Ҳукумат табиий газ ва электр энергияси нархларини кўтармоқчи

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Хабар: Ўзбекистонда энергоресурслар нархларини субсидиялаш (давлат ва маҳаллий бюджети маблағлари ёки махсус фондлардан жисмоний ва юридик шахсларга ажратиладиган ёрдам – таҳр.) амалиёти сақлаб қолинган ҳолда, ижтимоий истеъмол нормаси жорий этилади.

Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш, Молия ҳамда Энергетика вазирликлари энергетика соҳасини ислоҳ қилиш масалалари бўйича эълон қилган пресс-релизда таъкидланишича: 

“Энергия истеъмол қилишнинг ижтимоий нормаси деганда аҳоли томонидан имтиёзли тариф бўйича тўланадиган маълум миқдордаги энергия тушунилади. Муайян белгиланган миқдоргача нисбатан пастроқ (имтиёзли) нархда, бу миқдордан ошиғи эркин бозор нархида сотилади”.

Вазирликлар расмий баёнотида Ўзбекистонда газ ва электр энергияси учун қандай миқдорда ижтимоий норма белгиланиши аниқ айтилмаган. (Озодлик, 18.05.2022й)

Изоҳ: Бундай ижтимоий норманинг ёрқин мисоли сифатида Қирғизистонда амал қилаётган электр энергияси тарифларини келтиришимиз мумкин. Қирғизистонда электр энергияси учун 700 киловатт-соатгача ҳар киловаттга 77 тийин, 700 киловатт-соатдан ошган ҳар бир киловатт-соат учун 2 сом 16 тийин тўлов жорий қилинган. Ижтимоий норма киритилишидан аввал қирғиз халқи электр учун арзонроқ ҳақ тўлар эди. Кўриб турганимиздек, ижтимоий норма киритилганидан сўнг электр нархи қимматлашди. Шундай ишни энди ўзбек режими ҳам амалга оширмоқчи бўляпти. Бундан аввалроқ нархлар паст бўлса, ушбу соҳага инвестиция жалб қилишнинг қийин бўлиши тўғрисида Энергетика вазирлиги баёнотида билдириб ўтилганди. Демак, нархларни кўтаришдан мақсадларидан бири ушбу соҳанинг инвестициявий жозибадорлигини ошириш кўзланган. Шундай қилинса четдан риболи қарзлар ва инвестициялар олиш осонлашади. Қарз берувчи чет давлатлар ва халқаро молиявий ташкилотларнинг асосий талабларидан бири ҳам мана шу – нархларни кўтариш ҳисобланади.

Бундан ким зарар кўради? Ушбу ошган нархларни ким тўлайди? Ҳеч шубҳа йўқки, яна қора қозонини базўр қайнатиб ўтирган халқ тўлайди. Бизнинг ички ишларимиз йирик давлатлар ва халқаро молиявий ташкилотларнинг қош-қовоғига қараш билан бошқарилар экан, халқимиз ҳеч қачон ўз бойликларидан фойдалана олмайди. XXI асрда яшаётган бўлса-да, қишнинг совуқ ва изғиринли кунларини таппи ёқиш билан илитишга маҳкумликдан қутула олмайди. Бундай даражадаги хорлик бошқарувнинг Исломга асосланмаётганидан келиб чиқмоқда. Ислом аҳкомлари асосида бошқариладиган давлатда газ, электр каби табиий ресурсларга умумий мулк деган эътиборда қаралади ва бу бойликлар барча мусулмонларга тегишли бўлади. Ҳизб ут-Таҳрирнинг “Халифалик давлатида моллар” китобида шундай сўзлар келади:

“Иккинчи: Умумий мулкни унинг киримларига эга бўлган мусулмонларга тарқатиш: Бунда халифа муайян шакл билан чекланмайди. Халифа сув, электр, нефт, газ каби мусулмонлар ўз уйларида, бозорларида муҳтож бўлган нарсаларнинг барчасини бепул тарқатиши жоиздир. Халифа мусулмонларга жамоат мулки фойдаларининг нақд пулини тарқатиши жоиз бўлгани каби, нақд жамоат мулкини ўз таннархига ёки бозор нархи билан сотиши ҳам жоиздир. Буларнинг ҳаммасида халифа мусулмонларга яхшилик ва манфаат бор деган раъйи асосида иш юритади”.

Ислом газ ва электр каби бойликларга давлат ёки шахсларнинг эгалик қилишини ман қилди. Бу билан ушбу бойликлар уларнинг ҳақиқий эгаси бўлган умматга адолатли тақсимланишини кафолатлади. Шунинг учун ҳам мусулмонлар яна Исломига қайтиб, унинг ҳукмларини давлат даражасида татбиқ бўлишига эришмагунларича ҳозирги хорлик ва қолоқликдан асло қутула олмайдилар.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Фаррух

23.05.2022й