بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Судандаги фуқаролар исёни

Муҳаммад Жоме (Абу Айман) қаламига мансуб

Электрон алоқа тармоқларида фаоллар 2016 йил 27 ноябр якшанба кунидан бошлаб Суданда уч кунлик фуқаровий исён ўтказишга даъват қилишди. Бу даъват давлат томонидан ёнилғи маҳсулотлари нархини 30 %га кўтарилиши, Халқаро Валюта Фонди кўрсатмаларига итоат қилиб, дори-дармонлар нархининг ҳам оширилиши ортидан янгради. Дарҳақиқат, дори-дармон миллий кенгаши чиқарган прейскурантга мувофиқ айни маҳсулотлар нархи ортиб кетди. Бу эса дориларнинг доллардаги баҳосини (6.5дан 15.8гача) 200 % ёки ундан кўпроққа эркинлаштириш ортидан юз берди. Ўз навбатида, бу одамлар орасида кучли ғазаб ва норозилик келтириб чиқаргани яққол намоён бўлиб турибди. Масалан, айни кўтарилиш сабабли Хартумдаги бир неча дорихоналар дори-дармон нархининг эркинлаштиришга норозилик сифатида эшикларини ёпиб олишди. Шунингдек, Судандаги халқаро авиокомпанияси чипталари нархи ҳам 150 %га ошди ва шубҳасиз, бу товарлар, хизмат кўрсатишлар баҳосини ҳам одатдан ташқари равишда ошишига таъсир қилди.

Шу ва бошқа сабаблар туфайли исёнга бўлган даъват турли гуруҳларнинг қўллаб-қувватловига эришди. Фақат динларидан дунёларини афзал кўрган ва режимдан манфаатдор бир гуруҳ кимсаларгина қабул қилмади.

Аввалдан профилактик ҳаракатлар орқали исён чиқишини олдини олишга уриниб келган ҳукумат реакциясидан исёнга бўлган чақириқнинг қанчалик кучли ва таъсирли бўлганини кўриш мумкин. Мисол учун Федерал Соғлиқни сақлаш вазири Абу Қирда 2016 йил 25 ноябр жума куни ўз идорасида шошилинч матбуот конференцияси чақирди ва унда дори-дармон миллий кенгаши чиқарган прейскурант бекор қилинганини, нарх-наволарга оид (унинг даъвосича) йўл қўйилган хато сабабли кенгаш бош котиби ишдан олинганини эълон қилди. «Нарх-навони ошириш шарт бўлганлигини, бироқ прейскурантда келтирилган даражада бўлмаганини, уни қайта кўриб чиқиш лозимлиги шундоқ маълум экани»ни таъкидлади. Сўнг таълим вазирлиги томонидан мактабларга мурожаатнома чиқарилиб, барча газеталарда чоп этилди. Мурожаатномада якшанба куни (1 ноябр) ўқув куни экани, мактаблар учун дам олиш кун эмаслиги таъкидланди. Шанба кунги газеталарда ҳам молия вазирлиги Конституциячилар бюджетини камайтиргани, автомобиллар импортини тўхтатгани нашр қилинди. Хавфсизлик хизмати эса бир нечта газеталар ва телеканалларни ёпиб қўйди.

Исёнга чақириқ одамларга ўз таъсирини кўрсатиб, кўпчилик ишга чиқмади, кўплаб ўқувчи мактабга бормади. Бу ё исённи қўллаб-қувватлашнинг ёки айримлар ваҳима қилган тўполон чиқишидан қўрқувнинг ифодаси бўлди. Айрим университетлар дарвозаларини ёпиб олди ёки қия очди. Кўчалардаги ҳаракат сийраклашиб, худди байрам ёки расмий ҳордиқ кунига ўхшаб қолди. Ҳақиқатдан ҳам ушбу фуқаролар исёнига даъват ҳамма ерда одамлар шов-шувини пайдо қилди, оилаларда шу ҳақда гапириладиган бўлди. 1989 йилдаги Инқоз режими инқилобидан буён ҳеч бир исёнга даъват бу сафаргичалик таъсирли ва кучли бўлмаган эди.

Ушбу фуқаролар исёнига бўлган чақириқларга нисбатан суданлик ёшлар реакцияси Башир режими учун катта таҳдид ҳисобланади. Зеро, бу навқирон гуруҳни назорат қилиб бориш ва тартибга солиб туриш қийин. Чунки ёшлар сони кўп ва улар ижтимоий тармоқ билан изчил алоқа қиладилар, айниқса, дуч келаётган тангликка нисбатан уларда безовталик ҳаракатлари яққол намоён бўлиб туради. Танглик сабаби эса, давлатнинг Жануб ажрагандан сўнг иқтисодий вазиятни яхшилашга омади чопмаганидандир. Шу билан бирга, ёшлар дуч келаётган қийинчиликлардан бири яхшироқ иш топиш муаммоси… олдиларида яхшироқ иш топиш таниш-билишчилик билан топиш ёки иш излаб Европага чиқиш учун жонни қил устига қўйиб, ўлим қайиқларига миниш танлови бор, холос.

