Қуръон боғларига саёҳат

بسم الله الرحمن الرحيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

 Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

 Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандаларининг ҳидоят топишлари учун дастур қилиб берган Аллоҳга Унинг Ўзига муносиб мақтов ва хамдлар бўлсин. Ушбу Китобни умматга энг олий кўринишда чиройли етказган, ушбу Китоб мўъжизалиги билан у зотнинг Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

 Ушбу рукнимизнинг ўтган сонида Бақара сурасининг 102 – 103 оятларини ўрганган эдик. Қуйида мазкур суранинг давомини кўриб чиқишда давом этамиз.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَقُولُواْ رَاعِنَا وَقُولُواْ انظُرْنَا وَاسْمَعُوا ْوَلِلكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ * مَّا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلاَ الْمُشْرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْكُم مِّنْ خَيْرٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَاللّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

 “Эй иймон келтирганлар! “Роъина” деманглар, “унзурна” денглар ва тингланглар. Ва кофирларга аламли азоб бўлур.  Аҳли китоб ва мушриклардан бўлган кофирлар сизларга Роббингиздан яхшилик туширилишини ёқтирмайдилар. Ва ҳолбуки, Аллоҳ Ўз раҳматини кимга хоҳласа, ўшанга хос қилади. Аллоҳ улуғ фазл эгасидир”. (104 – 105)

 Тафсир:

1 – Агар бир сўзнинг истилоҳий маъноси яъни, хос урфий ҳақиқати бўлиб, уни ишлатишга бир воқе мавжуд бўлса, шаръий ҳукм унинг луғавий маъносини эмас, истилоҳий маъносини босиб кетади. (رَاعِنَا ) сўзи арабча сўз бўлиб, бизни риоя қил, бизга муҳлат бер (яъни, биз учун шошма) маъноларини англатади. (انظُرْنَا ) сўзи ҳам айнан шу маъноларни билдиради. Лекин яҳудлар (رَاعِنَا ) сўзини сўкиш, ҳақоратлаш маъноларида ишлатишади. Мусулмонларнинг Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга мурожаат қилишда шу сўзни ишлатишларидан фойдаланишди. Ўзлари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга мурожаат қилишда худди шу сўзни бошқачароқ талаффуз қилиб, уни сўкиш, ҳақоратлаш маъносида ишлатишарди. Шунинг учун мусулмонларга шу сўзни ишлатишни тақиқловчи мана шу оят нозил бўлди. Чунки бу сўз янги маънони англатадиган истилоҳга, хос урфий ҳақиқатга айланганди. Шаръий ҳукм бундай сўзларнинг луғавий маъносини эмас, истилоҳий маъносини босиб кетади.

2 – Шундан сўнг Аллоҳ Таъоло бу оятда (وَاسْمَعُواْ ва қулоқ солинг!) дейди. Яъни, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг яқинроғига бориб, у киши айтаётган гапларни яхшилаб эшитиб олинглар. Токи, ортиқча изоҳ сўрашингизга ҳожат қолмасин. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг гапларини қабул қилиш ва итоат этиш қулоғи билан тингланглар.

Аллоҳ оятни “кофирлар учун аламли азоб бор”, деган гап билан якунлаяпти. Бу ердаги маърифага (мутлақ бир сўзни аниқ бир кўзда тутилган маънога олишни маърифа дейилади) айлантирувчи алиф-лом (аниқ артикл – инглиз тилидаги the артикли каби) таниқликни ифодалайди. Яъни, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламни сўкиш, ҳақоратлаш учун (رَاعِنَا ) сўзини айтаётган (لِلْكَافِرِينَ кофирлар учун) яъни, яҳудлар учун аламли азоб бордир.

 3 – Аллоҳ Таъоло бизга хабар беряптики, аҳли китоб ва мушриклардан иборат бўлган кофирлар Аллоҳ улардан бошқага ваҳий юборишини истамайдилар. Ўзларини ваҳий юборилишга энг ҳақли бўлган одамлар, деб ҳисоблайдилар. Шунинг учун улар сизларга ҳасад қиладилар, душманлик қиладилар. Негаки, Аллоҳ Ўзининг раҳмати ва ваҳийсини сизларга хослади. Бу ерда улар кутилаётган пайғамбар ўзларидан яъни, яҳудлардан бўлади, деб ўйлаганликларига ишора бор. Шунинг учун пайғамбар бошқалардан бўлиб қолгач, унга ҳасад қилишди, душман бўлишди, уни инкор қилишди.

Аллоҳ бу оятни пайғамбарликни Ўзи истаган кишига хослашини ва бу ишнинг яъни, пайғамбарликнинг берилиши Аллоҳ томонидан бўлган буюк фазл эканини баён қилиш билан якунлади.

مَّا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلاَ الْمُشْرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْكُم مِّنْ خَيْرٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَاللّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

 “Аҳли китоб ва мушриклардан бўлган кофирлар сизларга Роббингиздан яхшилик туширилишини ёқтирмайдилар. Ва ҳолбуки, Аллоҳ Ўз раҳматини кимга хоҳласа, ўшанга хос қилади. Аллоҳ улуғ фазл эгасидир”.

Кофирлар сизларга Аллоҳнинг яхшилиги-ваҳийси тушишини ёқтирмайдилар, лекин Аллоҳ Таъоло ваҳийни сизларга нозил қилади.

 Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

27.10.2017й