Ўзбекистонми ё Солиғистон?!

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Сўнгги йилларда ўзбек режимининг халқ бошига орқа-олдига қарамай солиқ солаётгани, борларини янада ошираётгани юқоридагидек сарлавҳа қўйишга туртки бўлди. Одамлар давлатнинг бундай солиқхўрлигидан безиллаб ҳам қолишди. Ҳукумат тарафидан қабул қилинадиган ҳар қандай қонун-қарорларни кучли хавотир билан қаршилайдиган бўлиб қолишди. “Шу нафас олаётганимиз учун солиқ тўламаяпмиз холос” деган киноялар бугун ҳақиқатга айланиб улгурди. Ҳақиқатдан ҳам нафас олаётган инсон борки, ҳамма у ёки бу турдаги солиқни тўлашга мажбур. Бунда унинг солиқ тўлашга қурби етиши ё етмаслигининг ҳеч қандай эътибори йўқ. Сўнгги кунларда қабул қилинган ёки қабул қилиниши кутилаётган қонунлардаги ўзгартиришларнинг ўзи ҳам бунга яққол мисол бўла олади.

Масалан, Ўзбекистонда қурилиш ойнасидан фойдаланиш натижасида юзага келадиган чиқиндиларни қайта ишлаш учун утилизация йиғими жорий этилмоқда. Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ишлаб чиққан қонун лойиҳасини 1 июл куни Қонунчилик палатаси депутатлари биринчи ўқишда қабул қилди. Бу янги солиқ турининг жорий этилишини анави агентлик қаёқдаги важ-карсонлар билан оқлагандек бўлди. Лекин бунга халқимиз ишонадиган даражада аҳмоқ эмаслиги уларнинг ёдидан чиққан кўринади. Ёки ўзини ўзи банд қилган ҳайдовчи ва курьерлардан ҳам 2 июлдан бошлаб даромад солиғи ундирилиши бошланишини олайлик. Ўзи улар Yandex Uzbekistan каби очкўз хорижий агрегатлар томонидан ноҳақ таланаётган эди. Энди бунга давлат ҳам шерик бўлишдан уялмаяпти. Давлат солиқ қўмитаси онлайн такси агрегаторлари ўзини ўзи банд қилган ҳайдовчилар ва курьерларнинг йиллик даромади 100 млн сўмдан ошган тақдирда, уларнинг даромадларидан автоматик тарзда солиқ ушлаб қолиш бошланишини маълум қилганди. Солиқ қўмитаси ўлганни устига тепгандек қилиб, бу уларни солиқларни ҳисоблаш ва тўлаш билан боғлиқ кераксиз оворагарчиликлардан халос қилади, демоқда. Буни қарангки, ҳукумат ўз фуқароларидан солиқ ундиришни енгил қилишда жуда тез ҳаракат қилади. Бироқ муаммоларига ечим беришга келганда эса, тепса тебранмас оғир тошга айланиб олади.

Ўзбек режимининг абсурд қарорларидан яна бири – фермер ва деҳқонларга ер солиғини уч баробар қилиб ҳисоблаш бўлди. Хабарларга кўра, фермер ва деҳқонлар “озиқ-овқат хавфсизлиги”ни таъминлаш, “тиллага тенг ердан” унумли фойдаланиш важи билан навбатдаги мажбуриятларга, жарималарга дучор қилинмоқда. Биринчи ўқишда бир гуруҳ депутатлар лойиҳага қарши бўлишди, лекин ҳужжат концептуал жиҳатдан қабул қилинди. Маълумки, фермер ва деҳқонлар Ўзбекистонда энг хорланаётган, энг ҳуқуқсиз касб эгаларидан бирига айланишди. Режим улар устида хоҳлаган ишини қилиб, хоҳлаганча эксплуатация қиляпти. Ва бунинг учун ҳеч ким жазога тортилмаяпти. Бечора фермер ва деҳқонларнинг ўз ташвиш ва муаммолари етмагандай, энди ҳукумат қўяётган қўшимча талабларни бажаришмаса, бу режим ҳар бир гектар ер учун 3 карра кўпроқ солиқ олиш билан таҳдид қиляпти. Ҳа, бу айнан таҳдид қилиш ҳисобланади. Бу ўзбек режимининг қишлоқ хўжалиги соҳасини қасддан фалаж аҳволга солишга уринишларидан бири, десак тўғри бўлади.