Ҳукумат шундай вазиятни ўнглаш ўрнига, раҳбарларнинг ҳазм қилиш қийин бўлган баёнотлари билан одамларни провокация қилишда давом этмоқда. Адлия вазирлиги чиқиб олиб, юртда сиёсий маҳбусларнинг борлигидан хабари йўқлигини айтиши бундай баёнотларга мисол бўлади. Ҳолбуки, алоқа тармоқларида ҳамда одамларнинг ўтиришлари ва баҳс-мунозараларида ҳибсга олиш амалиётлари ҳақида гап-сўз бўлмоқда… Шундай гап-сўзлардан бири, Ҳизб ут-Таҳрир ёшларининг ҳибсга олиниб, уларга сохта айбловлар қўйилаётгани, бундан уларнинг иродаларини синдириш кўзлангани ҳақидаги хабар. Одамларни провокация қилувчи баёнотлардан яна бири, юртни тартибсизликлар ва исёнга чақириқлар бўлаётган бир аҳволда қолдириб кетган президентнинг узоқда туриб олиб, «бу исён миллион фоиз омадсиздир», дейишидир. Айни баёнотни у Бирлашган Амирликда чиқадиган «Халиж» газетаси билан ўтказган мулоқоти чоғида айтди. Молия вазири ҳам «Дори-дармонларга қўллаб-қувватловни қайтаринг номли кампания ортида манфаатдор кимсалар турибди», дея баёнот берди. Бу ва бошқа баёнотларнинг ҳаммаси ўзида фиръавнча йўлни гавдалантиради, муғомбирликда устаси фарангларни намоён қилади.

Фуқаролар исёни илғор, гўзал услуб бўлиб, золим ҳукмдорларни ғазаб оловида ёндиради, ўз фуқароларидан ўч олишга одатланган бундай раҳбарларни ўч ололмайдиган қилиб қўяди. Шунингдек, бу нарса одамларнинг онгли бўлиб қолганларига, улар ҳуқуқларини талаб қилишнинг янгича турларини ўйлаб топишга моҳир бўлиб кетганларига ҳам далолат қилади. Бундай услуб қўллаётганларига сабаб, улар 2013 йил сентябрда ёнилғи маҳсулотлари нархини ошириши ортидан намойиш қилиб, давлатни муҳосаба қилиш, ундан ишларини бошқаришни ва қийинчиликлардан фориғ этишни талаб қилишганда ҳукумат уларни ўлдирган эди. Исёндан мақсад, кўпчилик ҳукуматга босим ўтказишга уринаётган бўлса, баъзилар юртда инқилоб ясашга ҳаракат қилаётган кўринади. Лекин аслида, бу ҳаракатдагилар асосий пунктлар тўғрисида онгли бўлмоғи даркор, акс ҳолда, уларнинг саъй-ҳаракатлари Ғарбдаги сиёсат савдогарлари ва уларнинг малайлари томонидан худди араб баҳори каби ўғирлаб олиниши мумкин. Бу ўғирликларнинг ҳаммаси Ғарб режаси, жосусликлари билан амалга ошганига асло шубҳа йўқ. Мўмин эса бармоғини битта тешикдан икки марта чақтирмайди! Бас, одамлар қуйидагиларни албатта билиб олсинлар:

Аслида, жиддий ҳаракат бузғунчи режимни ўзгартириш учун бўлади, чунки иллат асоси ва бало сабабчиси шу режимдир.

Ўзгартириш Ислом учун, унинг башариятдаги барча муаммоларни ҳал этишга қодир, деган сифатда бўлиши шарт. Бу эса Исломнинг саҳоватли ва марҳаматли улуғ аҳкомларини татбиқ қилиш билан, татбиқ қилганда ҳам шиорлар ёки орзу умидлар билан эмас, балки амалда, мукаммал татбиқ этиш билан амалга ошади.

Одамлар Исломнинг ягона давлати борлигини, у Пайғамбарлик минҳожи асосидаги рошид Халифалик давлати эканини чуқур муфассал билмоқлари шарт.

Одамлар Судан режими ва унинг гумашталарининг айни ҳаракатни жиловлашга уриниб, турли нопок воситалардан фойдаланишаётганини ҳам билмоқлари шарт.

Юқоридаги пунктлар ҳақида фикр бериш хавфсизлик камари ҳисобланади, бу фикр одамлар саъй-ҳаракатларини ўғирлаш ва нопок йўлга етаклашдан асрайди. Бизга бу борада араб баҳори яққол гувоҳ ва далил бўлади.

Демак, айни босқичда Уммат фарзандлари орасидаги холис инсонлар Уммат билан бирга бўлмоқлари шарт. Худди зобитлар ўз аскарлари билан бирга бўлиб, уларни нусрат ва эзгу ишга ва уларни мудофаа қиладиган йўлга сафарбар қилганлари каби ҳамда бугунги кунда энг кўп учраётган душман ва унинг ёрдамчилари ҳужумларидан огоҳлантиргани каби.

Ҳозирда мусулмон фарзандлари орасидаги баъзи фаоллар «#أعيدوا_الحكم_بالإسلام» (Исломий бошқарувни қайта барпо этинг) «#السودان_خلافة_راشدة» (Судан рошид Халифаликдир) каби ҳаштак тарқатдилар. Шу орқали Уммат онгини очишга, саъй-ҳаракатини тўғри йўлга йўллашга, куч-қудратини Умматнинг буюк лойиҳасини қўллаб-қувватлашга сафарбар этишга ҳаракат қилмоқдалар. Албатта, бу Умматнинг Пайғамбарлик минҳожи асосидаги рошид Халифалик барпо этиш лойиҳаси бўлиб, унинг барпо бўлишига Аллоҳ Таоло ваъда берган, Росулуллоҳ САВ башорат қилганлар. Бугун ушбу Халифалик тонги отмоқда, башоратлари кўринмоқда, номи улуғланмоқда ва буни кўзи очиғу қалби маразларгина кўрмайдилар. Аллоҳ Таоло бундай деди:

وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هُوَ ۖ قُلْ عَسَىٰ أَن يَكُونَ قَرِيبًا

«Ҳали улар: «У (кун) қачон бўлур?» деб (сўрайдилар), «шоядки яқиндир», деб айтинг!»                                                                                          [Исро 51]

Роя газетасининг 2016 йил 6 декабр чоршанба кунги 107-сонидан