Американинг араб давлатлари билан қурол аслаҳа борасидаги келишувлари… Қуроллантиришми? Ёки тиз чўктириш?
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ
Роя газетаси
Американинг араб давлатлари билан қурол аслаҳа борасидаги келишувлари… Қуроллантиришми? Ёки тиз чўктириш?
Моҳир Жаъфарий
Уммат учун хизмат қилмай сиёсий жиҳатдан чуқур уйқуга чўмган Қувайт, Қатар, Араб Амирликлари ва Марокаш каби бир қатор араб давлатларига қурол сотиш борасида Америка тузаётган келишувлар ҳақидаги хабарларни варақлар экансан хаёлингда бу армиялар ўз ролини бажармаётган экан, бундай қуролланишнинг кимга кераги бор, деган савол пайдо бўлади. Саудия давлатини эса айтмаса ҳам бўлади. Чунки Америка Ямандаги тоифачилик урушида ўз режаларини амалга ошириш учун уни қўзғаган пайтда бирор кун қуролга эгалигини хаёлига келтирмаган бу давлат қуроли борлигини эслаб қолди. У, мустамлакачилар Яманда ўзаро таъсир доираларини белгилаб олиш учун қўзғаган тоифачилик урушида шу қуролларини ишга солди.
Шундай экан нима учун Умматнинг миллиардлаган пуллари Америка қуролларини йиғишга сарфланмоқда? Америка мудофаа вазирлиги ўзининг Саудия, Амирликлар, Қатар ва Марокаш каби иттифоқчи давлатлар билан тузган ва баҳоси етти миллиард долларга тенг бўлган ҳарбий вертолёт, самолёт ва ракеталар билан таъминлаш ҳақидаги охирги келишувлари (CNN 2016 йил 9 декабр) шундай саволни туғдириши табиий. Бу келишув жорий йилдаги ягона келишув эмас, балки тахминан бир ой олдин бундан ҳам каттароқ баҳодаги келишув бўлгани ҳақида маълумот тарқалган эди. CNN ахборот сайтининг 2016 йил 18 ноябрда тарқатган хабарига кўра Америка ташқи ишлар вазирлиги Қатар ва Қувайт давлатлари билан 31.2 миллиард баҳодаги ҳарбий келишув тузган.
Бу ўтган йили тузилган ҳарбий келишувларнинг навбатдагиси бўлиб, у ўнлаб миллиардлаган долларларни гигант қурол ширкатлари ҳамёнига туширмоқда. Шунинг учун Ҳаёт газетаси 2016 йил 10 декабрда «Америка қурол ишлаб чиқариш саноатининг гуллаб яшнаши кутилаётгани» ҳамда бу соҳада ишлаётган ширкатларнинг халқаро майдондаги савдо сотиқлари ўсаётгани ва Дональд Трамп даврида бу янада ривожланиши ҳақида ёзган эди.
Шунинг учун Американинг «Rayteon», «Northrop Grumman» ва «General Dynamics» каби гигант қурол ширкатларининг кўрсаткичлари ҳамда Америка қурол ишлаб чиқариш ҳамкорлари бўлмиш Британия ширкатларининг кўрсаткичлари ўтган ҳафтада ўзининг энг юқори даражасига чиқди.
Қурол савдосидаги ўсиш Обама даврида шундай даражага чиққан экан, Трамп даврида яна ҳам ўсиши кутиляпти. Чунки у Саудия ва Қувайт бошчилигидаги Кўрфаз давлатлари билан «ҳимоя ҳаққини тўлаш» асосида муомала қилишини айтди. Айниқса у Америка Қувайтни Ироқ босқинчилигидан озод қилган эди, лекин у бунинг пулини тўламади, Саудия эса Америка ҳимояси учун пул тўлаши керак деб баёнот берганида мана шунга ишора қилган эди. Шунинг учун Ҳаёт газетаси «Халқаро ва стратегик изланишлар маркази»да ишловчи маслаҳатчилардан бири бўлмиш Марк Канционнинг: «Трамп идораси иттифоқчи ва шерикларимизга қурол сотишни янада ривожлантиради, бу эса ишларни жадаллаштириб, Америка ишлаб чиқаришига фойда келтиради» деган баёнотини нашр қилган эди.