Энг эътиборли томони, солиқлар бир ёқлама, яъни фақат халқ гарданига тушадиган тарзда жорий қилиняпти ёки ошириляпти. Ҳукуматга яқин бўлган монопол компаниялар, хорижий ширкатларга эса қўша-қўша имтиёз ва енгилликлар бериляпти. Бу онгли равишда одамларни эзиш, камбағалларни қашшоқлаштириш, бойларни эса янада бойитишдан бошқа нарса эмас. Албатта, бунинг бош сабабчиси ўзбек режими халқимиз устида куч билан татбиқ қилаётган капиталистик демократия тузумидир. Бу тузумда давлат солиқхўр бўлишдан уялмайдиган, одамларга нуқул мушкулликлар туғдирадиган зараркунанда идорага айланиб қолиши амалий ҳаётда ҳам ўз тасдиғини топиб улгурди.

Солиқ турларини кўпайтириш ва уларни оширишга келсак, бундай “тавсия”лар ХВЖ, ЖБ каби халқаро ташкилотлар томонидан келмоқда. Жумладан, яқинда юртимизда бўлган анави ХВЖ миссиясининг якунлари бўйича ҳисоботи эълон қилинган эди. Ҳисоботга кўра, ХВЖ Ўзбекистоннинг солиққа тортиш базасини кенгайтириш ва солиқ тушумларини ялпи ички маҳсулотдаги улушини тиклаш бўйича чоралар кўришга чақирган. Бу қатор имтиёзларни бекор қилиш ва айрим солиқ турларини оширишни ўз ичига олади. Албатта, “имтиёзларни бекор қилиш” дейилганда очкўз монополист компанияларга берилган имтиёзлар назарда тутилмаяпти, балки халқ учун жуда чекланган, балки энг охирги имтиёзларга ишора қилиняпти. Бу ташкилот ўзбек ҳукуматидан ана шу арзимас имтиёзлардан ҳам халқимизни мосуво қилишни талаб қиляпти. Маълумки, ўзбек режими мазкур халқаро ташкилотлар йўриғига юриб келмоқда (аслида бундан бошқа чораси ҳам қолмаган). Азбаройи уларни ва улар ортида турган Америка каби кофир мустамлакачи давлатларни рози қилиш учунгина шундай қиляпти. Ўзининг эзилиб ётган, базўр тирикчилик ўтказаётган халқига раҳм-шафқат қилмаяпти. Бюджетни тўлдириш, миллиардлаган қарзларни узишдек оғир юкни уялмай боши қора меҳнатдан чиқмайдиган фуқаролари бўйнига юклаяпти.

Бироқ бундай зулму зўравонликка чидашга, хусусан, бемаъни солиқларни тўлашга мусулмон халқимиз мутлақо мажбур эмас. Чунки Ислом қонунлари бўйича давлат учун ҳозирги ношаръий солиқларни ундириш жоиз эмас. Исломда одамларга ноҳақ солиқ солиш қатъиян ҳаром қилинган бўлиб, бу уларга нисбатан зулм қилиш, деб эътибор қилинади. Зулм эса қиёмат кунининг зулматидир. Бу борада Росулуллоҳ ﷺ шундай деганлар:

لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ صَاحِبُ مَكْسٍ

“Солиқ йиғувчи жаннатга кирмайди”.

Яна шундай дедилар:

لَا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إلَّا بِطِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ

“Мусулмоннинг моли мамнуният билан берсагина ҳалол бўлади”.

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Форуқ

08.07.2025й