БОЙЛИКНИ ОДАМЛАР ЎРТАСИДА ТАҚСИМЛАШ

 Олтин ва кумушни хазина қилишнинг тақиқланиши

 (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)

Китобимизнинг Олтин ва кумушни хазина қилишни тақиқланиши мавзуси билан таништиришда давом этамиз.

Давлат йиғадиган солиқлар давлатнинг кирими бўлгани билан одамларнинг чиқимидир. Хизматчилар, лойиҳалар, қўшиннинг таъминоти каби ишларга сарфланадиган пуллар эса, ўшаларнинг кирими бўлгани билан давлатнинг чиқимидир. Хизматчи, аскар кабиларнинг сарфлаётган пуллари уй эгаси, қассоб, савдогар, кўкатфуруш кабиларнинг киримидир ва ҳоказо.

Демак, жамиятдаги одамларнинг киримлари ва умумий чиқимлари тинимсиз доира шаклида айланиб туради. Агар бир шахс пулни хазина қилиб олса, у бозордан пулни суғуриб олган бўлади.  Табиийки, ўз харажатини камайтириши муқаррар равишда бошқалар оладиган даромаднинг ва пул айирбошлашнинг камайишига олиб келади. Бу камайиш ўз навбатида ишлаб чиқаришнинг камайишига олиб боради. Чунки товарга бўлган талаб камайиб кетади. Оқибатда ишсизлик ва иқтисодий инқироз юзага келади. Шунинг учун ҳам пулни хазина қилиш одамлар даромадини озайтириб, ишсизлик ва иқтисодий инқирозни юзага келтирувчи омил ҳисобланади.

Шуни ҳам билмоқ лозимки, бу зарар пулни тўпланишидан эмас, хазина қилиб босиб қўйишдан келиб чиқади. Иқтисод ҳаракатини тўплаш эмас, хазина қилиш тўхтатиб қўяди.

Хазина қилиш билан тўплаш ўртасидаги фарқ шуки:

Хазина қилиш пулни бекордан-бекорга тўплайвериб бозордан суғуриб олиш ҳисобланса.

Тўплаш, уй қуриш, уйланиш, бирор корхона сотиб олиш, бирор тижорат ишини юргизиш каби мақсадларда мол жамғарилишидир.

Пул жамғаришнинг бу тури бозорга ҳам, иқтисод ҳаракатига ҳам таъсир қилмайди. Чунки у молни қамаб қўйиш эмас, сарфлаш учун тўплашдир. Ўрни келганда сарфланади. Шунга кўра, хавф бирон бир мақсад учун пул жамғаришдан эмас, бекордан-бекорга уни хазина қилиб қўйишдан туғилади.

Ислом бирон бир ҳожат учун тилла, кумуш тўплашга рухсат берган.  Масалан, мукотаб (ўзини озод қилмоқчи бўлган қул)нинг хожасига тўлаши учун, уйланмоқчи бўлган кишининг маҳр бериши учун, ҳаж фарзини адо қилмоқчи бўлган кишининг йўлга харажат қилиши учун олтин, кумуш тўплашга рухсат этилган. Бу тўпланган олтин, кумушлардан нисобга етганида закотдан бошқа нарса олинмайди.

(Давоми бор)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

18.05.2019й