Шундай экан кўриниб турибдики бу келишувлардан тушган маблағ Америка ишлаб чиқариши ва иқтисоди учун сарфланади. Балки бу айримлар сифатлаганидек халқаро майдондаги асосий ўйинчилар билан ушбу режимлар ўртасидаги алоқаларни юмшатишдаги «Қурол аслаҳа келишувлари дипломатияси»дир.
Америка иқтисодига пул сарфлаш эса жонсиз танага қон ҳайдаш билан баробар. Чунки у ипотека кредити борасидаги инқироз юз берган кундаёқ ерга юз тубан тушган ва шундан бери «Биз сизларни ҳимоя қилаяпмиз» номли сиёсати орқали оёққа туришга ҳаракат қиляпти.
Шунинг учун бу келишувлар ортидаги ҳақиқий мақсад Америка иқтисодини кучайтириш учун Америка ширкатларини қайта тиклашдир. Бу Исломий Умматга босим қилиш, уни қашшоқлаштириш ва бойликларидан маҳрум қилиш эвазига бўлмоқда. Умматнинг иродасини тортиб олган ҳокимлар эса жиноят устига жиноят қилмоқдалар. Улар нафақат Умматнинг нефт бойликларини Ғарб мустамлакаси ихтиёрига топширяпти, балки улар йиғилаётган молиявий солиқларни Америка иқтисодини қайта тиклаш учун сарфлашяпти.
Бу шубҳали келишувлардаги молиявий жиҳатнинг расволиги улардаги жиноятларнинг янада даҳшатли эканини кўрсатяпти. Мана масалан Саудия ва Британия ўртасида Ямома шаҳрида бўлган келишув. Ҳисоботларда келишича бу келишувни «Қурол аслаҳа борасидаги аҳмоқона келишувлар» деб аталган. Чунки уларда Саудия каби давлатларни ҳарбий эҳтиёжига тўғри келмайдиган қуроллар билан таъминлаш айтилган. Шунингдек бу келишувлар Саудия тарихидаги энг аҳмоқона келишув деб аталган.
Биз ушбу ҳарбий келишувлардаги сиёсий, ҳарбий, молиявий ва техник жиҳатлардаги расволик қаршисида турар эканмиз қуролланиш масаласига чуқур назар ташлашимиз даркор. Чунки Ислом қуролланиш қачон ва қандай бўлишини айтиб, уни нусрат ва ёрдам бериш масаласига чеклаган. Бу масала икки оятда баён қилиниб, улардан биринчиси:
وَالَّذِينَ آوَوا وَّنَصَرُوا
«Уй-жой бериб, нусрат-ёрдам берган кишилар» [Анфол 72]
оятидаги сиёсий даъватга нусрат бериш бўлиб, унда Росулуллоҳ САВнинг даъватига нусрат берган, давлатни тиклаш ва жоҳилона сиёсий тузумни ўзгартириш учун жой берган мадиналик ансорлар ҳақида айтилади. Иккинчиси эса душманларга қарши урушда ёрдам бериш ҳақида бўлиб, Аллоҳ Таоло айтади:
وَإِنِ اسْتَنصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ
«Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир» [Анфол 72]
Бу ояти карима ҳарбийларга мусулмонларни ҳар қандай душмандан, босқинчидан ва уларни қонини тўкаётган малай режимлардан ҳимоя қилишини вожиб қилади.
Мусулмонлар армиясидаги ҳарбий ирода мустабид ҳокимлар қўлида бўлгани учун бу икки иш яъни Пайғамбарлик минҳожи асосидаги Халифаликни тиклашга нусрат бериш ва мустамлакачига қарши урушга ёрдам бериш қуролланишдаги асосий ғоя бўлиши шарт эди. Лекин афсуски воқеда бунинг акси бўлмоқда. Балки бугунги қуролланиш Американинг минтақадаги сиёсий мақсадига хизмат қиляпти. Америка буни минтақадаги ҳукмронлигини кучайтирадиган сиёсий ечимларини амалга ошириш учун қўзғаётган урушлар орқали амалга оширмоқда. Бу эса яна марказий ўринни эгаллашга ҳаракат қилаётган исломий Умматнинг интилишларига зиддир.
Роя газетасидан олинди
