بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Асосий муаммонинг ечими

15 — қисм

Инсон қаердан келди?

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ

(Қасамки), Биз инсонни (яъни Одам алайҳис-саломни) лойнинг мағзидан яратдик. (Мўъминун:12)

Уни нима кутяпти?

ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ لَمَيِّتُونَ * ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ

"Сўнгра, албатта, сизлар бундан кейин ўлгувчисизлар. Сўнгра, албатта, сизлар қиёмат куни қайта тирилтирилувчисизлар".             (Мўъминун:15,16)

Нима учун яратилди?

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

"Жин ва инсонни фақат Менга ибодат қилиш учунгина яратдим". (Ваз-зариёт:56)

Бунинг натижаси нима?

فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى * وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً

"Агар Мен томонимдан сизга ҳидоят келганида ким ҳидоятимга эргашса, у адашмас ва бадбахт бўлмас. Ким менинг зикримдан юз ўгирса, албатта унга торчилик ҳаёти бўлур ва қиёмат куни уни кўр ҳолида тирилтирурмиз".(Тоҳа:123-124)

Инсон қаердан келди? Уни нима кутяпти? У қандай мақсад учун яратилди?

Инсон ҳаётидаги асосий муаммо — унга бу ҳаётнинг ҳақиқати, бу дунё ҳаётининг ундан олдинги ва кейинги нарсаларга алоқаси ҳақида умумий фикр беришлик билан ечилади. Асосий муаммонинг ечими топилган тақдирдагина бошқа муаммоларни ечиш осон бўлиб қолади.

Инсоннинг асосий ва иккинчи даражали муаммолари

     Ғайб дунёси билан боғлиқ бўлган масалаларни кўриб чиқишда давом этамиз. Аввалроқ биз бу масаланинг биринчи томони ҳақида, яъни Ислом бу масалани ғайб билан очиқ нарсалар ўртасига фарқ қўйишлиги билан ҳал қилганини гаплашдик.

     Масаланинг иккинчи тарафига келсак, бу нарса инсоннинг фикрлаш тарзида кўринади. Инсоннинг ақли унинг сезги аъзоларининг доирасидаги нарсалар ҳақида фикрлай олади, чунки воқеъликни ҳис қилиш фикрлаш жараёнининг шартларидан бири ҳисобланади. Агар бу шарт бузилса, фикрлаш жараёни содир бўлмайди. Жинлар ғайб дунёсига оид, шунинг учун инсон уни сезги аъзолари орқали ҳис эта олмайди. Шундай экан, у ўз ҳисларига таяниб бу ҳақда фикрлай олмайди. Инсон жинлар ҳақида Аллоҳ Таолодан келган қатъий хабарларга таянибгина уларнинг мавжудлиги, уларнинг турлари ва табиати хақида фикрлай олади. Инсоннинг сезги аъзолари жинларни ҳис қила олмаганлиги сабабли, уларни кўра олмайди.

      Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло шундай марҳамат қилади:

إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لاَ تَرَوْنَهُمْ

"Албатта, у (шайтон) ва унинг ёрдамчилари сизни сиз кўрмайдиган томондан кўради".                                                       (Аъроф:27)

     Аллоҳ Таолонинг бу хабари инсонни шайтон ва жинларни ҳис қила олмаслигини тасдиқлайди, гап шундаки, инсон уларни кўриш, эшитиш,  ушлаб кўриш ёки уларнинг ҳидини сезган тақдирдагина уларнинг мавжудлигини тахмин қила олар эди.

     Юқорида айтиб ўтилганидек, шайтон ва жинлардан келадиган ягона хавф – уларнинг инсонни вас-вас қилиб залолатга туширишидир. Агар бундай ҳолат юзага келса ва инсон бу ҳаракатлар шайтондан эканлигини фаҳмласа, у тақдирда инсон шайтондан четланиб, унинг алдашларига жавоб бермаслиги керак бўлади. У шайтоннинг ёмонлигидан қўрқиши лозим. Қуръондаги охирги икки сурани ва Пайғамбаримиз с.а.в. ўргатган дуоларни ўқиш билан Аллоҳ Таолодан мадад ва нажот сўраши керак.

     Инсонга жин киришлиги ҳақидаги даъво – уйдирмадан бошқа нарса эмас, Чунки бу ақл воситасида текширилганда ҳам, шариат нуқтаи назаридан қаралганда ҳам тасдиқланмайди. Жин киришлиги аслида руҳий касалликдан бошқа нарса эмас. Хурофот, афсона ва хаёлотлар нотўғри нуқтаи назарнинг шаклланишига ёрдам беради. Ўзларининг асоссиз уйдирмалари, нотўғри қарашларига мисол тариқасида жинларнинг инсон тилида инсонлар билан гаплашган жараёнини келтирадилар. Агар улардан далил ҳақида сўралса, улар "жин чалган" кишининг овози касаллик хуруж қилганда ўзгаришини айтишади. Бу эса бошқа одамнинг унинг ўрнига унинг тили билан гаплашганини кўрсатади.

Бу одамлар бундай масалаларда жаҳолатга тушиб қолишди, қачон ходисаларни боғлаганларида ақлан ҳис қилинмайдиган аниқ сабабни кўрмаганликлари сабабли мазкур ҳолат юз берган. Агар хонанинг эшиги шамол сабабли очилса, улар эшик очилганига гўё шайтон сабаб бўлганидек, лаънатланган шайтондан Аллоҳдан паноҳ сўрашади.

     Инсонларда юз бераётган бундай ҳолатлар уларнинг фикрлари саёз эканлигидан далолат беради, чунки улар ўз фикр мулоҳазаларида тўғри ғоявий асосга таянмайдилар ва ақл асосида фикрлаш услубини қўлламайдилар. Асосга кўра, инсоннинг ақли хонадаги эшикнинг очилиш сабабини қидирганидек, бўлаётган ҳодисани нариги дунёдаги кучлар ва ёвуз руҳларга боғламасдан, бемордаги руҳий касалликнинг сабабини қидириши керак бўлади.

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ يُنْزِلْ دَاءً إِلَّا وَقَدْ أَنْزَلَ مَعَهُ دَوَاءً، جَهِلَهُ مِنْكُمْ مَنْ جَهِلَهُ، وَعَلِمَهُ مِنْكُمْ مَنْ عَلِمَهُ

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا

وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