بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Спиртли ичимликлар савдосига қаттиқ талаблар қўйилиши унинг истеъмолини тўхтата олмайди

Барча жамиятларда спиртли ичимликларнинг савдосига қаттиқ талаблар қўйилган. Бундай чоралар одамларни спиртли ичимликлар истеъмол қилишларини камайтириш учун кўрилган, чунки унинг истеъмолини жуда кўплаб давлатларда тақиқлашнинг иложи бўлмади. Бунга сабаб, ўша давлатларнинг капитализм тузуми асосида бошқарилишидир. Капиталистик ақида инсонга мутлақ эркинлик беришини даъво қилар экан, қандай қилиб спиртли ичимликларни истеъмол қилишни тақиқласин ахир?

Бу мавзуга қўл уришимизнинг сабаби шуки, яқинда Ўзбекистонда шу бўйича қарор қабул қилинганлиги ҳақида эълон қилинди:

Ўзбекистон Республикаси Президенти вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёев “Алкоголли маҳсулотлар билан чакана савдо қилиш қоидаларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги қарорни имзолади. Эндиликда:

— савдо автоматлари орқали;

— болалар ўйинчоқлари, конфетлар ёки болалар ассортиментига кирувчи бошқа товарларни имитация қилувчи (шуларга ўхшатиб ишланган бўлса) алкоголли маҳсулотларни сотиш тақиқланади.

Бундан ташқари, савдо қилинаётган жойларда йигирма ёшга тўлмаган шахсларга уни сотишга йўл қўйилмаслиги, шунингдек алкоголли маҳсулотларнинг инсон соғлиғига зарарли таъсири тўғрисидаги огоҳлантирувчи ёзувлар бўлмаган ҳолларда;

алкоголли маҳсулотларнинг тарасида алкоголли маҳсулотларни истеъмол қилиш инсон соғлиғига зарарли таъсир қилиши тўғрисида матн ва (ёки) расм шаклидаги тиббий огоҳлантириш мавжуд бўлмаган ҳолларда ҳам уларни сотиш мумкин бўлмайди.

Яна бир қўшимчага кўра, “Алкоголли маҳсулотлар билан савдо қилаётган сотувчи йигирма ёшдан кичикроқ кўринган харидордан унинг ёшини тасдиқловчи ҳужжатни кўрсатишни талаб қилиши, ҳужжат мавжуд бўлмаган тақдирда эса алкоголли маҳсулот сотишни рад этиши шарт”. (ОАВлар)

Аввало, юқоридаги фикрни охирига етказиб қўяйлик. Капитализм инсон мутлақ эркин бўлиши керак, деб даъво қилар экан, инсон қандай хоҳласа, шундай яшашга ҳаққи бор, дейди. Масалан, у хоҳласа спиртли ичимлик ичсин, хоҳласа ичмасин. Фақат бундай ичимликларнинг инсон соғлиғига зарар эканлиги ва шунга ўхшаш зарарли таъсирлари унга эслатиб қўйилади. Яъни уни истеъмол қилиш ёки қилмаслиги инсоннинг ўзига ташлаб қўйилади. Шунингдек, вояга етмаган болаларга уни сотишни тақиқланиши ҳам шундай чораларнинг биридир, бироқ белгиланган ёшга кирганидан сўнг улар ҳам уни бемалол сотиб олишлари мумкин бўлади. Хўш, бундай чоралар билан спиртли ичимликлар истеъмолини тугатса бўладими? Албатта йўқ. Нари борса озгина камайтириш мумкиндир, бироқ мутлақо тугатиб бўлмайди. Бундан ташқари, Ўзбекистондаги ҳозирги тузум буни хоҳламайди ҳам, чунки спиртли ичимликлар савдосидан жуда катта фойда олаётган шахслар оғзидаги ошларини бериб қўйишга ҳеч ҳам рози бўлмайдилар.

Ислом тузумида спиртли ичимликлар ва инсон ақлини кетказадиган ҳар қандай нарсаларга умуман ўрин йўқ. Аллоҳ Ўз каломида шундай дейди:

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالآنصَابُ وَالآزْلاَمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ  *إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنْ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنتَهُونَ

– „Эй мўминлар, ароқ (маст қиладиган ичкилик ичиш), қимор (ўйнаш), тиклаб қўйилган бутлар (яъни, уларга сиғиниш) ва чўплар (яъни, чўплар билан фолбинлик қилиш) шайтон амалидан бўлган ҳаром ишдир. Бас, уларнинг ҳар биридан узоқ бўлингиз, шояд нажот топсангиз! Ароқ, қимор сабабли шайтон ўрталарингизга буғзу адоват солишни ҳамда сизларни Аллоҳни зикр қилишдан ва намоз ўқишдан тўсишни истайди, холос! Энди тўхтарсизлар!“. (Моида  90-91)

Шу ва бошқа оятлардан кўриниб турибдики, маст қилувчи ҳар қандай нарса қатъий ҳаром қилинган. Шунга кўра, Ислом тузуми татбиқ қилинадиган Халифалик давлатида бундай ичимликлар истеъмоли тақиқланади. Инсон соғлиғига зарарлиги ёки 20 ёшга тўлмаганлиги учун эмас, балки Аллоҳ ҳаром қилганлиги учун тақиқланади.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Фаррух

03.10.2016й.