بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Зулм исённи келтириб чиқармайди, балки зулмни хис қилиш исёнга олиб келади !

Бугунги кунда Ўзбекистон ахолиси зулмкор хукуматга итоат қилиб, энг хор холатда яшаётган ва бу воқеликни ахолининг кўпчилик қисми хис қилиб турган бўлсада, мана шу воқеликни ўзгартириш керак дейдиганлар жуда кам топилади. Ўзларининг хор эканликларини жуда яхши биладилар, лекин ўзгартиришга келганда қўрқув устунлик қилади. Бу халқдаги қўрқув Каримовнинг бир неча йиллар давомида пешона тери қилиб топган энг катта ютуғидир. Ана шу ютуққа эришиш йўлида оммага бир неча фикрлар сингдирилди, мана шундай фикрлар оммада тушунчага айланди ва бу тушунчаларни қабул қилиб олган халқ ўзгаришга қадам қўйиш учун харакат қила олмайдиган бўлди. Айтиб ўтганимиздек аслида барча бу зулм ва хорликларни хис қилиб турибди, лекин қўрқув ва алдов билан сингдирилган тушунчалар халқни ўзгартириш учун бўладиган харакатга шижоатини тўсмоқда.  

Омма орасида бундай тўсиқ бўладиган тушунчалардан кўп тарқалгани “Нима бўлганда ҳам тинчмизку” деган халқнинг онгига ўрнашиб қолган тушунчадир. Келинг бугун мана шунга мос тушадиган бир хикояни сизларга хавола қилсак.  

Бобур оиласи билан янги уйга кўчишда, отасининг имкониятидан келиб чиқиб қуриб берган уйдан шикоят қилган, хатто оталарига ёрдам берган акаларининг олдида отасига ўдағайлаган эди. Мана йигирма йилдан ўтибдики, хонадоннинг ташқи кўринишида деярли ўзгариш бўлмаган, Бобур бунга аҳамият ҳам бермас, лекин хотини бу холатдан қийналар, эрига тушунтиришга харакат қилгани билан бефойда эканлигини яхши биларди. Бобурнинг характерини билган аёл оиладаги кўп холатларга ўзини бефарқдай тутар эди, лекин фарзандлар катта бўлиб, бундай муаммолар тез – тез кўтариладиган бўлиб қолди. Дадаларига айтишга журъат қилишмасада оналарига оилалари тўғрисида кўп ачиниб гапиришарди.

Бобур аввалдан кўп ичар, аёлини калтаклар, беъмани аёллар билан айш қиларди. Катта фарзандлари Акмал онасига ўхшаб, камгап ва тобе холатда катта бўлди, кейинги фарзандлари Икром эса, ёшлигидан урушқоқ отасидан кўп калтак еб ўсди. Кенжалари қиз бўлиб, оиладаги холат Хамиданинг характерига анчайин таъсир кўрсатган, мактабда ўқиётган вақтларида ҳам бир зумда йиғлаб юборар эди. Икром шахарда ишлар, уйдан алохида яшаётганига анча бўлган бўлсада онаси, акаси, синглисини ўйлаб хар доим ишлаб топган пулини олиб келиб берар эди. Акмал ўзларининг туманидаги дехқон бозорда арава тортар, ёши катта бўлиб қолганига қарамай хали уйланишни ўйламасди. Хамида дугоналанрига қўшилмай катта бўлди, шунинг учун мактабни тугатдию кўчага чиқмай қўйди. Синфдош дугоналари бир икки давраларга чақиришди, унамаганидан кейин чақирмай қўйишди, хозир Хамидани бор йўқлиги ҳам уларни қизиқтирмай қўйган, гохида бирортаси эслаб қолмаса. Умумий тарзда оила нима учун яшаётганликларини билишмас, Икромнинг гохо туғилиб қоладиган режаларини хисобга олмаганда бирор янгиликка интилиш, хатто орзу, умид ҳам қилишмас эди.

Хуллас оилада асл муаммо оталарини рози қилиш эди, яъни оталарини айшига яраша маблағ топилиб, оталари кайф сафо қилиб юрса ҳам уйда кам бўлса, улар учун мана шу яшашдан мақсадга айланган эди.

Хар доим Икром келганида ота кўчада бўлар, улар деярли учрашишмас, уйдагиларга ҳам шу маъқул эди. Чунки бир сафар отасининг жахлини чиқарган Икром бақириб айтилган фахш сўзлар билан сийланиши етмаганидек, отилган пичоққа нишон бўлиб қолишига озгина қолган эди. Бу жанжалнинг асосий сабаби аввалги сафар Икром келганида оилага харажат қилиб олганлиги бўлганди. Улар асосан Акмал олиб келадиган харажатга кун кўрар эдилар, у хар доимги харажат миқдорини, бунга хеч нарса қўшиб олинмаслиги кераклигини яхши билар эди. Чунки агар пулни чўғи озгина камайса отасидан “эсдалик” бўлиб қолган бошидаги чандиқ яна кўпайиши мумкинлигини хар доим ёдида тутарди.  

