Ўзбекистон “Газпром”дан газ сотиб олишни бошлади
Ўзбекистон “Газпром”дан газ сотиб олишни бошлади
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Хабар: Россиянинг “Газпром” ширкатига газ сотиб келаётган Ўзбекистон энди сотувчидан харидорга айланди. Бу ҳақда “Интерфакс” агентлиги газ сотувчи концерн ҳисоботидаги маълумотларга таянган ҳолда хабар қилди.
Ҳисоботга кўра, 2018 йилда Ўзбекистон “Газпром”га 3,8 миллиард м3 газ сотган, 2019 йилда 4,9 миллиард м3 га етган. 2020 йилдан эса, газ сотишни тўхтатган. 2021 йилнинг илк чорагида Ўзбекистондан “Газпром”га газ сотилмаган.
Аксинча, “Газпром” 2020 йилдан бошлаб Ўзбекистонга туркман газини сота бошлаган. Ўтган йилда Ўзбекистонга 0,9 миллиард м3, 2021 йилнинг биринчи чорагида 1,5 миллиард м3 газ етказиб берилган. “Газпром экспорт” МЧЖ бош директори Елена Бурмистрованинг изоҳлашича, бунга Ўзбекистон ичида табиий газга бўлган эҳтиёжнинг ошгани сабаб бўлган. (Интерфакс, 21.06.2021й)
Изоҳ: Ўзбекистон табиий газ захираларига бой бўлган юрт ҳисобланади. Маълумот учун, Ўзбекистонда 2018 йилда 55.2 млрд м3, 2019 йилда 54.4 млрд м3 табиий газ қазиб олинган. Маълумотларга кўра, табиий газ захираси 1.5 трлн м3 ни ташкил қилади. Энергетика вазири Алишер Султоновнинг “Америка овози”га берган интервьюсида айтишича, юрт аҳолисининг бир йиллик табиий газ истеъмоли 45 млрд м3 ни ташкил қилади. Агар “Газпром”дан сотиб олиниши бошланган табиий газ ички истеъмол учун мўлжалланган бўлса, унда ҳукумат халқ манфаати учун қайғуряпти, деган тасаввур пайдо бўлиши мумкин. Бироқ бу нотўғри хулоса бўлган бўларди. Юқорида келтирилган фактларга кўра, яъни оддий математик ҳисоб-китоб қилиб кўрилса, Ўзбекистонда қазиб олинаётган газ аҳолини таъминлаш учун бемалол етади. Ташқаридан газ сотиб олишга эҳтиёж йўқ. Лекин воқеликда аҳоли орасида газ етказиб берилишидаги жуда кўп узилишлардан ва газ линияларидан тамоман узиб қўйилишидан норозилик кайфияти ҳали ҳам кучли даражада сақланиб турибди.
Шунинг учун ҳам “Газпром”дан сотиб олинаётган газ кўп саволларни келтириб чиқаряпти. Масалан, бу газ аҳоли учун сотиб олинаётган бўлса, унда ўзини гази бўла туриб нимага Туркманистондан тўғридан тўғри эмас, балки “Газпром” орқали қиммат нархларда газ сотиб оляпти? Ва бу газ ички истеъмол учунми ёки учинчи давлатга сотиш учунми? Албатта, бу саволларга қониқарли жавоб олиш қийин. Аммо шуниси аниқки, бундан юртда яшовчи одамлар ютқазади ва “Газпром” ютади. Чунки ушбу рус ширкати ҳеч қачон мусулмон халқ манфаатини ўйламайди, фақат ўзига манфаатли бўлган шартномалар тузади. Бундай ширкатлар билан шартнома тузиш юрт аҳолиси учун фақат зарар келтиради.
Аслида, ҳукумат мусулмонлар манфаатини кўзлаган ҳолда сиёсат юритиши лозим. Бундай иш Ислом низомини татбиқ қиладиган давлат бўлсагина амалга ошади. Чунки Исломий ҳукуматгина мусулмонларнинг манфаатига мос келадиган сиёсат юргизади, унга зид келадиган сиёсат эмас. Юқоридаги масала борасида тўғри ечим шуки, Ислом қонунларига кўра, газ конлари уммат мулкидир. Бунга Пайғамбаримиз ﷺдан ривоят қилинган ушбу ҳадис далил бўлади:
المسلمون شركاء في ثلاث،في الماء، والكلإ، والنار
“Мусулмонлар уч нарсада шерикдирлар: сув, ўт-ўлан ва оловда” (Аҳмад, Абу Довуд ва Ибн Можалар ривояти, саҳиҳ)
Шунга кўра, давлат уни биринчи навбатда ички эҳтиёж учун ишлатади, ортиб қолса сотиб, пулини мусулмонларга тақсимлаб беради. Агар эҳтиёж учун етарли даражада бўлмаса, ташқаридан сотиб олади. Мана шу Исломнинг оддий ва ҳаммага тушунарли бўлган ечимидир. Бу ўринда ҳеч қандай мураккаблик йўқ. Юқорида келтирилган маълумотдаги тушунарсиз ишлар ва энергетика вазирининг шунга алоқадор асоссиз гаплари мавжуд тузумнинг сунъий келтириб чиқарган муаммоларидан бошқа нарса эмас. Шундан хулоса қилиш мумкинки, барча муаммоларнинг манбаси айнан татбиқ қилинаётган бузуқ тузумнинг ўзидир.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Фаррух
01.07.2021й
