بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Британиядаги 2019 йилги парламент сайлови

Устоз Аднон Хон

Борис Жонсон 2019 йил 12 декабрдаги сайловларда ғолиб чиқди. Унинг Консерватив партияси ҳам катта ғалабага эришди. Бу албатта консерваторлар мавқени мустаҳкамлайди. Бу шуни англатадики, энди кўпчилик Европа Иттифоқидан чиқиш учун овоз берадими ёки йўқми билиш мумкин бўлади. Зеро, бу масала мамлакатни анчадан бери иккига бўлиб келаётган эди.

Британия халқи Консерватив партиянинг тежамкорлик сиёсати сабабли ўнлаб йиллар давомида машаққатлар чекканига қарамай ҳамда консерваторлар камбағалларга эътиборсизлик қилиб, давлат хизматларига бепарво бўлишган эсалар-да, бироқ кўпчилик мамлакатда яхши ўзгаришлар қилади, деган умидда шу партияга овоз берди. Зеро, Консерватив партиянинг икки жиҳати бор эди: бири, Брекситни (Британиянинг Европа Иттифоқидан чиқишини) бекор қилиши мумкин бўлган бирдан-бир партия бўлганлиги жиҳати, иккинчиси, мухолафат партиялар ҳақидаги жуда кўп ёлғонлари.

Консерватив партиянинг биринчи жиҳатига келсак, у Брекситни бекор қилишга муваффақ бўлолмади. Чунки унинг ўзи бу борада икки қисмга бўлинди ва шу сабабдан иккита бош вазир ўз вазифасидан маҳрум бўлди. Июл ойида бош вазир бўлган Борис Жонсоннинг ўзи Брексит учун берилган икки муддатни ўтказиб юборди ва унинг халққа кўп марта ёлғон ишлатгани маълум бўлди.

Бу партиянинг иккинчи жиҳатига келсак, у мухолафат тўғрисида жуда кўп ёлғонларни тўқиб чиқарди. Натижада, Лейбористлар партияси тарафдорларига бу ёлғонлар ўз таъсирини кўрсатди. Дарҳақиқат, Лейбористлар партияси аъзолари ярим миллионни ташкил қилишига қарамай, у ўз сафида антисемитлар мавжуд бўлишига йўл қўйгани учун ўнг қанот ахборот воситалари томонидан танқидга учради. Бироқ улардан жуда озчилиги интернетда яҳудийлар ҳақида изоҳлар қолдирди. Лейбористлар партияси лидери Жереми Корбинга қарши оммавий ахборот воситаларида тинимсиз тарқатилган хабарлар ҳам, мана шулар жумласидан.

Лейбористлар партияси 60 ўринни йўқотди, шундан 50 нафари Консерватив партияга ўтди. Улардан кўпчилиги келаси сайловда албатта Лейбористлар партиясига қайтишларини, чунки улар фақат Европа Иттифоқидан чиқмоқчи бўлишганини эътироф этишди.

Дастлаб, сохта янгиликлар нашр қилиш билан шуғулланувчи бир нотижорат ташкилот декабр ойининг аввалги тўрт кунида Британиянинг учта йирик сиёсий партиялари веб-сайтларда кенг тарқатган ҳар бир рекламани таҳлил қилди. Маълум бўлишича, Фейсбукда тарқатилган ва Консерватив партия томонидан молиялаштириладиган рекламаларнинг 90 %и адаштирувчи тарғиботларни ўз ичига олган. Аслида, Консерватив партия стратегияси ёлғон-яшиқлар устига қурилган.

Кўплаб мусулмон фаоллар ва уламолар сайловда қатнашиш вожиб, деяпти. Кўпчилик бу масалани – биз ўз манфаатимизни кафолатлаб олиш ва ўзимиздан зарарни озайтириш учун сайловда қатнашишга муҳтожмиз, деган нуқтаи назардан туриб баҳс қиляпти. Кўпчилик мусулмонлар бўлса – Консерватив партияни четлатиш мақсадида Лейбористлар партиясига овоз берсак бўлади, деяпти.

Ким Британиядаги сиёсий воқеликни оддий равишда тушунса, мусулмонларнинг бу мамлакатда бўлаётган сайловларга таъсири жуда оз эканига гувоҳ бўлади. Ўтган йигирма йилга назар солишнинг ўзиёқ, ҳокимиятда хоҳ Консерватив партия бўлсин, хоҳ Лейбористлар партияси бўлсин, мусулмонларга нисбатан сиёсатлар ўзгаришсиз қолаверди.

Консерватив партия ҳозирда кўпчиликка эга ва доим Европа Иттифоқидан чиқиш Британиянинг заифлаштиради, деган фикр билан, бунга қаршилик қилиб келяпти. Бир вақтнинг ўзида, Борис Жонсон парламент орқали Брексит шартномасини имзолашга ҳам қодир. Аммо бу Европа Иттифоқидан чиқиш шартномаси, холос. Ҳали унинг Европа Иттифоқидан чиқиши ортидан юзага келадиган ишлар бўйича Британия билан Европа Иттифоқи ўртасида музокаралар давом этмоқда. Гарчи Британиянинг асосий савдо ҳамкори Европа Иттифоқи ҳисобланса-да, бироқ бундай оғир ва чигал музокаралар ҳали ҳам бошлангани йўқ.

Бутун жаҳон иқтисодиёти бир-бирига боғлиқ. Британия Иттифоқдан чиқса, янги қоида ва шартномалар бўйича ҳеч қандай фикр билдира олмай қолади. Уларни фақат Европа Иттифоқи қўяди ва у нима қилса, Британияга таъсири бўлмай қолмайди. Зотан, британиялик сиёсатчилар Европа Иттифоқига, ажнабийларга ва иммигрантларга таъсир кўрсатишда Британияни жуда заифликда айблашяпти. Бироқ, ҳақиқатдан ҳам мамлакат шу муаммоларнинг ҳаммасини ҳал қилишга муҳтож, чунки унинг аҳолиси озайиб бормоқда. Эртага у Европа Иттифоқидан ажраб чиққандан кейин ҳам кўпчилик асосий муаммоларнинг сақланиб қолишига гувоҳ бўлишади.

Гарчи кўпчилик сайлов натижаси бизни маррага олиб боради, деб ўйлаётган бўлса-да, бироқ воқелик ҳали олдимиздаги йўлнинг ҳали узун эканини кўрсатмоқда. Ҳали жуда кўп саволлар жавобсиз турибди. Британия Европа Иттифоқидан чиқиши билан, олдидаги муаммоларни муҳокама қилиш ҳар ҳолда осон кечади.

Роя газетасининг 2019 йил 18 декабр чоршанба кунги 265-сонидан