Шу воқеа бўлганида Акмалнинг бошидан жарохат олганини кўрган Икром махалла оқсоқолига шикоят қилган эди. Кейинги сафар уйларига келаётганида, махалла гузарларида оқсоқол билан дадасини ароқ ичиб ўтирганини кўрганидан кейин у бефойда иш қилганлигини тушунганди.

Икром бу сафар ҳам қўлида харажат билан кириб келди, буни кўрган оиладагиларнинг юраги қаттиқ дукиллашни бошлади, хатто акаси билан ўтиришиб хол ахвол сўраб олишганларидан кейин “Шуни бекор қилибсанда нима кераги бор эди” деди, бундан жахли чиққанлигини билдирмасдан Икром “Хамидани туғилган кунику бугун ака, шунга оилавий байрам қилайлик дегандим” деди. Она ичишни бошлаган чойини томоғига бир нарса тиқилгандек ича олмади. Уйдагиларни, хатто Хамиданинг ўзини ёдидан кўтарилган туғилган кун аслида умуман нишонланмаган эди. Хамидани хурсанд бўлиб табриклашар, лекин хадиклари сўнмаган, қандай чора кўриш керак экан дея ўйланишарди. Шунда Акмал “Она халиги пулдан қўшиб қўяқолайлик” деди, Икром “Қанақа пул” деб хайрон бўлди. Акмал хар доим бозордан топган пулидан шошилинч вазиятларга дея онаси билан маслахатлашиб жуда кам миқдорда оталаридан яшириб олиб қолишар эди. Ана шу пул кўпайиб кўзга кўринадиган бўлиб қолган эди, Акмал шу пулни назарда тутаётган эди ва Икромга тушунтириб берар экан гапини тугатар тугатмас дераза ортидан эшитиб турган оталари хонага кириб келди. Харажат қилиб келингани етмаганидек, Акмалнинг қўлида яширилган пул турар эди.

Барчасидан хабар топган ота ҳаммаларини хақоратлашга ўтди, Икромга қараб “Сен яна ўзбошимчалик қилдингми?”, Икром ерга қараб туриб “Хамидани туғилган куни эди, шунга…” гапи чала қолди ”Ўзингча шахарликларга ўхшаб туғилган кун нишонлаябсанми? Бизга янгилик кўтариб келма, шунчадан буён нишонланмаган туғилган кун бундан кейин ҳам нишонланмайди, тушундингми?”, Икром индамади, Бобур ўғлига яқинроқ келди. Шу пайт она ўғлига дард тўла кўзлари билан, йиғи аралаш ялинчоғли охангда “Хўп дегин болам” деди, онанинг товуши шундай чиқдики бу сўзлар онанинг охирги илтимосидек, бу сўзлардан кейин она йиқиладигандек туюлди. Бу охангдан қўрқиб кетган Хамида онасининг ёнига бориб қўлидан ушлаб олди, Икром ҳам онасининг холига хавотирланиб, “Хўп” деди. Шундан сўнг ота Акмалнинг қўлидаги пулни олдида улфатлар билан кайфу сафо қилиш учун кўча томон юрди. Ўз хурсандчилигини яшира олмай, оёқ кийимини кияр экан, очиқ эшикдан қимирлашга ҳам қўрқиб турган уй ичидагиларга қараб, жилмайганча “Майли яхши қолинглар” деди.

Икром бу холатдан кейин йиғлаб юборди ва бир оздан сўнг жахли чиқа бошлади. Онасига қараганча Икром “Бизнинг айбимиз нима? Биз ҳам одаммизку, инсондек яшашимиз керакку, бу уйдан аллақачон бошимни олиб кетардим, сизлар борсизларда, дунёдан тўйиб кетдим” деди, Акмал укасига “Бўлди ука жахлинг чиқмасин, яхши кунлар келиб қолар, хаётимизга қара тинч яшаябмизку” деди.

Хикоямиздаги хатоларга банданинг ожизлиги дея эътибор қиласиз деган умиддамиз. Аллоҳ Ўз хукмлари билан инсонни инсонийликдан чиқиб кетмаслиги учун чегаралар қўйди. Бошимиздаги бу хорликларга чидаб туришнинг ҳам чегараси бордир, Аллоҳнинг чегарасини бузиб, бизларга зулм қилаётганларга шариат бўйича жавоб қилишимиз керак эмасми? Мусулмон дегани устидаги хар қандай хорликка чидайдиган дегани эмас, аксинча устидаги зулмга етарли жавоб бера олади деганидир. Аллоҳ Ўзининг рози бўладиган йўлидан адаштирмасин.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллох

23.06.2014й.

0

0