НИКОҲ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
НИКОҲ
Исломда ижтимоий алоқалар туркумидан
6-қисм
Рукнимизнинг ўтган сонларидан бошлаб, жамиятдаги долзарб ижтимоий масалалардан бири бўлган никоҳ мавзусини бошлаган эдик. Бугун ҳам ушбу никоҳ бобига оид бўлган масалалардан бири, эркак ва аёл томонидан тузилажак битим (аҳдлашув) хусусидаги фикримиз билан давом эттирамиз.
Қачонки эркак билан аёл турмуш қуришга келишишса, никоҳ битимини тузишлари керак. Зеро, никоҳ фақат шаръий битим билангина никоҳ бўлади. Улар бир-бирларидан баҳраманд бўлишлари ҳалол бўлиши учун ва никоҳ аҳкомлари кучга кириши учун никоҳ шариат аҳкомларига мувофиқ тузилган шаръий битим билангина ҳақиқий никоҳ бўлади. Модомики, бундай битим бўлмас экан, гарчи эркак ва аёл узоқ муддат бирга яшаган бўлсалар ҳам, никоҳлари никоҳ бўлмайди. Шундан маълумки, икки ошиқ-маъшуқларнинг эр-хотинлар қўшилгандек қўшилишлари никоҳ, деб эътибор қилинмайди, балки зино ҳисобланади. Ҳамда икки эркакнинг ўзаро бирга яшашга келишиб жамланиши ҳам никоҳ, деб ҳисобланмайди, балки баччавозлик, деб эътибор қилинади.
Маданий (фуқаролик) никоҳ эса, ўзаро бирга яшашга, ажралишга ва бунга алоқадор ишларга – нафақа, фойдаланиш ҳуқуқи, уйдан чиқиш, аёлнинг эркакка, эркакнинг аёлга итоат қилиши ёки мана шунга ўхшаш ишлар хусусида эркак ва аёл ўртасида тузиладиган иттифоқ (ўзаро келишув)дир. Шунингдек, бу иттифоқда фарзандлик ва ўғил кимга, қиз кимга бўлиши каби ишларга ҳамда бирга яшаш ёки бирга яшамасликка алоқадор мерос, насаб каби ишларга ўзаро келишилган шартлар ва ўз зиммаларига олган масъулиятларга биноан эркак ва аёл келишиб олишади.
Шунга кўра, маданий никоҳ қуруқ никоҳ иттифоқи эмас, балки у никоҳни ҳам, унга алоқадор насл-насаб, нафақа, мерос ва бошқа ишларни ҳамда эр-хотиннинг ҳар иккисига ёки улардан бирига бошқасини тарк этиши жоиз бўладиган ҳолатларни, яъни талоқ (масаласи)ни ўз ичига олувчи иттифоқдир. Бу иттифоқ ҳар бир эркакка ҳар қандай аёлга уйланишга ва ҳар бир аёлга ҳар қандай эркакка турмушга чиқишга, ҳар бир ишда улар рози бўладиган ёки улар хоҳлайдиган ўзаро иттифоқ (келишув)га биноан тўлиқ эркинлик беради.
Мана шундан маълум бўладики, бундай маданий никоҳ шаръан жоиз эмас. Унга асло никоҳ иттифоқи сифатида қаралмайди ва никоҳ битими, деб ҳисобланмайди. Чунки бундай маданий никоҳнинг шаръан ҳеч қандай қиймати йўқ.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим
28.03.2019й.
