка Афғонистондаги ўзига малай кучларни қурол–аслаҳа ва пул билан таъминлаганидек, “уйғур исломий қаршилик ҳаракати” ни ҳам қурол–аслаҳа, пул билан таъминлаши, бу эса “ҳеч кимнинг (Американинг) афғон ерларидан Хитойга ҳужум қилиш учун фойдаланишига асло йўл қўймаслиги” ҳақида Хитойга ваъда берган Толибон билан бу ҳаракат ўртасида келишмовчиликлар ва ҳатто ўзаро жангларни келтириб чиқариши мумкин! Бу фуқаролар уруши минглаб қочоқлар оқимини пайдо қилади, улар Марказий Осиё давлатлари сари оқади. Бу эса мана шу давлатларга, жумладан Россия ва Хитойга ҳам катта муаммолар туғдиради. Яъни Америка қўлида бу давлатларга босим ўтказувчи “кузир карта” пайдо бўлади!

Эй Ўрта Осиёдаги, жумладан Ўзбекистондаги мусулмонлар! Бу мустамлакачи давлатлар, айниқса Америка ва Россия осонлик билан чиқиб кетмайди. Чиқиб кетган тақдирда ҳам ўз ортида қонли урушларни ва вайронликларни қолдириб чиқиб кетади. Буни Американинг энг қонли жиноятлари рўйхатидаги Афғонистон, Ироқ, Сурия, Яман, Ливиянинг вайрон ҳолга келгани тасдиқлаб турибди. Россия ҳам Сурия, Ливияда амалга оширган қонли жиноятларида Америкадан қолишмайди.  Шунинг учун агар биз мусулмонлар сиёсий онгга эга бўлмас эканмиз, бу очкўз мустамлакачилар қўлида ўйинчоқ бўлиб қолаверамиз. Сиёсий онг эса оламга, нарсалар ва ишларга, жумладан сиёсий ишларга бир ўзига хос, муайян бурчак (нуқтаи назар)дан туриб қарашдир. Биз мусулмонлар учун бу нуқтаи назар “Ла илаҳа Иллаллоҳ Муҳаммадур Росуллуоҳ” ақидасидир. Биз мана шу нуқтаи назардан туриб, мустамлакачи кофирларнинг қабиҳ режаларини фош қилишимиз лозим. Мана шу нуқтаи назардан туриб рошид Халифалик Давлатини тиклашга ҳаракат қилмоғимиз лозим. Зеро, биз фақат Ислом билангина азиз бўламиз. Яъни Ислом Шариати аҳкомларини барча соҳаларда тўлиқ татбиқ этадиган рошид Халифалик Давлати тикланган кундан бошлаб азиз бўламиз.

لِمِثْلِ هَٰذَا فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

 “Бас, амал қилгувчилар мана шундай (мангу бахт саодат) учун амал қилсинлар!”                                                                  (Соффат: 61).

Ҳизб ут–Таҳрир марказий медиа офиси радиоси учун Ислом Абу Халил – Ўзбекистон