بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

АҚШ-Россия муносабатлари: «Ҳар доим паст ва хавфли»

Доктор Абдуллоҳ Рубин қаламига мансуб

Россия президенти Владимир Путин Америка элчихонаси мулозимларидан 755 нафарининг 1 сентябрдан бошлаб «Россия Федерациясида фаолиятини тўхтатиши» тўғрисида қарор қабул қилди. Бундай дипломатик тарангликка Трампнинг Россияга қарши бир қатор янги санкцияларни жорий қилиш тўғрисидаги қарорга имзо чеккани сабаб бўлди. Қарор Конгрессдаги Республикачилар ва Демократлар дохил жуда кўпчилик аъзолар томонидан қабул қилингани учун Трамп унга рози бўлишга мажбур бўлди. 3 август куни Трамп АҚШ-Россия муносабатлари «ҳар доим паст ва хатарли» эканидан шикоят қилди. Шунга қарамай, аҳвол бундан бошқачароқ. Чунки Америкадаги турли ҳукумат бўғинлари ўртасидаги муносабатлар, АҚШ-Россия муносабатларидан ҳам кучсиз. Бундан ташқари, Американинг Россияга қарши санкциялари ортида яширин мақсадлар бор.

Трамп конгресснинг янги санкция қарорларини таҳқирлаб, «сизларнинг конгрессга, яъни ҳатто соғлиқни сақлаш масаласида бирор нарса таклиф қила олмаган шахсларга раҳмат айтиш имконингиз бор!», дея кесатди. Бунга конгресс аъзоларидан Боб Коркер, Рон Жонсон каби ўзининг партиясидагилар жавоб қайтариб, бундан кўра Трамп Путинни айбласа бўларди, дейишди, Адам Киссинжер Путинни «Демократиямизга ҳужум қилган қотил диктатор», деди. Конгресснинг Россияга ишонмаслиги азалдан бор нарса. Совет Иттифоқи қулаши ортидан бу ишончсизлик бир оз ўзгарган эди, бироқ афтидан, Конгресснинг ўз президентларига бўлган ишончи бундан ҳам заифроқ кўринади. Шу боис ҳам конгресс Трампнинг Россия билан муносабатларни очиқдан-очиқ яхшилашни тўхтатиши лозимлиги тўғрисида қонун лойиҳасини чиқарди. Сенат билан Трамп ўртасидаги алоқалар жуда ёмон, шу боис ўтган ҳафта сенатор Жефф Флэйк ўзининг қадимги китобидан цитата келтириб, унда Республикачиларнинг Трамп билан бўлган иттифоқини «шайтон билан келишув», деб атади.

Шунингдек, конгресс Трампнинг Россия билан алоқалари борасида Роберт Мюллер томонидан олиб борилаётган тергов-суриштирувларга Трампнинг аралашишни бас қилиши тўғрисида ҳам иккита қонун лойиҳасини тақдим қилди. «Менимча, конгресс ўз ҳукмронлигини конституцияга мувофиқ таъкидлаб олмоғи ҳамда ҳукуматнинг тенг-баробар бўлими бўлиши жуда муҳим», деди Республикачилардан Жон Тьюн. Трамп маъмурияти билан конгресс ўртасидаги бундай тарангликни суд ҳокимияти билан разведка хизмати ўртасидаги тарангликка ўхшатиш мумкин. Зотан, Трамп ва унинг тарафдорлари янги маъмуриятга қарши тил бириктирув бўлаётганини даъво қилишяпти. Вакиллар палатасининг собиқ раҳбари Ньют Гингрич «Мен ҳам Мюллер каби давлатимизни энг ёмон аҳволида қолган, деб биляпман ва бу мени хавотирга солмоқда. Буни биз бир ҳолатга жуда ўхшатяпмиз, яъни адлия вазирлиги баъзан назоратдан чиқиб кетган ҳолларига гувоҳ бўлганмиз», деди.

