“Зиндон хотиралари” туркумидан

Нари борса ўлдиришади холос

بسم الله الرحمن الرحيم

      Зона ходимларини қадам товушидан кайфиятини айтиб бераман! – дегувчи биродар анча нозик табиат, аразчироқ, лекин роса камерабоп улфат эди. У билан қамалсанг кун ўтганини сезмай ҳам қоласан. Мен уни гапига ишонмасам-да, бир синаб кўргим келди. Ва:

– Қани “башоратинг”ни айтчи укам, қадам товушлари нимани билдиряпти? – дедим. У дарҳол мураккаб саволга жавоб излагандек кўзларини юмиб, ўнг қўлини кўрсаткичини ҳавода юрғизиб кетди. Кейин эса кўзларини катта очиб: “Бугунги смена бошлиғи “вос-вос”ни (ҳарбий назоратчилар бошлиғига шунақа лақаб қадалган эди) кечқурун хотини сийламаган…, яъни чой-пойига қарамаган”, – деб, “сийламаган”га сал-пал “ишлов” берди. Лекин камерадагилар ўша ишлов берилмаган “сийламаган”ни шамасида бошланган кулгудан ҳали чиқмаган эди. Шу пайт ўша “сийланмаган” камерани оғир эшигини катта очиб “чиқларинг, камерани бўшатларинг, шмонь бўлади” деди. Камерадагилар анави башоратчини “таъбири”га қойил қолгандай кулиб юбордилар. Бу эса “вос-вос”га ўзгача таъсир қилди-да, “чиқларинг”ни жаҳл аралаштириб “куйлаб” кетди. Тинтув анча қўполлашди. Мумкин бўлган қайнатгични ҳам яроқсиз, хавфли санаб олиб чиқиб кетди. Тинтувга қисқа таъриф айтганда, “камбағални тўнини йиртиб ташлади”. Мен бироз камерадагиларни кўнглига қувончни қайтариш қасдида: “Бошлиқни нафақат кампири сийламаган, балки уйга киритмаганга ўхшайди-я” – дегандим, даврада янги ҳазилга йўл очилиб, юзларга табассум югуриб кетди.

Бирин-кетин 15 суткалар тугаб изолятордан зонага чиққанимда ўша “башоратчи” укамиз бизларни ётоққа ўтказилди. У дарҳақиқат ҳар мавзуда ҳикматли ҳикоялар билан танланган темани сайқаллаб қўярди. Иккимиз эрталабки аччиқ чой(чифир)га жамлангач, ундан аввалги зонада нималарни кўрганларини сўрадим. Мени иккинчи бор раскрутка қилишганида – дея гап бошлади у – Самарқандни Каттақўрғонига олиб келишди. Икки кишилик камерада бир лўли қария билан бирга бўлдим. Даъватим баракасиданми ёки мендаги чойга бўлган таъмасиданми – билмадим, намозни бошлаб юборди. Аллоҳ субҳанаҳуга биринчи саждаси ва тундаги узоқ қилган дуосидан бир турли меҳрим жўшди. Кунларни бирида дуоларида Аллоҳдан нима тилаётганига қизиқдим. У эса, менга доналаб айтиб берди:

– Сиз ука, Худони кўп неъматларига мушарраф бўлган экансиз. Ҳавас қилдим. Дунёда сизни соғинувчи ота-онангиз, аёлингиз ва борсангиз уй-жойингиз тайин экан. Хатлар олиб ҳолингизни сўровчиларингиз бор экан. Сиз уларни дуоларингизда эслайсиз, улар эса сизни эслайдилар. Менга келсак, мен отам кимлигини билмайман, онамни кўрсам танимайман. Оилам, уй-жойим йўқ. Беш марта қамалиб умримни катта қисми шу девор ортида ўтди. Жиноятимга келсак, эсимни таниб ёшим 16 га киргач, бозор хилватроғида уйқумдан мелисалар уйғотиб, қайсидир савдогарни ўғирланган чамадонини ёнимда топиб бўйнимга ўғри тамғасини босдилар. Мен ўзимни оқламадим, 4 йилга қамалиб кетдим. Лекин қамоқда ётоғимни борлиги, исмимни ҳар замонда эслаб туришлари менга аста-секин ёқа бошлади. Шу-шу бўлди-ю қамоқхона мен учун тинчроқ кўринди. Ёшим эса хотин кўрмай, оила тикламасдан бир жойга бориб қолди. Сизга ўхшаганларга бир неча бор дуч келиб Худонинг борлигига иймон келтирдим. Ўтган кундан бошлаб намозни роҳатини сездим. Дуоларимдан айтадиган бўлсам, мен Ундан қабрим бўлишини, кўчаларда ўлигим қолиб кетмашини тиладим. Менга яна нима керак ука! Умрим қамоқда бировларни жиноятига ўтириш билан ўтиб кетди. Сизларга ўхшаб одамкепата ҳаёт кўрмадим. Дунё орзуси менда йўқ. Нариги тарафда ўтда куйдирмаса, мени бемаза умрим учун жазоламай жаннатини бир четидан жой беришини тилаб дуо қилдим, – деди. Мен унга “Бизга эргашиб намоз бошлаган аристонларга манавиларни муносабати ёмонлашди. Бироз яшириброқ ибодат қилсангиз ҳам маъқул бўлармикин” дегандим, у киши қисқагина қилиб: “Қўяверинг, ука! Нари борса ўлдиришади холос”, – деб кўнглим тубига шу сўзлари билан муҳр босди. Мен қачон манавиларни зулми кучайгудай бўлса, ўша лўли тоғани соддагина сўзини эслаб, такрорлаб таскин топаман – нари борса ўлдиришади холос!

Бугунги кунни суҳбатдошимнинг ҳикоясидаги “нари борса ўлдиришади холос” сўзи билан зийнатлаб, кўнглим тубидан ўша лўли тоғага меҳрим тушиб ҳаққига дуо қилиш билан бошладим.

Росулуллоҳ ﷺ: “Ҳикмат мўъминнинг йўқотган нарсасидир. Уни қаердан топса олади”, – деб марҳамат қилганларидек, мен ўша ғариб бандасининг қисқа сўзларидан пурмаъно ҳикмат топдим!

(Ҳикмат илмсиз кишида ҳам учрашини эслаганим – ўша хотиралардан)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Зайниддин

07.04.2024й