АҚШ ҳукумати бўлимлари билан Оқ уй мулозимлари ўртасида кетаётган бундай ички кураш ва Трамп билан боғлиқ нозик маълумотларнинг сизиб чиқаётгани, булар шунга далолат қилмоқдаки, АҚШ сиёсатини худди шайтонлар ўртасидаги келишув сиёсати, дейиш мумкин бўлади. Асосий муаммо Американинг Россия билан бўлган алоқаларидан келиб чиқмоқда… Бироқ шунча тўполонларга, санкцияларга ва ўзаро дипломатик ўч олишлар давом этишига қарамасдан, афтидан, Россия билан Америка бир неча йўлларда бир-бирлари билан елкама-елка ҳаракат қилаётган кўринади.

Америка Обама маъмурияти замонидан буён Россия билан Сурия қўзғолонига қарши мувофиқлашган ҳолда ҳаракат қилиб келмоқда. АҚШ Марказий Разведка Бошқармаси айрим қўзғолончи гуруҳларга нопок маблағ беришни тўхтатиши билан, бу мувофиқлашув янада кучайди. Шунингдек, Америка Россия билан Украина масаласидаги тарангликни ҳал этишга уриниб, Курт Фолькерни Украинага ўзининг махсус вакили қилиб тайинлади. Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Россиянинг «Россия-24» каналига «Биз Американинг айни вазият борасида янги махсус вакилини кўришдан манфаатдормиз», дея берган интервьюси билан бу мувофиқлашувни тан олди. Яна Лавровнинг айтишича, у ўтган ҳафта Манилада бўлиб ўтган ASEAN саммити чоғида америкалик ҳамкасби Рекс Тиллерсон билан учрашув ўтказиб, у билан кўплаб мавзулар борасида, шу жумладан, Корея ярим оролидаги ядровий масаладан тортиб, Россия билан АҚШ ўртасидаги ҳужумларга қарши мувофиқлашув режасига қадар суҳбатлашган. Ҳозир ҳам Америка Россия билан айни мувофиқлашувни давом эттирмоқда ва бундан унинг Европадаги айрим иттифоқчилари Американинг таҳдидини ҳис қилишмоқда.

Мисол учун, Германия иқтисод вазири Бригитта Циприс Россияга қўйилган санкциялар ортидан, Европа ширкатларига зарар келтиришини эътиборга олган ҳолда, Европа комиссариатидан АҚШга қарши эҳтимолли чораларни муҳокама қилишни талаб қилди. «Германия ширкатларига қарши санкциялар белгилаш америкаликларнинг қўлидан келмайди, чунки бизнинг ширкатлар иқтисодий жиҳатдан бошқа давлатларда иш олиб бормоқдалар, улар орасида газ ва нефт ширкатлари ҳам бор», деди. Жорий йил июн ойида Германия билан Австрия чиқарган қўшма баёнотда «Европадаги энергетика таъминоти, Европага хос, АҚШга эмас», деган сўзлар келди. Америка билан Европа Иттифоқи Россияга фараз қилинган санкцияларни қўллашда бир-бири билан рақобатлашади. Чунки бу санкциялар уларнинг фараз қилинган иттифоқчиларига зарар келтиради, бир вақтнинг ўзида, ўзларининг хусусий ширкатларига айни рақобатдан келиб чиққан камчиликдан фойдаланиб қолишларига имкон беради. Дарвоқе, Россиянинг «Спутник» ахборот канали 6 август куни тарқатган хабарида Евроиттифоқнинг Америка санкциясига берган жавобини масхара қилиб, «АҚШ ширкатлари ҳеч уялмай, Евроиттифоқ санкциялари ортидан Россия бозорларида янги жой эгаллаши мумкин», деди. Ҳа, Америка Евроиттифоққа Россиядан ҳам кўра кўпроқ зарар етказмоқда ва бу тасодифга ўхшамаяпти.

Роя газетасидан олинди